To ΔΕΝΤΡΟ της ΧΡΟΝΙΑΣ

To ΔΕΝΤΡΟ της ΧΡΟΝΙΑΣ 

Γιατί στη χώρα μας δεν έχουμε αντίστοιχη εκδήλωση;

Το Τσέχικο Δέντρο της Χρονιάς γιορτάζει 25 χρόνια του

Guardian.  Δεντρο  of the Flooded Village, το τσεχικό δέντρο της χρονιάς 2019 και το Ευρωπαϊκό Δέντρο της Χρονιάς 2020. Φωτογραφία: Tomáš Škoda.

    Κατά τη διάρκεια της 25ετούς ιστορίας του, ο διαγωνισμός του τσεχικού δέντρου της χρονιάς έχει φέρει 282 δέντρα από κοινότητες σε όλη τη χώρα στον εθνικό τελικό. Περισσότερα από 3,5 εκατομμύρια CZK έχουν συγκεντρωθεί για τη φροντίδα και την προστασία των ώριμων δέντρων και σχεδόν ένα εκατομμύριο άνθρωποι έχουν λάβει μέρος στην ψηφοφορία. Αυτό που ξεκίνησε ως τοπική πρωτοβουλία έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο εξέχοντα έργα της Τσεχίας που προωθούν την προστασία των δέντρων και την ενίσχυση της σύνδεσης των ανθρώπων με το τοπίο.

Το δέντρο της χρονιάς ήταν πάντα η ουσία για τη σύνδεση των ανθρώπων με τα δέντρα γύρω τους. Φωτογραφία: Lucie Mojžíšová

Πώς ξεκίνησε ο διαγωνισμός για το δέντρο της χρονιάς

     Η προέλευση του διαγωνισμού Δέντρου της Χρονιάς, καθώς και η αναβίωση των εορτασμών της Ημέρας Δέντρων στην Τσεχία, συνδέονται με έναν αριθμό ανθρώπων και εκδηλώσεων που διαμόρφωσαν το περιβαλλοντικό κίνημα γύρω από την στροφή της χιλιετίας.                                                                                                                  Στα τέλη του 1999, ο βιολόγος και συγγραφέας Václav Větvička και ο καλλιτέχνης και συγγραφέας Martin Patřičný συναντήθηκαν στα θερμοκήπια του Βοτανικού Κήπου του Πανεπιστημίου του Καρόλου. Η συζήτησή τους οδήγησε στην ιδέα της αναβίωσης της παράδοσης της Ημέρας των Δέντρων και στην επίτευξη της προσοχής στη σημασία των δέντρων στους δημόσιους χώρους.                                                                                                                   Η πρωτοβουλία βασίστηκε σε προηγούμενες παραδόσεις της δενδροφύτευσης, συμπεριλαμβανομένων των Δέντρων της Ελευθερίας που φυτεύτηκαν το 1968 και των μεταπολεμικών εκστρατειών που ενθαρρύνουν τους ανθρώπους να φυτέψουν δέντρα για τις μελλοντικές γενιές.  Αφού ένωσαν τις δυνάμεις τους με το Εθνικό Μουσείο, η τραγουδίστρια Hana Hegerová και ο Miroslav Kundrata, τότε διευθυντής του Ιδρύματος Εταιρικής Σχεδίου, η ιδέα άρχισε να παίρνει συγκεκριμένη μορφή. Στις 20 Οκτωβρίου επιλέχθηκε ως Ημέρα Δέντρων. Οι πρώτοι εορτασμοί, συμπεριλαμβανομένης της παράστασης της Hana Hegerová στο θέατρο Na Fidlovačce της Πράγας, σταδιακά εξελίχθηκαν σε μια πανεθνική παράδοση.

     Ο ίδιος ο διαγωνισμός Δέντρου της Χρονιάς ξεκίνησε λίγο αργότερα στο Μπρνο. Ο εμπνευστής της ήταν ο οικολόγος Antonín Buček, ο οποίος ανησυχούσε ότι η εκτεταμένη κοπή δέντρων στην πόλη προσέλκυσε σχετικά μικρή προσοχή του κοινού.  Αντί να επικεντρωθεί μόνο σε δέντρα που εξαφανίζονταν, πρότεινε να γιορτάσουμε τα δέντρα με ισχυρές ιστορίες και ένα ιδιαίτερο νόημα για τις τοπικές τους κοινότητες.                                                                                                                               Οι πρώτες βραβευσεις διοργανώθηκαν στο Μπρνο υπό την Τσεχική Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης. Όταν το Ίδρυμα Εταιρικής Σχέσης ανέλαβε την ιδέα ως μέρος του προγράμματος Trees for Life, ο ανταγωνισμός επεκτάθηκε σταδιακά σε εθνικό επίπεδο.

Ο συντονιστής του έργου Trees for Life Michal Veselý, δεξιά. Φωτογραφία: Αρχείο του Ιδρύματος Εταιρικής Σχέσης.

