Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2026

ΑΜΑΡΑΝΤΟΣ: ΤΟ ΦΡΥΓΑΝΟ ΤΟΥ ΑΝΕΜΟΥ

 ΑΜΑΡΑΝΤΟΣ: ΤΟ ΦΡΥΓΑΝΟ ΤΟΥ ΑΝΕΜΟΥ




Εlichrysum conglobatum (Ελίχρυσος ο σφαιρικός)

Έτερα ευρισκόμενα είδη του γένους στην Ελλάδα: Helichrysum stoechas subsp. barrelieri (Ten.) Nyman 1879, Helichrysum stoechas (L.) Moench 1794.
Κοινή ονομασία: Αμάρανθος, αμάραντος, αμάραντο, αθάνατος, ελίχρυσος, ελίχρυσο, σταθούρι, καλομοίθεια, Μάης, δάκρυα της Παναγίας, σεμπρέβιβα.
Ταυτότητα
Επιστημονική ονομασία: Helichrysum conglobatum L., Nyman 1879
Οικογένεια: Asteraceae (Compositae-Σύνθετων)
Υψόμετρο: 0-700 μέτρα
Ενδιαίτημα: Πετρώδεις πλαγιές, πετρώδεις και βραχώδεις θαμνότοποι, ακαλλιέργητοι αγροί, φρυγανικοί σχηματισμοί
Ενδημικό: Όχι
Κατάσταση: Κοινό
Γεωγραφική εξάπλωση: Ανατολική Κεντρική Ελλάδα, Στερεά Ελλάδα, Πελοπόννησος, Νησιά Ιονίου, Κρήτη, Κυκλάδες, Ανατολικό Αιγαίο, Βόρειο Αιγαίο, Δυτικό Αιγαίο, Ηρακλειά, Πάρνηθα.
Γενική περιγραφή
    Πολυετής, όρθιος, αρωματικός θάμνος, ύψους 20-50 εκατοστά. Κλαδιά σε γωνιώδη διατομή. Όλο το φυτό είναι καλυμμένο με πυκνό, λευκό χνούδι. Είναι πολύ αρωματικό, ιδιαίτερα όταν σπάσει ο βλαστός ή τα φύλλα. Πρτοτιμά τα ασβεστολιθικά βραχώδη εδάφη. Τα είδη του φυτού ελίχρυσου, είναι πάρα πολλά ανά τον κόσμο, και στην Ελλάδα, φύονται δέκα. Χαρακτηριστικό του φυτού είναι ότι κι όταν ξεραθεί κρατάει το σχήμα του και οι κορυφές των λουλουδιών εξακολουθούν να έχουν το κίτρινο χρώμα τους –για το λόγο τούτο και το λένε «αθάνατο» ή «αμάραντο».
Φύλλα
Τα φύλλα του φυτού είναι κατ’ εναλλαγή, μήκους 0,5-3 εκατοστά., στενά, γραμμικά, γκριζωπά-τεφροπράσινα, στην περιφέρεια περιεστραμμένα, με αραιό λευκό χνούδι.
Άνθη    
    Τα ελίχρυσα κεφαλοειδή άνθη του φυτού δημιουργούν κεφάλια σε ταξιανθίες, πλάτους 1,5-8 εκατοστά. Το περιάνθιο είναι κυκλινδρικό ή στενό κωνοειδές, πλάτους 3-4 εκατοστά. Τα σωλεινωειδή ανθίδια είναι κίτρινα και τα φύλλα του χρυσοκίτρινα και πυκνά διατεταγμένα. Τα εξωτερικά φύλλα είναι δερματώδη, τα εσωτερικά στενότερα, αδενοειδή και με μήκος τουλάχιστον πέντε φορές μεγαλύτερο. Το φυτό ανθοφορεί τους μήνες Απρίλιο έως Ιούλιο. Το μικρό κίτρινο λουλούδι του ελίχρυσου το λένε «σεμπρεβίβα» («Sempreviva») και πήρε το όνομά του από την ιταλική λέξη «sempre», που σημαίνει «πάντοτε», και τη μετοχή του ρήματος «vivere» που σημαίνει «ζω». Δηλαδή, σε ελεύθερη μετάφραση, σημαίνει το λουλούδι που «ζει παντοτινά». Οι Βενετσιάνοι κατακτητές χάρισαν αυτό το όνομα στο μικρό, αμάραντο λουλούδι, που μοιάζει αποξηραμένο και διατηρεί το χρώμα του για πολλά χρόνια χωρίς καθόλου νερό! Στην πραγματικότητα, αυτό που διατηρείται για πάντα δεν είναι το μικροσκοπικό άνθος, τ’ οποίο μαραίνεται, αλλά τα μικρά, κίτρινα αχυρώδη φύλλα, που το περιβάλλουν.
