Μυρτιά

 Μυρτιά

Μας συνοδεύει αιώνες, ή μάλλον τη βρήκαμε εδώ, κρυμμένη σε δροσερές ρεματιές όταν τα υπόλοιπα γύρω φλέγονται στο θερινό κάμα και 'κείνη χαρούμενη μας προσκαλεί στη γιορτή της ανθοφορίας της, σε δροσερότερες ρεματιές. Την ξεχνούμε αν και κάποτε ήταν πολυτέλεια να μασούνται ως τράγημα οι καρποί της, σε αρχαίες σχόλες. Το άρωμα των φύλλων στην τριβή απόλαυση και τα άνθη της δοξασία, που στόλιζαν κάποτε στεφάνια Μακεδόνων βασιλέων.

    Ταπεινή, με συμβολισμούς αγνότητας σε δέσμες κλαδιών επιταφίων. Στήμονες βελόνες καρφωμένες σε περίτεχνη πελότα με λευκά πέταλα. Ακόλουθος της Αφροδίτης και ποθητή γαμήλια ικεσία στην αρχαιότητα, διάτρητη από τις βελόνες της Φαίδρας στην εκδίκηση του αρνητή της Ιππόλυτου, με τραγική κατάληξη. Εξιλαστήριο θύμα της θεϊκής αντιζηλίας και των ανθρώπινων παθών αλλά δεν παύει να θάλλει αιωνίως, αδιαφορώντας για τις πληγές της που έκλεισε με το μύρο της, ακριβό έλαιο σε πολυτελείς συσκευασίες αρωματοποιίας.

Μυρτώ, η δεύτερη σύζυγος του Σωκράτη και η περίφημη Μυρτιά στην ποίηση του Γκάτσου που μας συντροφεύει σε μουσικούς λυρισμούς του Θεοδωράκη. Κι ας μην ξεχνούμε την Κυθέρεια Παναγιά τη Μυρτιδιώτισσα, που κατά την παράδοση η εικόνα της βρέθηκε ανάμεσα σε μυρτιές, που είναι βέβαιο της Προστρέχουσας, ότι δεν της έπρεπε άλλος τόπο

Γράφει ο Δρ Γιώργιος Καρέτσος

Δασολόγος, Αναπληρωτής Ερευνητής
στον Τομέα της Δασικής Οικολογίας,
Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων του ΕΛΓΟ Δήμητρα

Γ

Καρατόμηση στα Πλατάνια

 

    Τα αστικά δέντρα που κλαδεύονται δραστικά κάθε χρόνο δεν συντηρούνται για λόγους ασφαλείας – ακρωτηριάζονται συστηματικά. Μένουν χωρίς φύλλα, χωρίς σκιά, χωρίς φωλιές, με τη σήψη να εξαπλώνεται από πληγή σε πληγή. 🌿

        Ένας πλάτανος που διατηρεί το φυσικό του σχήμα είναι ένα μεγαλείο. Αναπτύσσει κόμη διαμέτρου 15-20 μέτρων, προσφέροντας πάνω από 200 τ.μ. σκιάς το καλοκαίρι. Αντίθετα, το καρατομημένο δέντρο παράγει κάθε χρόνο αδύναμα, κατακόρυφα κλαδιά (λαίμαργους). Αυτά σπάνε με την πρώτη ισχυρή ριπή ανέμου, επιβάλλοντας έκτακτα και δαπανηρά μέτρα.

    Η καρατόμηση είναι η πιο ακριβή και καταστροφική παρέμβαση στην αστική δενδροκομία. Κάθε τομή ανοίγει μια πληγή που δεν κλείνει ποτέ. Μύκητες εισχωρούν από εκεί και σαπίζουν το ξύλο εσωτερικά. Ένα δέντρο που καρατομείται για δέκα συνεχή χρόνια, μετά από δύο δεκαετίες είναι εντελώς σαθρό εσωτερικά. Τότε, βαφτίζεται «επικίνδυνο» για να δικαιολογηθεί η κοπή του. Δημιουργούμε, δηλαδή, οι ίδιοι τον κίνδυνο που υποτίθεται ότι θέλαμε να αποτρέψουμε.

    Ειδικά για τα πλατάνια, ο κίνδυνος είναι τεράστιος λόγω του μεταχρωματικού καρκίνου του πλατάνου (Ceratocystis platani). Αυτός ο θανατηφόρος μύκητας μεταδίδεται ακαριαία μέσω των εργαλείων κοπής και των ανοιχτών πληγών. Κάθε κακό κόψιμο είναι μια ανοιχτή πόρτα στην ασθένεια.

