Η πιο βρώμικη σταγόνα: Επανεξετάζοντας τη βροχή στις πόλεις μας

Wood Street, Κάρντιφ.

Wood Street, Κάρντιφ.

Η πιο βρώμικη σταγόνα: 

Επανεξετάζοντας τη βροχή στις πόλεις μας

9 Ιουνίου 2026

    Για δεκαετίες, ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζαμε την αποχέτευση των ομβρίων στις πόλεις μας ακολουθούσε μια απλή αρχή: να απομακρύνουμε το νερό από τα κτίρια  και την πόλη το συντομότερο δυνατό. Οι σωλήνες, οι δεξαμενές και οι υπόγειες υποδομές σχεδιάστηκαν για να μετακινούν το νερό της βροχής εκτός του χώρου και σε υπονόμους, θάλασσα ή  κοντινά υδάτινα ρεύματα.

    Αλλά αυτό που έχουμε μάθει τα τελευταία χρόνια είναι ότι τα πρώτα χιλιοστά της βροχής είναι συχνά τα πιο μολυσμένα....Αυτή η ανακάλυψη έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι μηχανικοί, οι πολεοδόμοι και οι σχεδιαστές σκέφτονται την αστική αποχέτευση. Σε κάποιες χώρες όπως το  Ηνωμένο Βασίλειο, έχει διαμορφώσει  και τα εθνικά πλαίσια και νομοθεσία .

        Το αποτέλεσμα; μία μικρή ποσότητα βροχόπτωσης, 5 χιλιοστά, έχει γίνει ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες στον σύγχρονο σχεδιασμό αποχέτευσης.ομβρίων λόγω μολύνσης της 


Το πρόβλημα: η πιο βρώμικη βροχή πέφτει πρώτη

Όταν η βροχή πέφτει στις πόλεις, δεν προσγειώνεται σε καθαρό έδαφος.

Χτυπάει:

• πεζοδρόμια
• δώματα και στέγες 
• δρόμους και χώρους στάθμευσης
• σκόνη φρένων, σωματίδια ελαστικών και υπολείμματα λαδιού
  
  

  Αυτές οι επιφάνειες μεταφέρουν ρύπους όπως λάσπη, η οποία συσσωρεύεται στις επιφάνειες κατά τη διάρκεια ξηρού καιρού. Όταν φτάνει η βροχή, παρασύρεται στα συστήματα αποστράγγισης.

        Μελέτες για την αστική απορροή έχουν δείξει ότι το πρώτο μέρος μιας βροχόπτωσης μεταφέρει μεγάλο ποσοστό ρύπων. Σε πολλές περιπτώσεις, τα πρώτα χιλιοστά της βροχόπτωσης παρασύρουν τους περισσότερους ρύπους από τις αστικές επιφάνειες στις αποχετεύσεις και τα υδάτινα ρεύματα.

    Αυτό συχνά αναφέρεται ως «πρώτη ροή».

    Χωρίς επεξεργασία, αυτό το μολυσμένο νερό μπορεί να εισέλθει σε ποτάμια, λίμνες και παράκτια περιβάλλοντα. Συμβάλλοντας στην υποβάθμιση της ποιότητας του νερού, στην καταστροφή του οικοσυστήματος και στο αυξημένο κόστος επεξεργασίας για τις εταιρείες ύδρευσης.

Με απλά λόγια: η πρώτη βροχή είναι συχνά η πιο τοξική.

Kenmouth Raingarden(κήπος βροχής )

 Γιατί έχουν σημασία τα 5 mm;

       

     Η δέσμευση αυτής της αρχικής βροχόπτωσης μπορεί να μειώσει σημαντικά τη ρύπανση που εισέρχεται στις υδάτινες οδούς, επειδή αναχαιτίζει το νερό που απομακρύνει τους ρύπους από τις αστικές επιφάνειες.Και το σημαντικότερο, πολλά συμβάντα βροχόπτωσης είναι μικρά. Η διαχείριση των πρώτων χιλιοστών σημαίνει διαχείριση ενός μεγάλου ποσοστού των συχνών συμβάντων βροχόπτωσης.