Καρποί
Οι καρποί είναι αχαίνια με διάσπαρτους στιλπνούς, λευκούς αδένες.
Χρήσεις
    Το φυτό χρησιμοποιείται ως μελισσοκομικό. Χρησιμοποιείται επίσης στη μαγειρική, αποξηραμένος ή με νωπά μέρη του, και θεωρείται υπερτροφή γιατί περιέχει περισσότερη πρωτεΐνη από τα περισσότερα δημητριακά, καθώς και δύο βασικά αμινοξέα, τη λυσίνη και τη μεθειονίνη. Έχει ακόμα ευρεία φαρμακευτική χρήση. Ο ελίχρυσος χρησιμοποιήθηκε παραδοσιακά στην Ευρώπη για τη χοιράδωση, δηλαδή φυματίωση των λεμφαδένων, για το άσθμα, την αρθρίτιδα, και τους πονοκεφάλους, αλλά και για σκουλήκια των εντέρων. Οι βλαστοί και τα άνθη του φυτού εμφανίζουν αποχρεμπτικές, εφιδρωτικές και καθαρτικές ιδιότητες και χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση του κοινού κρυολογήματος. Για το έγχυμα χρησιμοποιούνται 1-2 κουταλάκια του γλυκού φύλλα ή άνθη σε ένα φλιτζάνι ζεστό νερό, που μουλιάζεται για 7-10 λεπτά και κατόπιν στραγγίζεται και πίνεται. Από τα άνθη του παράγεται αρωματικό αιθέριο έλαιο, που έχει επουλωτικές, αντιγηραντικές, αναπλαστικές, αντιφλεγμονώδεις, αιμοστατικές και λιπολυτικές ιδιότητες.                  Συνιστάται για τη θεραπεία διαφόρων δερματικών παθήσεων, όπως έγκαυμα, ακμή, έρπης, πληγές, μώλωπες και εκζέματα. Έχει αποδειχθεί επίσης, η έντονη αντιοξειδωτική και καρκινοκατασταλτική δράση του φυτού, λόγω των περιεχόμενων σε αυτό φαινολικών ενώσεων. Χορηγείται ως επουλωτικό, καταπραϋντικό και αναπλαστικό τοπικά στο δέρμα υπό τη μορφή αιθέριου ελαίου, συχνά σε μίγμα με αιθέρια έλαια άλλων φυτών. Σημαντική είναι η χρήση του ελίχρυσου στην αρωματοποιΐα. Το αιθέριο έλαιό του είναι από τα πολυτιμότερα και ακριβότερα αιθέρια έλαια, με περιεκτικότητα 40-50% σε εστέρες, 30% σε σεσκιτερπένια και πάνω από 10% δικετόνες. Η εισπνοή του αιθέριου ελαίου δίνει την ταυτόχρονη αίσθηση του καθαρισμού και της ζωντάνιας.         
    Τέλος, οι ανθοί του φυτού διακοσμούν ανθοδέσμες και στεφάνια, αλλά τους μαζεύουν και για γούρι, καθώς πιστεύεται ότι αυτοί φέρνουν τύχη. Ο ελίχρυσος καλλιεργείται για τις προσφερόμενες χρήσεις του.
Ιστορία - Παράδοση
