Λύσεις βασισμένες στην Φύση για ανθεκτικές πόλεις

        

        Καθώς οι πόλεις και οι πόλεις μας συνεχίζουν να επεκτείνονται και να αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής, η ενσωμάτωση των τεσσάρων αρχών της βιώσιμης αστικής αποστράγγισης καθίσταται επιτακτική για την αποτελεσματική και υπεύθυνη διαχείριση του νερού. Καθώς η νομοθεσία της EE αλλάζει τον τρόπο για ένα πιο πράσινο, πιο ανθεκτικό αστικό περιβάλλον, είναι ολοένα και πιο επιτακτική ανάγκη να έχουμε πλήρη κατανόηση της βιώσιμης αστικής αποχέτευσης ομβρίων υδάτων ως μετατόπιση από την παραδοσιακή προσέγγιση στις μεθόδους γκρι αποχέτευσης, δημιουργώντας έτσι αρμονία σε αυτό που διαφορετικά θα ήταν ενα τσιμεντένιο αβίωτο τέρας .

        Το Φυσικές λύσεις διαχείρισης νερού Sustainable Urban Drainage System (SuDS), που περιστασιακά αναπαρίσταται καθώς η λογική επεξεργασίας αντιγράφει την φυσική ακολουθία μεθοδολογιών  απορροής. Η ιδέα της Φυσικής λύσεις διαχείρισης προωθεί τη διαίρεση της περιοχής που πρόκειται να αποστραγγιστεί σε υπολεκάνες απορροής με διαφορετικά χαρακτηριστικά αποστράγγισης και χρήσεις γης, καθεμία με τη στρατηγική της αποστράγγισης-διήθησης

    Κατά τον διαχωρισμό των λεκανών απορροής σε τμήματα, είναι σημαντικό να διασφαλιστεί η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο αυτό επηρεάζει ολόκληρη τη διαχείριση της λεκάνης απορροής και τον υδρολογικό κύκλο.

Έλεγχος πηγών νερού

        Ο έλεγχος των πηγών είναι το θεμέλιο της βιώσιμης αστικής αποστράγγισης, τονίζοντας τη σημασία της διαχείρισης του νερού όσο το δυνατόν πιο κοντά στην πηγή του. Απαιτείται  από τις τοπικές αρχές να υιοθετήσουν βιώσιμα συστήματα αποχέτευσης (SuDS) για όλες τις νέες εξελίξεις. Το SuDS στοχεύει να μιμηθεί τις φυσικές διεργασίες προωθώντας λύσεις βασισμένες στη φύση που επιτρέπουν τη διείσδυση, την διήθηση, την εξασθένηση (μειωση κινητικής ενεργείας)και την αποθήκευση για επαναχρησιμοποίηση του βρόχινου νερού, μειώνοντας την επιβάρυνση στα παραδοσιακά συστήματα αποχέτευσης και ελαχιστοποιώντας τους κινδύνους πλημμύρας.

Σχεδιασμός  τηςΠεριοχής 

    Η δεύτερη αρχή εστιάζει στο σχεδιασμό αστικών χώρων για την ενσωμάτωση φυσικών χαρακτηριστικών που διευκολύνουν τη βιώσιμη αποστράγγιση. Η νομοθεσία της ΕΕ, ενθαρρύνει τους αιρετούς και τους σχεδιαστές να ενσωματώσουν πράσινες υποδομές, όπως κήπους βροχής, μπλε/πράσινες στέγες και μικρές λίμνες-λάκκους Διήθησης   στα έργα τους. Αυτά τα μέτρα όχι μόνο βελτιώνουν τη διαχείριση των υδάτων αλλά ενισχύουν επίσης τη βιοποικιλότητα, την ποιότητα του αέρα και τη συνολική αστική αισθητική.