Από μια τοπική ιδέα σε ένα πανεθνικό κίνημα

        Από την αρχή, έγινε σαφές ότι ο συνδυασμός των ιστοριών των μεμονωμένων δέντρων με την ενέργεια των τοπικών κοινοτήτων θα μπορούσε να προσεγγίσει ένα πολύ ευρύτερο κοινό. Η συγκέντρωση χρημάτων ήταν επίσης μέρος της έννοιας, μέσω δραστηριοτήτων και εκδηλώσεων που υποστηρίζουν τη φροντίδα των δέντρων. Τα δέντρα αποδείχθηκαν προσβάσιμα και θετικά σύμβολα περιβαλλοντικής δράσης, δημιουργώντας έναν τρόπο να εμπλακούν το κοινό και να ανοίξουν σταδιακά η συζήτηση για ευρύτερα περιβαλλοντικά ζητήματα. Τα τελευταία 25 χρόνια, εκατοντάδες δήμοι, ενώσεις, σχολεία και άτομα έχουν λάβει μέρος στο Tree of the Year.

 Συνολικά 1.872 δέντρα από όλη την Τσεχία έχουν προταθεί. Αντιπροσωπεύουν όχι μόνο τη φυσική κληρονομιά, αλλά πάνω απ" όλα τις ιστορίες ανθρώπων, οικογενειών και κοινοτήτων που συνδέονται μαζί τους.  Σχεδόν ένα εκατομμύριο άνθρωποι έχουν συμμετάσχει στην ψηφοφορία, ενώ οι συνοδευτικές δραστηριότητες έχουν συγκεντρώσει περισσότερα από 3,5 εκατομμύρια CZK για την επαγγελματική φροντίδα.

Φροντίδα δέντρων για το μέλλον: θεραπεία του δέντρου στο Bystré. Φωτογραφία: Αρχείο του Ιδρύματος Εταιρικής Σχέσης.

Από την Τσεχία στην Ευρώπη  

        Η επιτυχία του τσεχικού δέντρου της Χρονιάς ενέπνευσε το Ίδρυμα Εταιρικής Σχέσης για την ίδρυση του διεθνούς διαγωνισμού Ευρωπαϊκού Δέντρου της Χρονιάς, που πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά το 2011. Το Ίδρυμα Εταιρικής Σχεδίασε τον διαγωνισμό και συνεχίζει να συντονίζει τον σε ευρωπαϊκό επίπεδο μαζί με οργανισμούς-εταίρους από τις συμμετέχουσες χώρες. Το Ευρωπαϊκό Δέντρο της Χρονιάς συγκεντρώνει αξιοσημείωτα δέντρα και τις ιστορίες τους από όλη την ήπειρο, αναδεικνύοντας την ιστορική τους σημασία και τις ισχυρές συνδέσεις τους με τις τοπικές κοινότητες.                      

     Η Τσεχία πέτυχε τη μεγαλύτερη ευρωπαϊκή επιτυχία της το 2020, όταν ο Guardian του Flooded Village, πιο γνωστός ως Chudobín Pine, έγινε ο πρώτος και μέχρι στιγμής ο μοναδικός Τσέχος νικητής του Ευρωπαϊκού Δέντρου της Χρονιάς.

Ο Guardian of the Flooded Village, το τσεχικό δέντρο της χρονιάς 2019 και το Ευρωπαϊκό Δέντρο της Χρονιάς 2020. Φωτογραφία: Tomáš Škoda.

Μια Ειδική Επετειακή Έκδοση  

    Είκοσι πέντε χρόνια "Δέντρο της Χρονιάς" αποδεικνύουν ότι τα δέντρα είναι πολύ περισσότερα από στοιχεία του τοπίου. Μεταφέρουν τοπικές ιστορίες, αναμνήσεις και συνδέσεις μεταξύ ανθρώπων. 

    Αυτή η ικανότητα συνδυασμού της διατήρησης της φύσης με τις ανθρώπινες ιστορίες συνέβαλε στη μετατροπή μιας περιφερειακής πρωτοβουλίας σε έναν από τους πιο γνωστούς περιβαλλοντικούς διαγωνισμούς στην Τσεχία και, τελικά, ενέπνευσε έναν ευρωπαϊκό ανταγωνισμό που βασίζεται στην ίδια ιδέα.  

     Για να γιορτάσουν την επέτειο, οι διοργανωτές δημιούργησαν μια ειδική έκδοση που ονομάζεται Tree of the Quarter-Century. Αντί να εισάγουν νέους φιναλίστ, οι δέκατοι νικητές από προηγούμενες εκδόσεις του Τσέχου Δέντρου της Χρονιάς ανταγωνίζονται ο ένας εναντίον του άλλου. Τα τρία δέντρα με την υψηλότερη κατάταξη θα λάβουν επαγγελματική φροντίδα του δέντρου καθώς και οικονομική υποστήριξη. Η επετειακή έκδοση προσφέρει μια ευκαιρία να ξαναβρούμε δέντρα που έχουν ήδη αιχμαλωτίσει τη φαντασία του κοινού και να αναδείξουν για άλλη μια φορά τις ιστορίες και τη σημασία τους για τις τοπικές κοινότητες. 

    Το κοινό θα αποφασίσει τώρα ποιο από αυτά κερδίζει μια ξεχωριστή θέση στην φήμη του διαγωνισμού.