    Στη λαϊκή ιατρική το αιθέριο έλαιο του ελίχρυσου φαίνεται να εμφανίζει σπασμολυτικές, αναλγητικές, αντιμικροβιακές, αντισηπτικές, χολαγωγές, διουρητικές και αντικαταθλιπτικές ιδιότητες, μεταξύ άλλων. Στην Ήπειρο, το λουλούδι του φυτού σεμπρεβίβα είχε πρακτική χρήση, αφού οι γυναίκες το χρησιμοποιούσαν ως ένα είδος φυσικού σκωροαπωθητικού, αντί για ναφθαλίνη. Το έλαιό του χρησιμοποιούνταν από την αρχαιότητα στα αρώματα και στα καλλυντικά, ενώ είχε χρήση και για τις αντιβακτηριδιακές του ιδιότητες. Στην αρχαία Ελλάδα το φυτό είχε διάφορη χρήση. Στεφάνια από ελίχρυσο πρόσφεραν οι αρχαίοι Έλληνες στους αθάνατους θεούς. Ο Θεόφραστος κατέγραψε τον ελίχρυσο για την καταπραϋντική του επίδραση. Ο Θεόκριτος αναφέρεται στο χρυσοκίτρινο χρώμα του φυτού, ενώ ο Διοσκουρίδης και ο Πλίνιος το θεωρούσαν ως από τα καλύτερα αφιερώματα στα αγάλματα των θεών. Ο ιδρυθής από τον Αριστοτέλη το 350 π.Χ. βοτανικός πρώτος κοντά στον Ηριδανό, που ήταν ο πρώτος με καθαρά ερευνητικό και μορφωτικό χαρακτήρα που δημιουργήθηκε στον κόσμο, είχε ως χαρακτηριστικό φυτό τον ελίχρυσο, τον οποίο θαύμαζε ο Αριστοτέλης (επιμελητής του κήπου ήταν ο Θεόφραστος, μαθητής του Αριστοτέλη, που θεωρείται ο θεμελιωτής της Βοτανικής επιστήμης).
    Το λούλουδι του ελίχρυσου συμβολίζει την αιώνια αγάπη και συνδέεται με τον μύθο του Πάρη και της ωραίας Ελένης. Ο μύθος αναφέρει ότι όταν ο Πάρης έκλεψε την ωραία Ελένη από τη Σπάρτη και ενώ ταξίδευαν προς την Τροία, σταμάτησαν στα Κύθηρα για να κάνουν σπονδές προς τιμήν της θεάς Αφροδίτης που τους προστάτευε. Εκεί πέρασαν λίγες μέρες και ολοκλήρωσαν τον έρωτά τους. Η ωραία Ελένη όμως ζήλεψε τη θέα Αφροδίτη, που κατά τη μυθολογία ζούσε στο νησί, και απαίτησε από τον Πάρη να της πει ότι εκείνη ήταν η πιο όμορφη γυναίκα. Ο Πάρης θέλοντας να καθησυχάσει την ωραία Ελένη της είπε δείχνοντας το κίτρινο άνθος του ελίχρυσου: «Βλέπεις αυτό το λουλούδι; Τα μαλλιά σου έχουν το χρυσαφί του χρώμα, το σώμα σου μοιάζει με τον μίσχο του και το δέρμα σου είναι απαλό σαν τα πέταλά του. Η ομορφιά σου θα διατηρηθεί έτσι για πάντα». Και το λουλούδι ονομάστηκε σεμπρεβίβα. Την ονομασία «ελίχρυσος» πιστεύεται ότι την πήρε το φυτό από τη βασίλισσα Ελιχρύση της αρχαίας Ελλάδας, που της άρεσε να το συλλέγει.
    Το λέμε «Το Φρύγανο του Ανέμου» γιατί το φρύγανο αυτό είναι άρρηκτα δεμένο με το μεσογειακό τοπίο: μεγαλώνει σε άνυδρες, ηλιόλουστες πλαγιές, εκτεθειμένο στους ανέμους, και σκορπίζει το ιδιαίτερο άρωμά του στην ατμόσφαιρα. Ποιητικά, ο τίτλος συμβολίζει τη συνάντηση της γης με τον άνεμο. Το φρύγανο κρατά μέσα του τις μυρωδιές του τόπου και ο άνεμος τις ταξιδεύει.
(από το βιβλίο του Αντώνιου Καπετάνιου 
“Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΥΣΗ ΤΩΝ ΦΡΥΓΑΝΩΝ. Της ευωδιάς και του ανθού…”, έκδοση ιδίου, Αθήνα 2026, διαθέτης: https://www.bookstation.gr/Product.asp?ID=68604).
(Φωτογραφία: © Αντώνιος Β. Καπετάνιος).