    Αυτή η γνώση έχει σταδιακά διαμορφώσει την καθοδήγηση και τις πρακτικές σχεδιασμού για τη βιώσιμη αποστράγγιση στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Τα πρότυπα SuDS: μια αλλαγή πολιτικής

    Το 2025, η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου εισήγαγε ενημερωμένα Εθνικά Πρότυπα για Βιώσιμα Συστήματα Αποχέτευσης (SuDS). Ένα από τα πιο σημαντικά τμήματα είναι το Πρότυπο 2: Διαχείριση της Καθημερινής Βροχόπτωσης, το οποίο απαιτεί από τις αστικές αναπλάσεις να αναχαιτίζουν τουλάχιστον τα πρώτα 5 mm βροχόπτωσης επί τόπου.

Αυτό σημαίνει ότι, για τις περισσότερες περιστατικά βροχόπτωσεις: το νερό της βροχής δεν πρέπει να εγκαταλείπει αμέσως τον χώρο αλλά αντίθετα, θα πρέπει να επαναχρησιμοποιείται, να διηθείται ή να διαχειρίζεται εντός των χαρακτηριστικών του SuDS

Το πρότυπο ορίζει επίσης τις προσδοκίες απόδοσης:

• 80% αναχαίτιση το καλοκαίρι
• 50% αναχαίτιση το χειμώνα

Στην πράξη, αυτό ωθεί τις εξελίξεις προς λύσεις όπως:

• κήποι βροχής
• λάκκοι δέντρων και συστήματα βιοκατακράτησης
• διαπερατή πλακόστρωση
• πράσινες στέγες
• συστήματα συλλογής νερού της βροχής για επανάχρηση 
• γλάστρες με υπέργεια απορρόφηση

    Αυτές οι προσεγγίσεις επιβραδύνουν το νερό, φιλτράρουν τη ρύπανση και μιμούνται τις φυσικές διαδικασίες αποστράγγισης αντί να βασίζονται αποκλειστικά σε υπόγειους σωλήνες αποχέτευσης .

        Αυτή η  αλλαγή σηματοδοτεί μια ευρύτερη μετατόπιση στον τρόπο σκέψης. Τα συστήματα αποστράγγισης δεν αφορούν πλέον μόνο την πρόληψη των πλημμυρών, αλλά και την προστασία της ποιότητας του νερού, τη βελτίωση της βιοποικιλότητας και τη δημιουργία καλύτερων και βιώσιμων πόλεων .

Τι σημαίνει αυτό για τους σχεδιαστές και τους κατασκευαστές

        Για τους αρχιτέκτονες, τους μηχανικούς και τις τοπικές αρχές, οι επιπτώσεις είναι σαφείς. Η αποστράγγιση πρέπει να λαμβάνεται υπόψη νωρίτερα στη διαδικασία σχεδιασμού.

Οι στρατηγικές για τα επιφανειακά ύδατα πρέπει να:

• Να διαχειρίζονται τις βροχοπτώσεις εκεί που προσπίπτουν
• Ενσωματώνουν την αποστράγγιση με τον σχεδιασμό τοπίου
• Επεξεργάζονται το νερό πριν φύγει από ένα έργο

        Πρόκειται για μια απομάκρυνση από τις κρυφές υπόγειες γκρίζες  υποδομές προς ορατές, βασισμένες στη φύση λύσεις που παρέχουν πολλαπλά οφέλη.

Πώς τα SuDS που αποτελούν Λύσεις Βασισμένες στην Φύση ΛΒΟ  βοηθούν στην επίλυση του προβλήματος

        Τα SuDS που βασίζονται στη φύση είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά στη διαχείριση των πρώτων 5 mm βροχόπτωσης, επειδή επιβραδύνουν, φιλτράρουν και αποθηκεύουν το νερό κοντά στο σημείο που πέφτει.
Χαρακτηριστικά  συστήματα  ΛΒΟ όπως οι λάκκοι δέντρων, οι κήποι βροχής και τα συστήματα βιοκατακράτησης:

• συλλαμβάνουν την απορροή από δρόμους και ασφαλτοστρωμένες περιοχές
• φιλτράρουν τους ρύπους μέσω του επεξεργασμένου εδάφους και της βλάστησης
• επιτρέπουν στο νερό να διεισδύει ή να ενυδατώνει τα εδάφη φυσικά
• απελευθερώνουν αργά την περίσσεια νερού κατά τη διάρκεια μεγαλύτερων καταιγίδων
• εξατμισοδιαπνοή με φύτευση

    Αυτά τα συστήματα αναπαράγουν τον τρόπο συμπεριφοράς του νερού στα φυσικά τοπία, που σημαίνει ότι η βροχή απορροφάται από το έδαφος και τη βλάστηση αντί να εισέρχεται αμέσως στα δίκτυα αποστράγγισης.