    Η ψηφοφορία για το τσεχικό δέντρο της συνοικίας-Κέντρου είναι πλέον ανοιχτή και διαρκεί μέχρι τις 5 Οκτωβρίου 2026.

Πηγή:

Czech Tree of the Year Celebrates 25 Years

https://www.treeoftheyear.org/news/czech-tree-of-the-year-celebrates-25-years?fbclid=IwY2xjawT1DatwZG9mBWV4dG4DYWVtAjEwAGJyaWQRME1PVDF4RzU2bWpCb3V0YTNzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEebvGHPhnWAS7rvlK9Gidw6pYWgtOSViKtV9tvqkq_oSx5V7Xd6v9OngFttuM_aem_bK3wWtNPPf9GVOQPmKAQTQ

Απόδοση στα Ελληνικά

Μανώλης Καπάνταης Δασολόγος - Περιβαλλοντολόγος

 

 

Τα δέντρα, ποτέ δεν είναι 100% Ασφαλή...

 Τα δέντρα, ποτέ δεν είναι 100% Ασφαλή 

-μου είπε ένας δενδροκόμος!

 του Antonino Cacace 

Επικεφαλής Δενδροκομίας & Επαγγελματίας Διαχείρισης Αστικών Δασών 

Οι περισσότεροι άνθρωποι κρίνουν τον κίνδυνο όχι με βάση τα στατιστικά στοιχεία, αλλά με βάση αυτά που βλέπουν στις ειδήσεις. Όταν ένα αεροπλάνο συντρίβεται, οι άνθρωποι νιώθουν νευρικοί για την πτήση. Όταν συμβαίνουν επιθέσεις καρχαριών, ο αριθμός των σέρφερ μειώνεται.Και όταν ένα μεγάλο κλαδί δέντρου αποτυγχάνει και τραυματίζει σοβαρά κάποιον, πολλοί άνθρωποι αρχίζουν ενστικτωδώς να αναρωτιούνται αν το δέντρο δίπλα στο σπίτι τους πρέπει να κοπεί για να κρατήσουν τα παιδιά τους "ασφαλή".                           

Αυτό είναι ένα ευρέως αναγνωρισμένο φαινόμενο στην ψυχολογία γνωστό ως ευρετική διαθεσιμότητα· η τάση μας να υπερεκτιμούμε την πιθανότητα σπάνιων γεγονότων απλώς επειδή είναι έντονα, συναισθηματικά και λαμβάνουν εκτεταμένη κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης.                                                                   

Γι' αυτό η πρόσφατη αποτυχία ενός μεγάλου κλαδιού ευκαλύπτου στο πάρκο Guyatt στο Μπρίσμπεϊν, που φέρεται να προκάλεσε σοβαρούς τραυματισμούς σε μια γυναίκα και ένα παιδί, έχει προσελκύσει ευρεία προσοχή από τα μέσα ενημέρωσης και την πολιτική.                                                                                                

Ωστόσο, πριν επιτρέψουμε σε ένα γεγονός με μεγάλη δημοσιότητα να διαμορφώσει την αντίληψή μας για τα δέντρα, αξίζει να θέσουμε ένα απλό ερώτημα: Πόσο επικίνδυνα είναι τα δέντρα, πραγματικά;                                                            

Ένα μέσο ενημέρωσης πήρε συνέντευξη από έναν εκπρόσωπο της Δενδροκομικής Ένωσης του Κουίνσλαντ και επέλεξε προσεκτικά τα σχόλιά του, όπως: "Είναι ζωντανά όντα όπως εσύ και εγώ." και "Αν στέκεστε στη βάση ενός δέντρου και κοιτάτε ψηλά, μπορεί να φαίνεται καλό, αλλά δεν μπορούμε ποτέ να πούμε με απόλυτη βεβαιότητα ότι είναι 100% ασφαλή." Αυτά τα σχόλια είναι απολύτως σωστά. Ωστόσο, καταδεικνύουν επίσης πώς οι τεχνικά ακριβείς δηλώσεις μπορούν να παρερμηνευθούν όταν παρουσιάζονται χωρίς συμφραζόμενα, κάτι που έκαναν τα μέσα ενημέρωσης. Άλλωστε, το να λέμε ότι τα δέντρα δεν είναι 100% ασφαλή μας λέει πολύ λίγα από μόνο του.

•  Τα αυτοκίνητα δεν είναι 100% ασφαλή
• Τα μονοπάτια δεν είναι 100% ασφαλή. 
• Οι παιδικές χαρές δεν είναι 100% ασφαλείς.
• Τα κτίρια δεν είναι 100% ασφαλή.                                                                            

Οι μηχανικές κατασκευές που σχεδιάζονται και συντηρούνται σύμφωνα με τα υψηλότερα πρότυπα δεν μπορούν να εγγυηθούν ότι ποτέ δεν θα αποτύχουν. Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει 100% ασφάλεια.                                                                            

Ο κίνδυνος είναι αναπόφευκτο κομμάτι της ζωής.   