The Four Pillars of SuDS

 Παροχέτευση 

Τα αποτελεσματικά συστήματα μεταφοράς είναι ζωτικής σημασίας για την ασφαλή μεταφορά της περίσσειας νερού κατά τη διάρκεια έντονων βροχοπτώσεων. Η νομοθεσία του διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στη ρύθμιση των εταιρειών ύδρευσης  και αποχέτευσης και στη διασφάλιση της σωστής συντήρησης της υποδομής αποχέτευσης. Επιπλέον, οι κανονισμοί κινδύνου πλημμύρας  απαιτούν από τις τοπικές αρχές να αξιολογούν και να διαχειρίζονται τους κινδύνους πλημμύρας στις περιοχές τους, προωθώντας καλύτερες λύσεις μεταφοράς (δρομολόγηση πλημμύρας & υπέρβαση αποχέτευσης) για την προστασία των κοινοτήτων από πιθανές πλημμύρες.

Ποιότητα νερού

        Η διατήρηση της ποιότητας του νερού είναι πρωταρχικής σημασίας για την υγεία των οικοσυστημάτων     και  τη   δημόσια ασφάλεια.  Η   Οδηγία Πλαίσιο της ΕΕ    επιβάλλουν αυστηρά πρότυπα για την ποιότητα των υδάτων στα επιφανειακά ύδατα. Τα αειφόρα αστικά συστήματα αποχέτευσης συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας του νερού φιλτράροντας τους ρύπους   και  προάγοντας  τις  φυσικές  διαδικασίες  επεξεργασίας, ωφελώντας τόσο το περιβάλλον όσο και την κοινωνία.

        Η   βιώσιμη  αστική  αποχέτευση  ομβρίων  υδάτων   δεν  είναι  πλέον ε πιλογή,  αλλά αναγκαιότητα   για τη δημιουργία ανθεκτικών και βιώσιμων πόλεων και πόλεων στην χωρα μας . Καθώς  έχουμε διερευνήσει τις τέσσερις αρχές της βιώσιμης αστικής αποχέτευσης και την ευθυγράμμισή  τους   με  τη  νομοθεσία  γίνεται   προφανές  ότι  η υιοθέτηση αυτών των αρχών είναι απαραίτητη για την αρμονία στη τσιμεντένια ζούγκλα. Ενσωματώνοντας μέτρα ελέγχου πηγών, σχεδιασμού τοποθεσίας, μεταφοράς και ποιότητας του νερού, μπορούμε να μετριάσουμε  τους   κινδύνους   πλημμύρας,   να   ενισχύσουμε   τη   βιοποικιλότητα  και να προωθήσουμε   ένα  πιο  βιώσιμο  μέλλον   για  τα αστικά  τοπία. Ας εργαστούμε μαζί για να διασφαλίσουμε ότι  οι  πόλεις  και  οι πόλεις  μας  θα ανθίσουν  ως  ανθεκτικά περιβάλλοντα με  γνώμονα  το  νερό  που  ευδοκιμούν  ενόψει  των  προκλήσεων   της κλιματικής αλλαγής. Μαζί, μπορούμε να πετύχουμε αρμονία στη πόλη του μέλλοντος.

Μια   απλή   επισκόπηση και γλωσσάρι της αστικής παροχετευσης ομβρίων μεσω Διήθησης  έχει διατυπωθεί από την GreenBlue Urban.  Υπάρχουν πολλές προσεγγίσεις για  την  παροχή SuDS, μερικές βασικές σκέψεις μπορείτε να βρείτε εδώ.