     Στην GreenBlue Urban, πολλά από τα συστήματά  έχουν σχεδιαστεί ειδικά για να υποστηρίζουν την αποστράγγιση ελέγχου πηγής· τη δέσμευση και τη διαχείριση του νερού στην επιφάνεια.

    Τα προϊόντα αυτά βοηθούν στην υλοποίηση των αρχών που διέπουν το πρότυπο αναχαίτισης των 5 mm με:

GreenBlue Urban ArborFlow System Diagram

      Ενσωμάτωση αποστράγγισης και δέντρων

Τα συστήματα φύτευσης δέντρων μπορούν να συλλέγουν και να αποθηκεύουν τα όμβρια ύδατα, υποστηρίζοντας παράλληλα την υγιή ανάπτυξη των αστικών δέντρων. Τα δέντρα και τα δομημένα εδάφη φιλτράρουν τους ρύπους και ενθαρρύνουν τη διήθηση .

• Παροχή υπόγειας αποθήκευσης όπου ο χώρος είναι περιορισμένος
• Τα δομικά εδαφικά κύτταρα και τα συστήματα διαχείρισης όμβριων υδάτων δημιουργούν υπόγεια αποθήκευση κάτω από πεζοδρόμια και οδικά τοπία.
• Υποστηρίζουν την  αποστράγγιση με βάση τη φύση
• Συστήματα όπως οι κήποι βροχής και η υπέργεια εξασθένηση βοηθούν στην αναχαίτιση της βροχόπτωσης, στη βελτίωση της ποιότητας του νερού και στην ενίσχυση της βιοποικιλότητας.
• Αυτές οι λύσεις βοηθούν τις αναπτύξεις να ανταποκριθούν στα σύγχρονα πρότυπα αποστράγγισης, ενώ παράλληλα προσφέρουν ευρύτερα οφέλη, από βελτιωμένη αστική ψύξη έως καλύτερους δημόσιους χώρους.

Ένας μικρός αριθμός με μεγάλες επιπτώσεις

Με την πρώτη ματιά, τα 5 χιλιοστά δεν ακούγονται πολλά.

        Αλλά αντιπροσωπεύουν  μια ανανεωμένη θεμελιώδη αλλαγή στον τρόπο που σκεφτόμαστε το νερό στις πόλεις μας.

        Συλλέγοντας και επεξεργάζοντας  τα πρώτα χιλιοστά βροχόπτωσης, μπορούμε να μειώσουμε δραματικά τη ρύπανση που εισέρχεται στα ποτάμια μας και την. θάλασσα μας και να δημιουργήσουμε πιο ανθεκτικά αστικά περιβάλλοντα.

    Για τους σχεδιαστές, τους κατασκευαστές και τις τοπικές αρχές, το μήνυμα είναι σαφές:

    Το μέλλον της αποστράγγισης δεν αφορά μόνο την απομάκρυνση του νερού. Πρόκειται για τη συνεργασία με τη φύση για τη διαχείριση της εκεί που πέφτει. Και μερικές φορές, οι μεγαλύτερες αλλαγές ξεκινούν με μόλις 5 χιλιοστά βροχής.

Διαχειρίζεστε τα δέντρα χωρίς Χαρτογράφηση ... τότε δουλεύετε στα τυφλά

 

Μ. Καπάνταης Δασολόγος- Περιβαλλοντολόγος

τ. Δ/ντης Πρασίνου

Διαχειρίζεστε τα δέντρα χωρίς χαρτογράφηση...