        Ένα δέντρο με φυσική ανάπτυξη ζει 2-3 φορές περισσότερο από ένα καρατομημένο. Απορροφά περισσότερο CO2, συγκρατεί το νερό της βροχής και προσφέρει πολύτιμο καταφύγιο για πουλιά, δρυοκολάπτες και αστικές νυχτερίδες.

        Πολλές ευρωπαϊκές πόλεις έχουν στραφεί στο κλάδεμα συντήρησης: αφαιρούν μόνο τα ξερά ή επικίνδυνα κλαδιά κάθε 3-5 χρόνια. Το αποτέλεσμα; Πιο όμορφα, υγιή και ασφαλή δέντρα, με το κόστος συντήρησης να μειώνεται στο υποπολλαπλάσιο.

        Η καρατόμηση είναι απλώς μια κακή, καταστροφική συνήθεια. Ένα δέντρο με ελεύθερη ανάπτυξη είναι ένας ζωντανός πλούτος που μεγαλώνει, αντί να πεθαίνει με κάθε πέρασμα του αλυσοπρίονου.

 μεταφραση από  σελίδα :Consigli di Giardinaggio e Suggerimenti

 Απόδοση Κωνσταντίνος Τάτσης 

ΜSc Γεωπόνος Κηποτέχνης  

Η πιο βρώμικη σταγόνα: Επανεξετάζοντας τη βροχή στις πόλεις μας

Wood Street, Κάρντιφ.

Η πιο βρώμικη σταγόνα: 

Επανεξετάζοντας τη βροχή στις πόλεις μας

9 Ιουνίου 2026

    Για δεκαετίες, ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζαμε την αποχέτευση των ομβρίων στις πόλεις μας ακολουθούσε μια απλή αρχή: να απομακρύνουμε το νερό από τα κτίρια  και την πόλη το συντομότερο δυνατό. Οι σωλήνες, οι δεξαμενές και οι υπόγειες υποδομές σχεδιάστηκαν για να μετακινούν το νερό της βροχής εκτός του χώρου και σε υπονόμους, θάλασσα ή  κοντινά υδάτινα ρεύματα.

    Αλλά αυτό που έχουμε μάθει τα τελευταία χρόνια είναι ότι τα πρώτα χιλιοστά της βροχής είναι συχνά τα πιο μολυσμένα....Αυτή η ανακάλυψη έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι μηχανικοί, οι πολεοδόμοι και οι σχεδιαστές σκέφτονται την αστική αποχέτευση. Σε κάποιες χώρες όπως το  Ηνωμένο Βασίλειο, έχει διαμορφώσει  και τα εθνικά πλαίσια και νομοθεσία .

        Το αποτέλεσμα; μία μικρή ποσότητα βροχόπτωσης, 5 χιλιοστά, έχει γίνει ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες στον σύγχρονο σχεδιασμό αποχέτευσης.ομβρίων λόγω μολύνσης της 


Το πρόβλημα: η πιο βρώμικη βροχή πέφτει πρώτη

Όταν η βροχή πέφτει στις πόλεις, δεν προσγειώνεται σε καθαρό έδαφος.

Χτυπάει:

• πεζοδρόμια
• δώματα και στέγες 
• δρόμους και χώρους στάθμευσης
• σκόνη φρένων, σωματίδια ελαστικών και υπολείμματα λαδιού
  
  

  Αυτές οι επιφάνειες μεταφέρουν ρύπους όπως λάσπη, η οποία συσσωρεύεται στις επιφάνειες κατά τη διάρκεια ξηρού καιρού. Όταν φτάνει η βροχή, παρασύρεται στα συστήματα αποστράγγισης.

        Μελέτες για την αστική απορροή έχουν δείξει ότι το πρώτο μέρος μιας βροχόπτωσης μεταφέρει μεγάλο ποσοστό ρύπων. Σε πολλές περιπτώσεις, τα πρώτα χιλιοστά της βροχόπτωσης παρασύρουν τους περισσότερους ρύπους από τις αστικές επιφάνειες στις αποχετεύσεις και τα υδάτινα ρεύματα.

    Αυτό συχνά αναφέρεται ως «πρώτη ροή».