Ο στόχος της σύγχρονης διαχείρισης κινδύνων δεν είναι η πλήρης εξάλειψη του κινδύνου (κάτι που θα ήταν αδύνατο), αλλά η διαχείριση του σε ένα επίπεδο που είναι γενικά αποδεκτό, διατηρώντας παράλληλα τα οφέλη που παρέχει μια δραστηριότητα, ένα αντικείμενο ή ένα περιβάλλον. 

Τα δέντρα δεν διαφέρουν. Τι μας λένε τα στοιχεία; 

 Η δημόσια αντίληψη συχνά υποδηλώνει ότι η πτώση δέντρων ή κλαδιών αποτελεί σημαντικό κίνδυνο. Τα στοιχεία λένε μια πολύ διαφορετική ιστορία. Οι Hartley και Chalk (2019) εξέτασαν τους τυχαίους, μη επαγγελματικούς θανάτους που προκύπτουν από πτώσεις δέντρων σε όλη την Αυστραλία και διαπίστωσαν ότι τέτοιοι θάνατοι είναι εξαιρετικά σπάνιοι. Ομοίως, οι Way και Balogh (2022) εξέτασαν τις εισαγωγές λόγω τραύματος στην περιοχή του Νοσοκομείου John Hunter στη Νέα Νότια Ουαλία, που εξυπηρετεί έναν μικτό μητροπολιτικό και αγροτικό πληθυσμό περίπου 1,1 εκατομμυρίων ανθρώπων. Σε μια περίοδο 8,5 ετών, μόνο 21 από τις 13.884 εισαγωγές λόγω τραύματος (0,15%) οφείλονταν σε τυχαίες πτώσεις δέντρων. Κανένα από αυτά τα περιστατικά δεν είχε ως αποτέλεσμα θάνατο. Ίσως ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι αυτό που αντιπροσωπεύουν αυτά τα στοιχεία στο πλαίσιο. Τα τραύματα από τροχαία ατυχήματα ευθύνονται για περισσότερο από το 30% των εισαγωγών τραυμάτων στο ίδιο νοσοκομείο κατά τη διάρκεια ενός τυπικού έτους.

Οι τραυματισμοί που σχετίζονται με δέντρα αντιπροσώπευαν το 0,15% σε διάστημα οκτώμισι ετών. Ενώ η σύγκριση δεν είναι τέλεια, καταδεικνύει πόσο σπάνια τα δέντρα συμβάλλουν σε σοβαρούς τραυματισμούς σε σύγκριση με πολλούς κινδύνους που η κοινωνία δέχεται καθημερινά χωρίς δεύτερη σκέψη. Τι μπορεί να σημαίνει αυτό για την Αυστραλία;

Καμία μεμονωμένη μελέτη δεν μπορεί να αντιπροσωπεύει απόλυτα μια ολόκληρη χώρα. Το κλίμα, η βλάστηση, η πυκνότητα πληθυσμού, τα καιρικά πρότυπα, τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης και τα πρότυπα έκθεσης του κοινού στην Αυστραλία ποικίλλουν σημαντικά μεταξύ των περιοχών.                               

Για αυτόν τον λόγο, θα ήταν ακατάλληλο να πολλαπλασιαστούν απλώς τα ευρήματα του John Hunter με τον εθνικό πληθυσμό και να παρουσιαστεί το αποτέλεσμα ως γεγονός.                                                                                                       

Παρ' όλα αυτά, εάν το παρατηρούμενο ποσοστό τραυματισμών είναι γενικά αντιπροσωπευτικό, τα διαθέσιμα στοιχεία υποδηλώνουν ότι οι τυχαίες πτώσεις δέντρων πιθανότατα θα ευθύνονται για περίπου 100-150 εισαγωγές σε νοσοκομεία σε εθνικό επίπεδο κάθε χρόνο. Η εκτίμηση αυτή συνοδεύεται από σημαντικές προειδοποιήσεις. Μερικοί τραυματίες μπορεί να μην φτάσουν ποτέ σε ένα μεγάλο κέντρο τραυμάτων. Άλλοι μπορεί να αντιμετωπίζονται σε μικρότερα νοσοκομεία ή από γενικούς ιατρούς. Αντίθετα, ορισμένες περιοχές αντιμετωπίζουν μεγαλύτερη έκθεση σε ακραίες καιρικές συνθήκες ή μεγαλύτερους αστικούς πληθυσμούς δέντρων από ό,τι η λεκάνη απορροής John Hunter. Ακόμα και αν λάβουμε υπόψη αυτές τις αβεβαιότητες, είναι δύσκολο να φανταστούμε ένα ρεαλιστικό σενάριο στο οποίο οι τυχαίες πτώσεις δέντρων ευθύνονται για περισσότερες από μερικές εκατοντάδες εισαγωγές σε νοσοκομεία σε εθνικό επίπεδο κάθε χρόνο.                                                        

Μια λογική ερμηνεία των διαθέσιμων στοιχείων είναι ότι ο πραγματικός αριθμός είναι πιθανό να παραμείνει πολύ κάτω από 250 εισαγωγές ετησίως σε έναν πληθυσμό που υπερβαίνει τα 27 εκατομμύρια άτομα. 