τότε δουλεύετε στα τυφλά

Κλάδεμα Αστικών Δέντρων

        Στις μέρες υπάρχει μια έντονη αντιπαράθεση μεταξύ πολιτών και Δήμων για την κακομεταχείριση των δέντρων με το κλάδεμα. Οι πολίτες μέσα από ιστοσελίδες με ανάρτηση φωτογραφιών, επισημαίνουν την κακοδιαχείριση των αστικών δέντρων με άστοχο κλάδεμα.

    

Εικόνα. Από Καλλιρρόη Δέλλα ιστοσελίδα Cut it Right

Οι λόγοι για το κλάδεμα των Αστικών Δέντρων

    Το κλάδεμα των αστικών δέντρων είναι ένα πολύ συζητημένο θέμα μεταξύ των φορέων του κλάδου και μεταξύ των απλών χρηστών του αστικού  πρασίνου.

    Δύο αντιθετικές προσεγγίσεις είναι πολύ διαδεδομένες: από τη μια πλευρά, οι υποστηρικτές του δραστικού κλαδέματος (το λεγόμενο topping), στο οποίο αποδίδουν θαυματουργικές δυνατότητες ενίσχυσης του δέντρου, από την  άλλη, οι, ένθερμοι υποστηρικτές της «μη της κλάδευσης», της αυτορρύθμισης των δέντρων ακόμη και σε ανθρωπογενή περιβάλλοντα όπως πάρκα και  κήποι.

    Ο πρώτος ισχυρισμός, που δυστυχώς επικρατεί, μπορεί να έχει έναν κόκκο αλήθειας μόνο στην περίπτωση εκείνων των δέντρων που μπορούν να  καθορίσουν έναν πιθανό κίνδυνο για τους χρήστες της περιοχής ανάπτυξης του δέντρου, δηλαδή την επιφάνεια που καταλαμβάνει η προβολή σε ένα οριζόντιο επίπεδο. (και επομένως πρακτικά στο έδαφος, αν είναι επίπεδο) της κόμης ενός δέντρου.

Το κλάδεμα μπορεί να είναι μια από τις καλύτερες επεμβάσεις που μπορεί να κάνει ένας δενδροκόμος σε ένα δέντρο αλλά, ταυτόχρονα, μπορεί να είναι και μια από τις χειρότερες, αν δεν γίνει σωστά.

Τα θεμελιώδη αξιώματα που πρέπει να αποτελούν τη βάση του

σχεδιασμού των εργασιών κλαδέματος είναι ουσιαστικά πέντε:

1. Το κλάδεμα, όπως και να γίνει, προκαλεί στρες στο φυτό

2. Το καλύτερο κλάδεμα είναι αυτό που δεν διακρίνεται 

3. Τα πιο όμορφα φυτά είναι αυτά που δεν κλαδεύονται

4. Η εξάλειψη της κόμης κοστίζει περισσότερο από το σωστό κλάδεμα

5. Η αδιάκριτη αφαίρεση σχεδόν ολόκληρου του φυλλώματος μειώνει τα

οφέλη των δέντρων και ως εκ τούτου αποτελεί καταστροφή τόσο από

περιβαλλοντική όσο και από οικονομική άποψη.

    Οι παρεμβάσεις κλαδέματος θα πρέπει να προηγούνται από επαρκή

ανάλυση του φυτού και να βαθμονομούνται ανάλογα με το κάθε δέντρο.

Διαχειρίζεστε τα δέντρα χωρίς χαρτογράφηση ...

τότε δουλεύετε στα τυφλά

Ας έρθουμε στο σήμερα και με τη βοήθεια της Ένωσης Δενδροκόμων από τη μακρινή ΚΟΣΤΑ ΡΙΚΑ. Οι συνάδελφοι μας δίνουν οδηγίες για να μπορούμε να  κάνουμε σωστά τη δουλειά μετά αστικά δέντρα. Ξεκινούν με το ερώτημα:

• Ξέρουμε πραγματικά πόσα δέντρα υπάρχουν στους δρόμους του Δήμου μας;
• Σε τι κατάσταση αυτά βρίσκονται;
• Έχουμε υγιές αστικό πράσινο... ή αυτό είναι στα πρόθυρα της κατάρρευσης;

Χωρίς δεδομένα, δεν υπάρχει τρόπος να απαντήσουμε σε αυτές τις ερωτήσεις.