    Χωρίς επεξεργασία, αυτό το μολυσμένο νερό μπορεί να εισέλθει σε ποτάμια, λίμνες και παράκτια περιβάλλοντα. Συμβάλλοντας στην υποβάθμιση της ποιότητας του νερού, στην καταστροφή του οικοσυστήματος και στο αυξημένο κόστος επεξεργασίας για τις εταιρείες ύδρευσης.

Με απλά λόγια: η πρώτη βροχή είναι συχνά η πιο τοξική.

Kenmouth Raingarden(κήπος βροχής )

 Γιατί έχουν σημασία τα 5 mm;

       

     Η δέσμευση αυτής της αρχικής βροχόπτωσης μπορεί να μειώσει σημαντικά τη ρύπανση που εισέρχεται στις υδάτινες οδούς, επειδή αναχαιτίζει το νερό που απομακρύνει τους ρύπους από τις αστικές επιφάνειες.Και το σημαντικότερο, πολλά συμβάντα βροχόπτωσης είναι μικρά. Η διαχείριση των πρώτων χιλιοστών σημαίνει διαχείριση ενός μεγάλου ποσοστού των συχνών συμβάντων βροχόπτωσης.

    Αυτή η γνώση έχει σταδιακά διαμορφώσει την καθοδήγηση και τις πρακτικές σχεδιασμού για τη βιώσιμη αποστράγγιση στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Τα πρότυπα SuDS: μια αλλαγή πολιτικής

    Το 2025, η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου εισήγαγε ενημερωμένα Εθνικά Πρότυπα για Βιώσιμα Συστήματα Αποχέτευσης (SuDS). Ένα από τα πιο σημαντικά τμήματα είναι το Πρότυπο 2: Διαχείριση της Καθημερινής Βροχόπτωσης, το οποίο απαιτεί από τις αστικές αναπλάσεις να αναχαιτίζουν τουλάχιστον τα πρώτα 5 mm βροχόπτωσης επί τόπου.

Αυτό σημαίνει ότι, για τις περισσότερες περιστατικά βροχόπτωσεις: το νερό της βροχής δεν πρέπει να εγκαταλείπει αμέσως τον χώρο αλλά αντίθετα, θα πρέπει να επαναχρησιμοποιείται, να διηθείται ή να διαχειρίζεται εντός των χαρακτηριστικών του SuDS

Το πρότυπο ορίζει επίσης τις προσδοκίες απόδοσης:

• 80% αναχαίτιση το καλοκαίρι
• 50% αναχαίτιση το χειμώνα

Στην πράξη, αυτό ωθεί τις εξελίξεις προς λύσεις όπως:

• κήποι βροχής
• λάκκοι δέντρων και συστήματα βιοκατακράτησης
• διαπερατή πλακόστρωση
• πράσινες στέγες
• συστήματα συλλογής νερού της βροχής για επανάχρηση 
• γλάστρες με υπέργεια απορρόφηση

    Αυτές οι προσεγγίσεις επιβραδύνουν το νερό, φιλτράρουν τη ρύπανση και μιμούνται τις φυσικές διαδικασίες αποστράγγισης αντί να βασίζονται αποκλειστικά σε υπόγειους σωλήνες αποχέτευσης .

        Αυτή η  αλλαγή σηματοδοτεί μια ευρύτερη μετατόπιση στον τρόπο σκέψης. Τα συστήματα αποστράγγισης δεν αφορούν πλέον μόνο την πρόληψη των πλημμυρών, αλλά και την προστασία της ποιότητας του νερού, τη βελτίωση της βιοποικιλότητας και τη δημιουργία καλύτερων και βιώσιμων πόλεων .

Τι σημαίνει αυτό για τους σχεδιαστές και τους κατασκευαστές

        Για τους αρχιτέκτονες, τους μηχανικούς και τις τοπικές αρχές, οι επιπτώσεις είναι σαφείς. Η αποστράγγιση πρέπει να λαμβάνεται υπόψη νωρίτερα στη διαδικασία σχεδιασμού.

Οι στρατηγικές για τα επιφανειακά ύδατα πρέπει να:

• Να διαχειρίζονται τις βροχοπτώσεις εκεί που προσπίπτουν
• Ενσωματώνουν την αποστράγγιση με τον σχεδιασμό τοπίου
• Επεξεργάζονται το νερό πριν φύγει από ένα έργο

        Πρόκειται για μια απομάκρυνση από τις κρυφές υπόγειες γκρίζες  υποδομές προς ορατές, βασισμένες στη φύση λύσεις που παρέχουν πολλαπλά οφέλη.