Βάζοντας τους αριθμούς σε μια προοπτική 

Εάν τα διαθέσιμα στοιχεία είναι γενικά αντιπροσωπευτικά της Αυστραλίας, οι τυχαίες πτώσεις δέντρων είναι πιθανό να ευθύνονται για λιγότερες από 250 εισαγωγές σε νοσοκομεία κάθε χρόνο. Ενώ κάθε σοβαρός τραυματισμός είναι υπερβολικός, η προοπτική μπορεί να είναι διαφορετική.. Σύμφωνα με το Αυστραλιανό Ινστιτούτο Υγείας και Πρόνοιας, η Αυστραλία καταγράφει περίπου: 254.000 εισαγωγές σε νοσοκομεία από πτώσεις κάθε χρόνο· 83.000 εισαγωγές σε νοσοκομεία λόγω επαφής με αντικείμενα· 67.000 εισαγωγές σε νοσοκομεία από ατυχήματα μεταφοράς· και λιγότερες από 250 εκτιμώμενες εισαγωγές από τυχαίες πτώσεις δέντρων. 

Πρακτικά, οι Αυστραλοί έχουν: περισσότερες από 1.200 φορές περισσότερες πιθανότητες να νοσηλευτούν μετά από πτώση· περίπου 400 φορές περισσότερες πιθανότητες να νοσηλευτούν μετά από ατύχημα μεταφοράς· και περίπου 400 φορές περισσότερες πιθανότητες να νοσηλευτούν μετά από τραυματισμό από καθημερινά αντικείμενα παρά από τυχαία πτώση ενός δέντρου ή ενός από τα κλαδιά του.

Εκατομμύρια Αυστραλοί περνούν χρόνο κάτω από τα δέντρα κάθε μέρα. Περπατώντας σε πάρκα, επισκεπτόμενοι παιδικές χαρές, παρακολουθώντας αθλητικές εκδηλώσεις, οδηγώντας σε δρόμους με δέντρα και απλώς απολαμβάνοντας τα περιβαλλοντικά, κοινωνικά και υγειονομικά οφέλη που προσφέρουν τα αστικά δέντρα. Ωστόσο, οι σοβαροί τραυματισμοί που προκύπτουν από τυχαία πτώση δέντρων παραμένουν εξαιρετικά σπάνιοι.

Γιατί έχει σημασία αυτό 

Τίποτα από αυτά δεν μειώνει τη σοβαρότητα των όσων συνέβησαν στο Guyatt Park. Κάθε σοβαρός τραυματισμός αξίζει συμπόνια για τους πληγέντες και έρευνα. Όπου εντοπίζονται βελτιώσεις στην αξιολόγηση των δέντρων, στις πρακτικές επιθεώρησης ή στη διαχείριση κινδύνου, θα πρέπει να αντιμετωπίζονται. Ωστόσο, τα μεμονωμένα περιστατικά δεν πρέπει να αποτελούν τη βάση για γενικά συμπεράσματα σχετικά με τα δέντρα στο σύνολό τους. 

Η δενδροκομία, όπως η μηχανική, η αεροπορία και η ιατρική, είναι ένα επάγγελμα που βασίζεται σε στοιχεία και όχι σε ανέκδοτα. Αν κάθε γέφυρα κατεδαφιζόταν μετά από μια δομική βλάβη ή κάθε δρόμος έκλεινε μετά από ένα θανατηφόρο ατύχημα, η κοινωνία θα γινόταν γρήγορα μη λειτουργική. Αντίθετα, ερευνούμε, μαθαίνουμε και βελτιωνόμαστε. Ο κίνδυνος των δέντρων θα πρέπει να προσεγγίζεται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο.

Μια ισορροπημένη προοπτική 

Το πρόσφατο περιστατικό στο Μπρίσμπεϊν έχει προκαλέσει, όπως είναι κατανοητό, ανησυχία και ανανεωμένη συζήτηση σχετικά με τον κίνδυνο που σχετίζεται με τα δέντρα. Αυτή η συζήτηση είναι σημαντική. Αλλά θα πρέπει να βασίζεται σε στοιχεία και όχι σε τίτλους. Η σπανιότητα των αστοχιών των δέντρων είναι ακριβώς αυτό που τις καθιστά άξιες ειδήσεων. Ωστόσο, ακριβώς αυτή η ειδησεογραφική κάλυψη μπορεί να διαστρεβλώσει την αντίληψη του κοινού, κάνοντας τις πτώσεις δέντρων να φαίνονται πολύ πιο συχνές από ό,τι είναι στην πραγματικότητα. Ίσως αυτό είναι το πιο σημαντικό συμπέρασμα.

 Τα δέντρα δεν χρειάζεται να είναι 100% ασφαλή για να έχουμε ηρεμία. Απλώς πρέπει να παρουσιάζουν ένα επίπεδο κινδύνου που η κοινωνία θεωρεί αποδεκτό σε σύγκριση με τα τεράστια οφέλη που προσφέρουν. Τα διαθέσιμα στοιχεία υποδηλώνουν ότι γενικά ήδη το κάνουν και ότι πολλές Τοπικές Αυτοδιοικήσεις κάνουν καλή δουλειά διασφαλίζοντας αυτό. 

Αναφορές 

Australian Institute of Health and Welfare (AIHW; 2026). Injury in Australia.