Χωρίς ενημέρωση, δεν μπορείς να βάλεις προτεραιότητες

Χωρίς ενημέρωση, δεν μπορείς να αποτρέψεις επικίνδυνες καταστάσεις

Χωρίς ενημέρωση δεν υπάρχει πραγματική διαχείριση

Και τότε συμβαίνει το συνηθισμένο:

Κλάδεμα χωρίς Τεχνικά κριτήρια

Καθυστερημένες Παρεμβάσεις

Λάθος Αποφάσεις

Το αποτέλεσμα είναι ένα αποτέλεσμα ντόμινο:

Αποδυναμωμένα δέντρα, κατεστραμμένες υποδομές και κυρίως ακόμα κίνδυνος για τους ανθρώπους.

Είναι ένα τεχνικό εργαλείο που επιτρέπει:

Να Γνωρίσετε την κατάσταση της δενδροκαλλιέργειας του Δήμου

Τον Εντοπισμό των πραγματικών κινδύνων από αυτά

Την Προτεραιότητα στις επείγουσες παρεμβάσεις

Να Σχεδιάσετε στρατηγικά τη φροντίδα των δέντρων

   Η σύγχρονη δενδροκαλλιέργεια στην πόλη δεν είναι αντίδραση...             

αλλά σχεδιασμός.

Επειδή υπάρχει ένας ξεκάθαρος κανόνας:

ό,τι δεν είναι γνωστό δεν μπορεί να διαχειριστεί ή να προστατευτεί.

•     Σε αυτή την ανάλυση, η διαχείριση των αστικών δέντρων χωρίς μια τεχνική καταγραφή και χαρτογράφηση είναι κυριολεκτικά σαν να περπατάς με δεμένα μάτια. Αυτό δημιουργεί καταρχάς ένα τεράστιο κενό πληροφόρησης, 
•      ξέρουμε πραγματικά πόσα δέντρα υπάρχουν στους δρόμους της πόλης;                                              
•     Και ακόμη χειρότερα, σε τι κατάσταση βρίσκονται;                                                           Έχουμε ένα υγιές αστικό πράσινο ή βρίσκεται στα πρόθυρα κατάρρευσης;

Χωρίς δεδομένα, είναι αδύνατο να τεθούν προτεραιότητες.

• o  Ποια δέντρα χρειάζονται επείγον κλάδεμα, συνεχή παρακολούθηση ή άμεση παρέμβαση για να αποφευχθούν ατυχήματα;Το συμπέρασμα εδώ είναι απολύτως ξεκάθαρο: χωρίς πληροφορίες, δεν υπάρχει πραγματική διαχείριση. Όλα καταλήγουν να είναι απλές εικασίες. Και φυσικά, το να ενεργεί κανείς στα τυφλά πράγμα το οποίο φέρνει τις γνωστές συνέπειες.  
•     Αυτά τα λάθη επηρεάζουν τα πάντα: καταστρέφουν τα ίδια τα δέντρα, προκαλούν ζημιές στις υποδομές και, το πιο σοβαρό απ’ όλα, θέτουν ανθρώπινες ζωές σε κίνδυνο. 
•     Ας καταρρίψουμε τώρα έναν μεγάλο μύθο: μια Χαρτογράφηση (καταγραφή), δεν είναι απλώς μια λίστα, αλλά είναι ένα ζωτικής σημασίας τεχνικό εργαλείο διαχείρισης.  
•     Τα βήματά της είναι ξεκάθαρα: αξιολόγηση της κατάστασης, αναγνώριση κινδύνων, ιεράρχηση των επειγουσών εργασιών και σωστός προγραμματισμός της φροντίδας.
•     Πρέπει να αλλάξουμε νοοτροπία: από το να αντιδρούμε αφού εμφανιστεί το πρόβλημα, στο να χρησιμοποιούμε δεδομένα για τον σχεδιασμό και την απόλυτη πρόληψη. 

        Είναι ένας αδιαμφισβήτητος χρυσός κανόνας: δεν μπορείς να

διαχειριστείς ούτε να προστατεύσεις σωστά κάτι που απλώς δεν

γνωρίζεις.