• Οδηγία Πλαίσιο για τα Νερά 60/2000/ΕΚ
• Νόμος 3199/2003-Εναρμόνιση Οδηγίας 2000/60/ΕΚ
• Προεδρικό Διάταγμα 51/2007 «Καθορισμός μέτρων και διαδικασιών για την ολοκληρωμένη προστασία και διαχείριση των υδάτων σε συμμόρφωση με τις διατάξεις της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ»
• A General Approach for Pricing Regulation for Urban Water Services
• Έγκριση Γενικών Κανόνων Κοστολόγησης και Τιμολόγησης Υπηρεσιών Ύδατος

Τάτσης Κωνσταντίνος 

ΜcS Γεωπόνος 

kt@topiodomi.gr

ΑΝΑΛΟΓΑ ΑΡΘΡΑ:

ΕΡΓΑ ΜΕ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΣΤΗ ΚΗΠΟΤΕΧΝΙΑ

Εναλλακτική Διαχείριση Ομβρίων Υδάτων

Τι είναι το SuDS και πώς λειτουργούν; Sustainable Drainage Systems

Παρτέρια -Ζαρτινιέρες Απορροής και συλλογής νερού Βioswales

Τι είναι η Πράσινη υποδομή για διαχείριση νερού;

ΣΥΛΛΟΓΗ ΒΡΟΧΙΝΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΤΑ ΠΑΡΚΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΟΜΒΡΙΩΝ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΜΑΣ;

DRAINAGE at landscape- ΑΠΟΣΤΡΑΓΓΙΣΗ ΣΤΟΝ ΚΗΠΟ

ΕΡΓΑ ΜΕ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΣΤΗ ΚΗΠΟΤΕΧΝΙΑ

ΓΙΑΤΙ ΠΛΗΜΜΥΡΙΖΕΙ Η ΑΘΗΝΑ ;

Συλλογή και χρήσεις νερού

Μόλυνση λιμνών και θαλασσών από τα Όμβρια και λύσεις

Πως διαχειριζόμαστε το βροχινο νερό? Τι Γινόταν στα αρχαία χρόνια

ΤΑ ΠΑΡΚΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΟΜΒΡΙΩΝ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΜΑΣ;

Προληψη για τις πλημμύρες που θα ερθουν....

Το πάρκο είναι λύση για τον περιορισμό των πλημμυρών στην Κοπεγχάγη

 Το πάρκο είναι λύση για τον περιορισμό των

πλημμυρών στην Κοπεγχάγη

    Εκτός από τη διασφάλιση χώρων πρασίνου για τον πληθυσμό, το πάρκο

σχεδιάστηκε για να δέχεται και να επεξεργάζεται το νερό της βροχής,

αποτρέποντας τις πλημμύρες.Έργα πολεοδομικού σχεδιασμού με λύσεις βασισμένες στη φύση. Η φύση πρωταγωνιστεί σε αποτελεσματικές λύσεις για τη βελτίωση της  ποιότητας ζωής σε διάφορες πόλεις σε όλο τον κόσμο

Πρωτότυπο άρθρο της Natasha Olsen - 25 φεβρουαρίου 2025

Φωτογραφία: Carsten Ingemann

    Η κατασκευή του πάρκου Karens Minde Axis στο Νότιο Λιμάνι της

Κοπεγχάγης δεν ήταν απλώς για να φέρει περισσότερο πράσινο και

κοινωνικούς χώρους στον πληθυσμό. Ο χώρος σχεδιάστηκε από τον Δανό

αρχιτέκτονα τοπίου Schønherr ως λύση σε πλημμύρες και υπερχειλισεις του ποταμού. Μια πιο ολοκληρωμένη λύση από τις μεγάλες λίμνες ή τα συστήματα περιορισμού που χρησιμοποιούνται σε άλλες πόλεις.

    Το πάρκο ανατέθηκε από τη διοίκηση της πόλης και την εταιρεία κοινής

ωφέλειας HOFOR να συνδυάσει την προστασία από τις καταρρακτώδεις

βροχές και τις συνέπειές τους, με νέους φυσικούς χώρους για την κοινότητα.