Άρθρα του Α. Καπετανιου:


Άρθρα για το ελιχρυσο :

Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2026

ΒΑΛΩΤΗ: ΤΟ ΦΡΥΓΑΝΟ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΑΝΤΗΛΙΟΥ



 ΒΑΛΩΤΗ: 

ΤΟ ΦΡΥΓΑΝΟ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΑΝΤΗΛΙΟΥ

Ballota acetabulosa (Βαλωτή η Κρατηροειδής)
Άλλες ονομασίες (εις την αγγλική): Greek horehound.
Έτερα ευρισκόμενα είδη του γένους στην Ελλάδα: Ballota nigra L., Ballota pseudodictamnus L., Ballota hispanica subsp. macedonica (Vandas) Strid & Kit Tan.
Άλλες ελληνικές ονομασίες: Βαλλωτή η οξυβαφώδης, Βαλλωτή η καλυκοφόρος.
Κοινή ονομασία: Φουφουλιά (Τήνος), μπαμπακούλια (Κύθηρα), φάσσα (Αίγινα), νεροβαμβακιά (Πελοπόννησος), μαυρομάργο (Αττική), μαυρομάρκος (Κύθνος), αποπουλιά, λυχναράκι, οικονομία, καντηλαναύτρα, φυτιλάκι, αλουμινάκι, καπτουριά, φυτιλάκια του βουνού, λουμίνια.
Ταυτότητα
Επιστημονική ονομασία: Ballota acetabulosa (L.) Benth. 1834
Συνώνυμα: Marrubium acetabulosum L., Beringeria acetabulosa (L.) Neck., Pseudodictamnus acetabulosus (L.) Salmaki & Siadati, Marrubium adfine Spreng., Marrubium suffruticosum Mill.
Οικογένεια: Lamiaceae (Labiatae) - Χειλανθές
Υψόμετρο: από 0-1.500 μέτρα
Ενδιαίτημα: Ξηροφυτικά μεσογειακά φρύγανα, αγροτικοί και διαταραγμένοι οικότοποι, πετρώδεις πλαγιές, πετρώδεις θαμνότοποι, ξέφωτα δασών
Ενδημικό: είδος ενδημικό σε Ελλάδα και Τουρκία
Κατάσταση: Κοινό
Γεωγραφική εξάπλωση: Ευρεία εξάπλωση: Βόρεια Ανατολική Ελλάδα, Βόρεια Κεντρική Ελλάδα, Νότια Πίνδος, Ανατολική Κεντρική Ελλάδα, Στερεά Ελλάδα, Πελοπόννησος, Νησιά Ιονίου, Κρήτη, Κυκλάδες, Ανατολικό Αιγαίο, Βόρειο Αιγαίο, Δυτικό Αιγαίο, Κιθαιρώνας, Λευκά Όρη, Όρη Ανατολικής Λακωνίας, Πάρνωνας, Ταΰγετος, Χελμός.
Γενική περιγραφή
Η βαλλωτή είναι μικρός θάμνος - χαμαίφυτο, αειθαλής, πολυετής, ύψους έως 60 εκατοστών, με ξυλώδη βάση και χαρακτηριστικό σχήμα σφαιρικό-θολωτό. Αποτελείται από πολλούς ξυλώδεις βλαστούς, κατά μήκος των οποίων φύονται πολύ χνουδωτά φύλλα. Μέσα από τα φύλλα και περιμετρικά ανά θέση στον βλαστό, ξεπροβάλλουν άλλοι σχηματισμοί φύλλων σα μικροί κρατήρες, από τους οποίους την άνοιξη εμφανίζονται τα όμορφα μικρά ιώδη λουλούδια. Είναι φυτό αρωματικό, με τριχωτούς, εριώδεις πολύκλαδους βλαστούς. Είναι είδος κοινό στην Ελλάδα πλην της Β. Πίνδου. Προτιμά το φως και τα καλώς αποστραγγιζόμενα εδάφη, το βρίσκουμε δε και σε ημισκιερά εδάφη, ενώ μπορεί ν’ αναπτυχθεί και σε διατροφικά φτωχό χώμα. Αυτοφύεται καλλίτερα σε αλκαλικά εδάφη, κι αναπτύσσεται εξίσου καλά σε (αμμώδη), μεσαία (αργιλώδη) και βαρέα (άργιλος) εδάφη. Είναι ανθεκτικό στην ξηρασία, ενώ στο ψύχος ανέχεται θερμοκρασίες το πολύ μέχρι και -10°C. Είναι ενδημικό είδος στην Ελλάδα και στην Τουρκία.