Διαχειριζόμαστε τη φύση ή απλώς μαντεύουμε;

Οι Ενέργειες  που απαιτούνται από τους Γεωτεχνικούς Πρασίνου και τους Αιρετούς είναι:

1. Οργάνωση των Υπηρεσιών Πρασίνου σε νέα πρότυπα, 
2. Στελέχωση των υπηρεσιών με Γεωτεχνικό και εργατοτεχνικό προσωπικό, 
3. Εξοπλισμός με προγράμματα για τη χαρτογράφηση των δέντρων του Δήμου. 

Αυτό αποφέρει οφέλη τόσο περιβαλλοντικά όσο και οικονομικά διότι δεν καταστρέφονται τα δέντρα από το αλόγιστο κλάδεμα και α δέντρα μεγιστοποιούν τα οφέλη που παρέχουν καθώς αποφεύγονται και συγκρούσεις με την κοινή γνώμη.

Επισυνάπτεται βίντεο της Asociación Costarricense de Arboricultura με ελληνικούς υπότιτλους

Πηγές :

Asociación Costarricense de Arboricultura

Alberi e ambiente urbano F. Ferrini

Βοτανικός κήπος του Τούλν Αυστρίας

Επισκεφτήκαμε τον Βοτανικό κήπο του Τουλν https://diegartentulln.at/en/.

Είναι ένας κήπος που βασίζεται αποκλειστικά στην οργανική Γεωργία οπότε δεν χρησιμοποιούν καθόλου χημικά αλλά και υλικά που χρησιμοποιούνται ευρέως στην κηποτεχνια αλλά δεν είναι ανανεώσιμα όπως Τύρφη Ο χώρος έχει στόχο την. Έρευνα και δραστηριοποιείται πολύ στον έλεγχο « φυτών άλλων περιοχών που πιθανά να αντέχουν στο ηπειρωτικό κλίμα» αλλά έχει και ένα σημαντικό εκπαιδευτικό χαρακτήρα με περισσότερους από 550 χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο -κυρίως σχολεία- που μαθαίνουν λειτουργίες Περιλαμβάνει 70 μικρότερους κήπους που συχνά είναι προσφορές εταιρειών, συνδέσμων κλάδων κατασκευαστών κήπων ακόμη και τηλεοπτικών εκπομπών!!

Η επίσκεψη και η ξενάγηση ήταν όλη υπό βροχή αλλά αυτό δεν εμπόδισε να ανακαλύψεις την ομορφιά και την μαγεία του χώρου

Η είσοδος στους Κήπους 

 Κήπος της και των αγροστωδών Προσφορά καλλιτέχνη

Κήπος με της Παιωνιές (δυστυχώς μολις απανθισμένες )

Κήπος των αναρριχητικών -και όχι μόνο!! Είχε συνεχή επάλληλα στοιχεία αναρρίχησης όπου υπήρχουν διαφορετικά ήδη φυτών 

Κήπος του Ξύλου (χρημοτοδότηση από τον σύνδεσμο Βιομηχανιών Ξύλου )

Στον πίνακα (-έχει πολλούς) βλέπεις τις ποιότητες του ξύλου, τις χρήσεις και το deck που πατάμε είναι αντίστοιχο του άνω ξύλου με τα διαφορετικά είδη και κατεργασίες 

Κήπος υγείας

Χρηματοδοτήθηκε από τον σύνδεσμο  φαρμακοβιομηχανιών

Κήπος εκπαίδευσης για την Κλιματική  αλλαγή 

 

Μεσογειακός Κήπος 

Ο Αγγλικός Κήπος που χρηματοδοτήθηκε από την Αγγλική Πρεσβεία

Ο κήπος των νούφαρων 

Ο Άνυδρος κήπος 

Ο παιδικός Κήπος  όπου ελαχιιστα είναι τα πλαστικά σημεία και σχεδόν όλα είναι με φυσικά υλικά 

Ο κήπος δροσιάς από Οξυές ..

Κήπος που χρηματοδοτεί τηλεοπτική εκμπομπη και αποτελεί συχνά στούντιο !