Πώς τα SuDS που αποτελούν Λύσεις Βασισμένες στην Φύση ΛΒΟ  βοηθούν στην επίλυση του προβλήματος

        Τα SuDS που βασίζονται στη φύση είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά στη διαχείριση των πρώτων 5 mm βροχόπτωσης, επειδή επιβραδύνουν, φιλτράρουν και αποθηκεύουν το νερό κοντά στο σημείο που πέφτει.
Χαρακτηριστικά  συστήματα  ΛΒΟ όπως οι λάκκοι δέντρων, οι κήποι βροχής και τα συστήματα βιοκατακράτησης:

• συλλαμβάνουν την απορροή από δρόμους και ασφαλτοστρωμένες περιοχές
• φιλτράρουν τους ρύπους μέσω του επεξεργασμένου εδάφους και της βλάστησης
• επιτρέπουν στο νερό να διεισδύει ή να ενυδατώνει τα εδάφη φυσικά
• απελευθερώνουν αργά την περίσσεια νερού κατά τη διάρκεια μεγαλύτερων καταιγίδων
• εξατμισοδιαπνοή με φύτευση

    Αυτά τα συστήματα αναπαράγουν τον τρόπο συμπεριφοράς του νερού στα φυσικά τοπία, που σημαίνει ότι η βροχή απορροφάται από το έδαφος και τη βλάστηση αντί να εισέρχεται αμέσως στα δίκτυα αποστράγγισης.

     Στην GreenBlue Urban, πολλά από τα συστήματά  έχουν σχεδιαστεί ειδικά για να υποστηρίζουν την αποστράγγιση ελέγχου πηγής· τη δέσμευση και τη διαχείριση του νερού στην επιφάνεια.

    Τα προϊόντα αυτά βοηθούν στην υλοποίηση των αρχών που διέπουν το πρότυπο αναχαίτισης των 5 mm με:

GreenBlue Urban ArborFlow System Diagram

      Ενσωμάτωση αποστράγγισης και δέντρων

Τα συστήματα φύτευσης δέντρων μπορούν να συλλέγουν και να αποθηκεύουν τα όμβρια ύδατα, υποστηρίζοντας παράλληλα την υγιή ανάπτυξη των αστικών δέντρων. Τα δέντρα και τα δομημένα εδάφη φιλτράρουν τους ρύπους και ενθαρρύνουν τη διήθηση .

• Παροχή υπόγειας αποθήκευσης όπου ο χώρος είναι περιορισμένος
• Τα δομικά εδαφικά κύτταρα και τα συστήματα διαχείρισης όμβριων υδάτων δημιουργούν υπόγεια αποθήκευση κάτω από πεζοδρόμια και οδικά τοπία.
• Υποστηρίζουν την  αποστράγγιση με βάση τη φύση
• Συστήματα όπως οι κήποι βροχής και η υπέργεια εξασθένηση βοηθούν στην αναχαίτιση της βροχόπτωσης, στη βελτίωση της ποιότητας του νερού και στην ενίσχυση της βιοποικιλότητας.
• Αυτές οι λύσεις βοηθούν τις αναπτύξεις να ανταποκριθούν στα σύγχρονα πρότυπα αποστράγγισης, ενώ παράλληλα προσφέρουν ευρύτερα οφέλη, από βελτιωμένη αστική ψύξη έως καλύτερους δημόσιους χώρους.

Ένας μικρός αριθμός με μεγάλες επιπτώσεις

Με την πρώτη ματιά, τα 5 χιλιοστά δεν ακούγονται πολλά.

        Αλλά αντιπροσωπεύουν  μια ανανεωμένη θεμελιώδη αλλαγή στον τρόπο που σκεφτόμαστε το νερό στις πόλεις μας.

        Συλλέγοντας και επεξεργάζοντας  τα πρώτα χιλιοστά βροχόπτωσης, μπορούμε να μειώσουμε δραματικά τη ρύπανση που εισέρχεται στα ποτάμια μας και την. θάλασσα μας και να δημιουργήσουμε πιο ανθεκτικά αστικά περιβάλλοντα.

    Για τους σχεδιαστές, τους κατασκευαστές και τις τοπικές αρχές, το μήνυμα είναι σαφές:

    Το μέλλον της αποστράγγισης δεν αφορά μόνο την απομάκρυνση του νερού. Πρόκειται για τη συνεργασία με τη φύση για τη διαχείριση της εκεί που πέφτει. Και μερικές φορές, οι μεγαλύτερες αλλαγές ξεκινούν με μόλις 5 χιλιοστά βροχής.