Φωτογραφία: Carsten Ingemann

Όταν πέφτουν έντονες βροχοπτώσεις, το νερό βρίσκει το δρόμο του κατά

μήκος ενός ελικοειδή διαδρόμου από κυβόλιθους. Αντί να περιέχει ή να συσσωρεύει νερό, η ιδέα είναι να παρέχουμε μια διαδρομή για τη ροή του.

«Το έργο, το οποίο αποτελείται από μια κοίτη ποταμού με κίτρινο τούβλο, ένα υδάτινο ρεύμα και έναν αστικό χώρο, σχεδιάστηκε με τη φιλοσοφία της πρόσθεσης και της αφαίρεσης όσο το δυνατόν λιγότερων», εξηγεί ο αρχιτέκτονας τοπίου.

Εικόνα: Schønherr Architecture and Landscaping

Foto: Carsten Ingemann

    Ο Schønherr κάλεσε τους κατοίκους της περιοχής να συμμετάσχουν στις συζητήσεις και με τη συμβολή τους σχεδίασε ότι τα υπάρχοντα

χαρακτηριστικά του χώρου, όπως παιδική χαρά, πάρκο σκύλων και αρκετά

ώριμα δέντρα, παρέμειναν ανέπαφα οπότε ο σχεδιασμός  του πάρκου προσαρμόστηκε.

«Η φιλοδοξία ήταν η διοχέτευση χειμαρρικών υδάτων της βροχής γύρω από την πόλη με λογικό τρόπο και, καθώς το έργο βρίσκεται σε ένα πολύτιμο πολιτιστικό περιβάλλον, βασίζεται σε αυτό που ήδη υπάρχει για να δημιουργήσει κάτι νέο που δεν είναι ξένο στην κοινότητα», πρόσθεσε.

Foto: Carsten Ingemann

Εκτείνεται σε μήκος  600 μέτρων ανάμεσα σε δύο πεζόδρομους κατοικιών, το πάρκο είναι οργανωμένο γύρω από ένα κυκλικό- καμπύλο ξύλινο κατάστρωμα-deck  στο κέντρο, το οποίο, μαζί με ένα κοντινό περίπτερο, χρησιμεύει ως χώρος για ανεπίσημες συγκεντρώσεις.

    Η ελικοειδής διαδρομή από τούβλα "κόβει" τον χώρο κατά μήκος μέσω του κέντρου αυτού του κύκλου, συνδυάζοντας πιο οργανικές, ρέουσες επιφάνειες με κλιμακωτούς χώρους καθισμάτων.

Foto: Carsten Ingemann

Κατά τη διάρκεια έντονων βροχοπτώσεων, αυτό το βυθισμένο μονοπάτι έχει σχεδιαστεί για να διαχειρίζεται περίπου 15.000 κυβικά μέτρα βρόχινου νερού, διοχετεύοντάς το μέσω ενός «καθαριστικού λιβαδιού σταγόνων» σε μια νεοδημιουργηθείσα λεκάνη όμβριων υδάτων. Παρόλο που λειτουργεί ως ποτάμι, το κεντρικό κανάλι του πάρκου μπορεί ακόμα να διασχιστεί από μικρές γέφυρες.

«Εκτός από το ότι λειτουργεί ως νέος αστικός χώρος πρασίνου, ο Άξονας Karens Minde χρησιμοποιείται επίσης για τη μεταφορά, αποθήκευση και καθαρισμό του βρόχινου νερού», λέει ο Schønherr.

Foto: Carsten Ingemann

«Η τεχνική διαχείριση του νερού όχι μόνο συμβάλλει στη λειτουργικότητα, αλλά χρησιμεύει και ως αισθητικό στοιχείο, ενοποιώντας κυριολεκτικά μια περιοχή που ήταν προηγουμένως διαιρεμένη».

    Στις δύο πλευρές του μονοπατιού έχουν δημιουργηθεί περιοχές πρασίνου με 70 νέα δέντρα, ενώ κατά μήκος του μονοπατιού και γύρω από τη λεκάνη όμβριων, μεγάλοι βράχοι παρέχουν ενδιαιτήματα για μικρά ζώα και έντομα, προστατεύοντας τη βιοποικιλότητα σε μια αστική περιοχή.