Hartley, M. & Chalk, J. (2019). A review of deaths in Australia from accidental tree failures.

Way, T. L. & Balogh, Z. J. (2022). The epidemiology of injuries related to falling trees and tree branches. ANZ Journal of Surgery, 92(3), 477–480.

Πηγή:

Trees, never 100% safe - an arborist told me!

Antonino Cacace

https://www.linkedin.com

Απόδοση στα ελληνικά

Μανώλης Καπάνταης 

Δασολόγος - Περιβαλλοντολόγος

Από πού προέρχεται η δροσιστική δύναμη των δέντρων στην πόλη;

 Από πού προέρχεται η δροσιστική δύναμη των δέντρων στην πόλη;

Η θερμοκρασία στην πόλη μπορεί να αυξηθεί πολύ. Θερμική εικόνα ενός δρόμου της πόλης: ο δρόμος, οι στέγες και τα αυτοκίνητα στον ήλιο είναι πολύ θερμές επιφάνειες. Τα δέντρα και οι σκιασμένες περιοχές είναι πολύ πιο δροσερές. P. Verchere, Παροχή από τον συγγραφέα

    Το καλοκαίρι, ειδικά κάτω από καθαρό ουρανό και ασθενείς ανέμους —χαρακτηριστικό των αντικυκλωνικών συνθηκών— οι θερμοκρασίες στις πόλεις μπορούν να αυξηθούν πολύ περισσότερο από ό,τι στην γύρω ύπαιθρο. Αυτό είναι το φαινόμενο της «αστικής θερμικής νησίδας». Η αιτία είναι το πολύ χαμηλό ποσοστό χώρων πρασίνου, η παρουσία κτιρίων και η φύση των αστικών υλικών, όπως η μαύρη άσφαλτος, που αυξάνουν την αποθήκευση θερμότητας στα κτίρια και το έδαφος.

    Ποιος δεν έχει νιώσει την ανάγκη να καταφύγει σε ένα δεντρόφυτο πάρκο κατά τη διάρκεια περιόδων έντονης ζέστης;                                                                                  

    Αυτό συμβαίνει επειδή η αύξηση της θερμότητας μπορεί να αντισταθμιστεί εν μέρει από τη βλάστηση. Τα δέντρα δροσίζουν το περιβάλλον χάρη στη σκιά που ρίχνουν στους περαστικούς και στις προσόψεις των κτιρίων, και την ικανότητά τους να διατηρούν μια λογική θερμοκρασία των φύλλων, καθώς ρυθμίζουν τη δική τους θερμότητα... μέσω της διαπνοής.

Τρισδιάστατα μοντέλα ενός δέντρου, σε πραγματικά χρώματα στα αριστερά και με θερμοκρασία επιφάνειας στα δεξιά. INSA Στρασβούργο, παρέχεται από τον συγγραφέα

Το δέντρο δεν δροσίζει άμεσα τον αέρα. Αποτρέπει τη θέρμανση του αέρα!

    Η εξατμισοδιαπνοή είναι μια φυσιολογική διαδικασία κατά την οποία ένα δέντρο απελευθερώνει νερό στον αέρα, σε αέρια μορφή, μέσω των φύλλων του. Αυτό ρυθμίζει τη θερμοκρασία του σε ζεστό καιρό και εξασφαλίζει την κυκλοφορία ακατέργαστου και μεταλλοποιημένου χυμού από τις ρίζες σε όλα τα όργανα του φυτού.

    Αυτή η διαδικασία απαιτεί συνεχή και επαρκή παροχή νερού από το δέντρο, που προέρχεται από το έδαφος. Αυτό είναι σημαντικό επειδή η φωτοσύνθεση, η οποία παράγει ορισμένα από τα θρεπτικά συστατικά του δέντρου, μπορεί να συμβεί μόνο εάν η στοματική κοιλότητα (τα στομάτια), που βρίσκεται στην επιφάνεια των φύλλων και είναι υπεύθυνη για την ανταλλαγή αερίων με την ατμόσφαιρα, παραμένει υγρή. Και η διαπνοή παρέχει αυτή την υγρασία.

Ωστόσο, η επίδραση του περιβάλλοντος του δέντρου στη διαπνοή των φύλλων, για παράδειγμα, παραμένει ελάχιστα κατανοητή, ιδιαίτερα σε αστικά περιβάλλοντα.

Επίδραση ενός δέντρου στο άμεσο περιβάλλον του: 1. Απορρόφηση κάποιας ηλιακής ακτινοβολίας (υπέρυθρης ακτινοβολίας). 2. Εξατμισοδιαπνοή. 3. Προστασία από τον άνεμο. 4. Σκιά. Φυτό & Πόλη (VegDUD), Παρέχεται από τον συγγραφέα

        Το όφελος του δροσισμού ενός δέντρου είναι κυρίως ημερήσιο: αφενός, παρέχει σκιά και αφετέρου, διαπνέει. Στην περίπτωση της διαπνοής, η ενέργεια που απαιτείται για την εξάτμιση του νερού μειώνει τη θέρμανση των φύλλων και τα διατηρεί σε θερμοκρασία κοντά σε αυτή του αέρα, γεγονός που μειώνει τη θέρμανση του δρόμου και αυξάνει ελάχιστα την υγρασία του αέρα γύρω από το δέντρο.