Φύλλα
Τα φύλλα του φυτού είναι ωοειδή, καρδιοειδή στη βάση, χνουδωτά, αντίθετα, απαλά. Είναι αρωματικά, χρώματος γκριζοπράσινου, με κοντό μίσχο, μήκους έως 5 εκατοστά και διαμέτρου έως 2 εκατοστά.
Άνθη
Τα άνθη του φυτού είναι μικρά, ερμαφρόδιτα (έχει αρσενικά και θηλυκά όργανα), δίχειλα, ιώδους χρώματος. Οι χαρακτηριστικοί σαν κρατήρες κάλυκες συνεχίζουν να μεγαλώνουν και το καλοκαίρι. Ο ποδίσκος είναι βραχύς, αποτελείται από μασχαλιαίους σπόνδυλους σχηματίζοντας επιμήκη, διακοπτόμενο στάχυ. Ο κάλυκας είναι 10-νευρος, με βραχύ, πυκνό χνούδι. Το έλασμα του κάλυκα είναι πλατύ, μεμβρανώδες, έλλοβο ή ακέραιο. Ο σωλήνας της στεφάνης είναι μικρότερος ή ίσος του κάλυκα, με δακτύλιο τριχών εσωτερικά. Οι στήμονες είναι παράλληλοι, με το εξωτερικό ζεύγος μεγαλύτερο. Οι ξεροί κάλυκες μοιάζουν με χωνιά και είναι ανά δύο –μετά την αφαίρεση του σπόρου τοποθετούνται ανεστραμμένοι πάνω στο λάδι του καντηλιού και χρησιμοποιούνται για το άναμμα του καντηλιού στα σπίτια και στις εκκλησίες. Η ανθοφορία του φυτού γίνεται τους μήνες Ιούνιο-Ιούλιο.
Καρποί
Οι καρποί του είναι μαύρα κάρυα, επιμήκη και μικροσκοπικά, και κρύβονται στη βάση ενός κάλυκα που μοιάζει με χωνί.
Χρήσεις
Το φυτό είναι φαρμακευτικό, με ευρεία ιάσιμη χρήση. Τα κυριότερα βιοδραστικά συστατικά του είναι φλαβονικά γλυκοσίδια, χλωρογενικό οξύ, ίχνη αιθέριου ελαίου και διτερπενλακτόνες. Δρα ως αντιλυσσικό αντιβακτηριακό, τονωτικό, στυπτικό, διουρητικό, εμμηναγωγό, αποχρεμπτικό, αντιοξειδωτικό και αντισπασμωδικό. Επίσης έχει επιβραδυντική δράση στις εκφυλιστικές, λόγω γήρανσης, νόσους. Χρησιμοποιείται στην κατάθλιψη, την ανησυχία και την υστερία ενώ είναι κατάλληλο ίαμα για την ναυτία και τον εμετό, όταν το αίτιο εντοπίζεται στο νευρικό σύστημα κι όχι στο στομάχι. Ανακουφίζει ακόμα από τους εμετούς της εγκυμοσύνης. Στην ομοιοπαθητική χρησιμοποιείται για τον βήχα, την αϋπνία και τις διαταραχές του νευρικού συστήματος. Έχει σημαντική δράση κατά του ζακχάρου. Μειώνει επίσης τα επίπεδα της χοληστερίνης και θεωρείται ότι καθαρίζει το αίμα. Ανακουφίζει επίσης, ως έλαιο, από τον κνησμό από τσιμπήματα κουνουπιών. Για τους θεραπευτικούς σκοπούς του φυτού χρησιμοποιούνται συνήθως τα φύλλα και οι ανθισμένες κορυφές του. Ο τρόπος χρήσης είναι κατά βάσιν ως έγχυμα. Επίσης, οι τρυφεροί βλαστοί του φυτού χρησιμοποιούνται για καταπλάσματα.