Foto: Carsten Ingemann

«Δεν υπάρχουν παγκάκια ή τεχνητός φωτισμός στο νότιο άκρο του πάρκου για να αποφευχθεί η ενόχληση της άγριας ζωής», εξήγησε ο Αρχιτέκτονάς Τοπίου .

«Ταυτόχρονα, βελτιώθηκε η βιοποικιλότητα λόγω του λιβαδιού διήθησης, της νέας λίμνης βρόχινου νερού με δράση μείωσης του CO2, της φύτευσης θάμνων και βολβών και της χρήσης κορμών από τα λίγα κομμένα δέντρα ως νεκρό ξύλο στην εγκατάσταση».

Fotos: Carsten Ingemann

Πρωτότυπο άρθρό:https://ciclovivo.com.br

μεταφραση από:Μανώλης Καπάνταης
 Δασολόγος-Περιβαλλοντολόγος
  τ. Δ/ντης Πράσινου

https://ciclovivo.com.br/arq-urb/urbanismo/parque-e-solucao-para-conter-

inundacoes-em-copenhagen/

Μια εικόνα από το πράσινο μέλλον των πόλεων μας

Πως θα είναι οι δρόμοι του μελλοντός?

Υπάρχει μία συνεχής διερεύνηση από μελετητικές ομάδες σε όλο τον κόσμο με στόχο βιώσιμές και πολυλειτουργικές πόλεις. 

         Ένας στόχος είναι η μετατροπή των δρόμων από απλούς χώρους κινητικότητας  -σήμερα δυστυχώς δεν είναι τόσο  ανθρώπων αλλά κυρίως καταλαμβάνονται από τα οχήματα - σε κατοικήσιμα μέρη που συνδέονται με τη φύση, συμβάλλοντας στον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, της υποβάθμισης του περιβάλλοντος και της απώλειας της βιοποικιλότητας.

Η έννοια της "βιοφιλίας" είναι η έμφυτη ανθρώπινη συγγένεια για τη φύση, μια ιδέα που αναπτύχθηκε από τον E.O. Wilson. Αυτή η ανθρώπινη τάση είναι απαραίτητη για τη σωματική και ψυχική υγεία, ειδικά σε αστικό περιβάλλον. Ο βιοφιλικός σχεδιασμός ενσωματώνει φυσικά στοιχεία σε κτίρια και αστικούς χώρους για τη βελτίωση της ανθρώπινης ευημερίας και την αντιμετώπιση περιβαλλοντικών προκλήσεων όπως η αστική θερμότητα και η ατμοσφαιρική ρύπανση.

Μία ομάδα προτείνει  «Πλαίσιο Σχεδιασμού Βιοφιλικών Δρόμων» βασισμένο σε έξι κατηγορίες:

1. Κυκλοφοριακός σχεδιασμός: Επανασχεδιασμός λωρίδων για να δοθεί προτεραιότητα σε πεζούς και ποδηλάτες, χρησιμοποιώντας φυσικά στοιχεία για την ηρεμία της κυκλοφορίας. Δραστική μείωση ιδιωτικών οχημάτων.

 

2. Διαχείριση ενέργειας: Χρήση δέντρων, αναρριχητικών φυτών   και πράσινων τοίχων για φυτοκάλυψη των κτηρίων, για τη μείωση του φαινομένου του Θερμικής νησίδας (πολύ υψηλότερες θερμοκρασίες μέσα στην πόλη), την βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτηρίων φυσικά, ενώ παράλληλα δεσμεύονται από φυτά οι ρύποι , υπάρχει δροσισμός, και αισθητικά αναβαθμίζεται ο χώρος.