        Ενώ η δροσιστική επίδραση των δέντρων είναι σαφώς καλά εδραιωμένη, ποικίλλει καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας (ειδικά τη νύχτα) και μένει να ποσοτικοποιηθεί. Για παράδειγμα, τη νύχτα, το φύλλωμα σχηματίζει μια «οθόνη» που εμποδίζει τη θερμότητα που αποθηκεύεται στο έδαφος να διαφύγει στον ουρανό ως υπέρυθρη ακτινοβολία, περιορίζοντας έτσι τον δροσισμό της περιοχής που καλύπτεται άμεσα από τα φύλλα.

        Η μελέτη των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των δέντρων και του περιβάλλοντός τους θα πρέπει να μας επιτρέψει να εντοπίσουμε μεθόδους φύτευσης για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και της άνεσης των κατοίκων των πόλεων κατά τη διάρκεια των καυσώνων και θα βοηθήσει στην απάντηση ενός ερωτήματος που ήδη αναδύεται: ποια είδη δέντρων πρέπει να φυτευτούν, σε ποια ποσότητα και σε ποιες διαμορφώσεις σε σχέση με τα κτίρια ή τους δρόμους;                                                                                                                                                 Το επιλεγμένο είδος — ή, πιο πιθανό, το επιλεγμένο είδος — πρέπει να είναι σε θέση να αντέχει σε υψηλές θερμοκρασίες χωρίς να απαιτεί υπερβολικό νερό, αλλά και να παρέχει σκιά και δροσιά μέσω της εξατμισοδιαπνοής. 

https://www.youtube.com/watch?v=IJoj7Knm-uA

Αστική κλιματολογία: παρακολούθηση δέντρων στην πόλη του Στρασβούργου. Πηγή: INSA Στρασβούργο.

Δέντρα σε Πάρκα

        Μεταξύ 2017 και 2021, μελετήσαμε τον ρόλο των Φλαμουριών (Tilia tomentosa) σε ένα αστικό πάρκο, το Πανεπιστημιακό Πάρκο στο Στρασβούργο, για να αξιολογήσουμε και να μοντελοποιήσουμε την εξατμισοδιαπνοή και τη σκίαση που παρέχει αυτό το συγκεκριμένο είδος δέντρου. Λάβαμε υπόψη το περιβάλλον του πάρκου, όπως η τοποθέτηση των δέντρων, η θέση των χλοοταπήτων και η γεωμετρία των γύρω κτιρίων και δρόμων.

        Μετρήσαμε με ακρίβεια το σχήμα των δέντρων σε 3D και άλλες οικοφυσιολογικές και μετεωρολογικές παραμέτρους. Αυτό μας επέτρεψε να επαληθεύσουμε την ακρίβεια των μοντέλων αστικού μικροκλίματος σε κλίμακα γειτονιάς (LASER/F) και των μοντέλων εξατμισοδιαπνοής σε κλίμακα μεμονωμένου δέντρου (RATP). Η σύντηξη αυτών των δύο μοντέλων, που ονομάζεται LASER·T, μας επιτρέπει να υπολογίζουμε τις ροές θερμότητας και ενέργειας μεταξύ διαφορετικών στοιχείων (δέντρων και κτιρίων, για παράδειγμα), την εξατμισοδιαπνοή των φυτών, τις θερμοκρασίες επιφάνειας κτιρίων και τη θερμική άνεση.

Δέντρα στους Δρόμους

        Σήμερα, στρέφουμε την προσοχή μας στον ρόλο των "δέντρων του δρόμου", εκείνων των δέντρων που πλαισιώνουν τον δρόμο και συχνά ανήκουν στο ίδιο είδος. Αυτά τα δέντρα επηρεάζουν το μικροκλίμα του δρόμου - σκιά, υγρασία, άνεμος. Και αντίστροφα, η φυσιολογία των δέντρων επηρεάζεται από τη γεωμετρία του δρόμου - πλάτος του δρόμου, ύψος κτιρίου, χρώματα τοίχων και ποιότητα εδάφους, μεταξύ άλλων παραγόντων.

Δύο φωτογραφίες της ίδιας πρόσοψης . Μια πρόσοψη σε πραγματικό χρώμα στα αριστερά και η θερμική της εικόνα στα δεξιά, που δείχνει τη θερμοκρασία ως συνάρτηση της σκίασης. INSA Στρασβούργο/ICube, Παρέχεται από τον συγγραφέα

        Για παράδειγμα, το καλοκαίρι, όταν ανατέλλει ο ήλιος, θερμαίνει πρώτα τις στέγες και τα δέντρα. Τα δέντρα εκμεταλλεύονται αυτή τη θερμότητα για φωτοσύνθεση και, ταυτόχρονα, προστατεύουν τις προσόψεις των κτιρίων από τις ακτίνες του ήλιου με τα στέγαστρα τους. Έτσι, ένα φυλλοβόλο δέντρο κοντά σε μια πρόσοψη θα παρέχει μεγαλύτερη θερμική άνεση στους κατοίκους του κτιρίου. Θα δροσίζει επίσης το έδαφος με τη σκιά του. Νωρίς το βράδυ, το κτίριο θα απελευθερώνει την αποθηκευμένη θερμότητα πίσω σε ολόκληρο τον δρόμο και, επομένως, και στο δέντρο. καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας με τη μορφή υπέρυθρης ακτινοβολίας, όπως αναφέρθηκε παραπάνω. Αυτό καταδεικνύει τον αμφίσημο ρόλο που διαδραματίζουν τα δέντρα.