3. Διαχείριση βροχινού νερού: Ενσωμάτωση συστημάτων Λύσεων βασισμένων στην Φύση (ΝΒSNature based solutions) όπως διήθησης στις δεντροδόχους, κήπων βροχής,   φυτεμένων δωμάτων για συγκράτηση και καθαρισμό όμβριων.

4. Διαχείριση βιοποικιλότητας: Δημιουργία αστικών οικοτόπων μέσα από πράσινους τοίχους, πράσινες στέγες και φυτείες ιθαγενών ειδών.

 

5. Αστικά εξοπλισμός: Χρήση στοιχείων αστικού εξοπλισμού(όπως στάσεις  με φυτεμένα δώματα, παγκάκια ζαρτινιέρες κτλ|) πολύ πιο φιλικού από ότι σήμερα  αλλά και αύξηση των υποδομών πρασίνου όπως πάρκα τσέπης, καταλαμβάνοντας χώρους οδοστρώματος με  δραστική μείωση σκληρών & υλικών με ενσωμάτωση βιοφιλικών λειτουργιών.

 

6. Δραστηριότητες και Εκπαίδευση:  Οι οδοί στις πόλεις ήταν πάντα  χώροι στις πόλεις  που προάγουν την κοινωνική αλληλεπίδραση, την και την αίσθηση κοινότητας. Σήμερα αυτό γίνεται λιγότερο από παλιότερα και για λόγους κοινωνικής υγείας απαιτείται να επανέρθουμε σε αυτήν την λειτουργία 

Αυτές οι αρχές έχουν εφαρμοστεί σε τέσσερα έργα αστικής αναζωογόνησης σε Vitoria-Gasteiz, Berkeley, Portland και Melbourne, ενώ επιμέρους στοιχεία εχουν κατασκευαστεί σε πολεις σε όλο τον κόσμο(Σαν Φραντσισκο, Αιτχοβεν, Αμβουργο,κτλ) αποδεικνύοντας ότι η ενσωμάτωση της φύσης στους αστικούς δρόμους μπορεί να δημιουργήσει πιο αξιοβίωτους και βιώσιμους χώρους ενώ παράλληλα προάγει τη δημόσια υγεία και τη βιοποικιλότητα. 

Προφανώς υπάρχει ανάγκη για περαιτέρω έρευνα για την ποσοτικοποίηση της αποτελεσματικότητας των βιοφιλικών δρόμων στον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και της υποβάθμισης του περιβάλλοντος.

Υπάρχει έτσι και αλλιώς  μια ολιστική και καινοτόμο άποψη στον πολεοδομικό σχεδιασμό, δίνοντας έμφαση στη σημασία της επανεξέτασης των δρόμων ως πολυλειτουργικών χώρων που συμβάλλουν στην ανθρώπινη ευημερία και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα. 

Η δύναμη της πρότασης  για πράσινές πόλεις έγκειται στην ενσωμάτωση πολλαπλών αστικών οφελών μέσω ενός οικολογικού και κοινωνικού σχεδιασμού. Ωστόσο, η υλοποίηση μεγάλης κλίμακας θα απαιτήσει σημαντική πολιτιστική και κανονιστική αλλαγή, καθώς και προσεκτική ισορροπία μεταξύ του κόστους κατασκευής και συντήρησης.

Κωνσταντίνος Τάτσης 

Γεωπόνος 

 

Το άρθρο  βασίστηκε στο κείμενο  "Βιοφιλικοί δρόμοι: Ένα Σχεδιαστικό Πλαίσιο για τη Δημιουργία Πολλαπλών Αστικών Οφελών" (Cabanek, A. , κ.ά. Sustain Earth 3, 7 (2020). Biophilic streets: a design framework for creating multiple urban benefits με αρθρογράφους τουςAgata Cabanek, Maria Elena Zingoni de Baro & Peter Newman 

 https://doi.org/10.1186/s42055-020-00027-0.