Διαφορετικοί τύποι μετρήσεων δέντρων και περιβάλλοντος. Κλιματικές και οικοφυσιολογικές μετρήσεις. ICube/INRAE/Urbasense, Παρέχεται από τον συγγραφέα

    Όσο περισσότερα δέντρα υπάρχουν στη σειρά, τόσο πιο αισθητό θα είναι το φαινόμενο ψύξης κατά τη διάρκεια της ημέρας - η αντιληπτή θερμοκρασία μπορεί να μειωθεί κατά τουλάχιστον 2°C.

        Έτσι, στο έργο TIR4sTREEt (Thermal InfraRed for Street Trees), το οποίο συγκεντρώνει περισσότερους από 15 επιστήμονες από διαφορετικά υπόβαθρα, επιδιώκουμε να αναπαράγουμε τη φυσική επίδραση των κτιρίων και των δέντρων του δρόμου στο αστικό μικροκλίμα, χρησιμοποιώντας μετρήσεις και τρισδιάστατη μοντελοποίηση του χώρου.

    Για το σκοπό αυτό, επιλέξαμε έξι δέντρα σε τρεις δρόμους μιας κατοικημένης γειτονιάς στο Στρασβούργο: Μουριά, πλατάνια και φλαμουριές. Τα εξοπλίσαμε με πολυάριθμους αισθητήρες για να παρακολουθούμε την υγεία, την ανάπτυξή τους, την υγρασία και τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος, την ακτινοβολία, τη θερμοκρασία της επιφάνειας και τη θερμοκρασία των κτιρίων και των δρόμων κ.λπ., καθ' όλη τη διάρκεια των εποχών για τουλάχιστον δύο χρόνια.

Αισθητήρες για καλύτερη κατανόηση των αστικών δέντρων

        Όπως έχουμε δει, τα δέντρα έχουν δροσιστική επίδραση λόγω της διαπνοής, η συμπεριφορά της οποίας στις πόλεις εξακολουθεί να είναι ελάχιστα κατανοητή, και λόγω της σκιάς που ρίχνουν στο έδαφος ή στις προσόψεις των κτιρίων.                                                                                                                                Μετρώντας τακτικά τη θερμοκρασία της επιφάνειας των δέντρων και των γύρω προσόψεων με θερμικούς υπέρυθρους αισθητήρες, μπορούμε να συμπεράνουμε χωρικές και χρονικές διακυμάνσεις. Οι μετεωρολογικοί αισθητήρες μας παρέχουν τυπικές μεταβλητές όπως η θερμοκρασία του αέρα, η ταχύτητα του ανέμου και η ηλιακή ακτινοβολία (κ.λ.π.), οι οποίες μας επιτρέπουν να καθορίσουμε το μικροκλίμα των χώρων μας.

        Χάρη στους αισθητήρες ροής χυμού, μπορούμε να μετρήσουμε τον ρυθμό με τον οποίο ανεβαίνει ο χυμός στο δέντρο, ο οποίος συσχετίζεται άμεσα με τη διαπνοή του δέντρου. Οι αισθητήρες που είναι εγκατεστημένοι στο έδαφος μας παρέχουν την περιεκτικότητα σε υγρασία και τη θερμοκρασία διαφορετικών εδαφικών οριζόντων έως και βάθος ενός μέτρου.

        Όλες αυτές οι συσκευές μας δίνουν μια αρκετά ολοκληρωμένη εικόνα του συνεχούς φυτού-ατμόσφαιρας και τροφοδοτούν μια βάση δεδομένων που θα υποστηρίξει τις αναλύσεις μας. Μεσοπρόθεσμα, αυτό το έργο θα βοηθήσει στην καθοδήγηση των υπευθύνων λήψης αποφάσεων στην επιλογή των καταλληλότερων ειδών δέντρων και σεναρίων φύτευσης.

Le projet Modélisation des arbres de rue pour la micro-climatologie urbaine – TIR4sTREEt est soutenu par l’Agence nationale de la recherche (ANR), qui finance en France la recherche sur projets. Elle a pour mission de soutenir et de promouvoir le développement de recherches fondamentales et finalisées dans toutes les disciplines, et de renforcer le dialogue entre science et société. Pour en savoir plus, consultez le site de l’ANR.

Πηγή:

D’où vient le pouvoir rafraîchissant des arbres en ville ?

https://theconversation.com/dou-vient-le-pouvoir-rafraichissant-des-arbres-en-ville-199906

Απόδοση στα Ελληνικά

Μανώλης Καπάνταης Δασολόγος - Περιβαλλοντολόγος