Το φυτό είναι αρωματικό και θεωρείται καλό μελισσοτροφικό. Κατά την ανθοφορία του είναι ελκυστικό σε έντομα-επικονιαστές όπως οι μέλισσες. Η ευχάριστη αρωματική του δράση προδιαθέτει ευχάριστα, για το λόγο αυτό, καθώς και για την κομψή παρουσία του, με το έντονα γεωμετρικό του σχήμα, όπως επίσης και για τα μικρά όμορφα άνθη του, χρησιμοποιείται σε κηποτεχνικές διαμορφώσεις σε ξηροφυτικούς κήπους και αυλές, σε παραθαλάσσιους κήπους και σε φυτοδώματα. Είναι πολύ καλό εδαφοκαλυπτικό. Τα έντονα αιθέρια έλαια του φυτού συνήθως απωθούν τα κτηνοτροφικά ζώα για βόσκηση.
Ιστορία - Παράδοση
Η βαλλωτή είναι βότανο γνωστό από την αρχαιότητα και ο Διοσκουρίδης το αποκαλούσε «Γνωτέρα». Οι αρχαίοι Έλληνες γιατροί το συνιστούσαν ως αντίδοτο σε δαγκώματα σκύλων, με κατάπλασμα που δημιουργούνταν από τα φύλλα του φυτού κοπανισμένα με αλάτι. Τη χρησιμοποιούσαν ακόμα για την αντιμετώπιση των κονδυλωμάτων και των ελκών κάθε είδους και μορφής. Μετά τα μέσα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, χρησιμοποιούσαν το βότανο στην εμπειρική ιατρική. Θεωρούνταν άριστο ανθελμινθικό φάρμακο και ιδίως κατά των ασκαρίδων και των οξυούρων. Στον Μεσαίωνα θεωρούνταν το εν λόγω βότανο ως ένα από τα καλλίτερα φάρμακα για την επούλωση των πληγών. Ο φυτοθεραπευτής Λεκλέρκ χρησιμοποίησε το φυτό κατά των νευρώσεων, των νευρασθενειών και των ψυχώσεων (απαθικών καταστάσεων κ.ά.), ενώ παραδοσιακά χρησιμοποιούνταν κατά της εμμηνόπαυσης και του κοκίτη. Παραδοσιακά επίσης χρησιμοποιούνταν κατά του διαβήτη, της αρθρίτιδας και του ουρικού οξέως. Πυρωμένα στη φωτιά τα φύλλα και τα άνθη της βαλλωτής χρησιμοποιούνταν για να περιορίζουν τα σταχτιά οιδήματα (πρηξίματα). Ενώ, μαζί με μέλι καθάριζαν τις βρώμικες πληγές. Ως αφέψημα χρησιμοποιούνταν για να θεραπεύει τις φλεγμονές, και ήταν αντιβηχικό και καταπράϋνε τα γαστρεντερικά προβλήματα.
Σύμφωνα με την παραδοσιακή πρακτική, οι κάλυκες του φυτού, αφού αποξηρανθούν, χρησιμοποιούνται ως επιπλέοντα φυτίλια σε καντήλια λαδιού. Οι κάλυκες τοποθετούνταν στην επιφάνεια του λαδιού, κι αφού εμποτίζονταν με το λάδι, στη συνέχεια ανάβονταν. Είχαν μεγάλη διάρκεια φλόγας και δε δημιουργούσαν κάπνα. Από αυτή τη χρήση προέρχονται και οι κοινές ονομασίες του φυτού, ήτοι λυχναράκι, καντηλαναύτρα, φυτιλάκι, αλουμινάκι, καπτουριά, φυτιλάκια του βουνού, λουμίνια.
(από το βιβλίο του Αντώνιου Β. Καπετάνιο“Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΥΣΗ ΤΩΝ ΦΡΥΓΑΝΩΝ. Της ευωδιάς και του ανθού…”, έκδοση ιδίου, Αθήνα 2026, 
(Φωτογραφία: © Αντώνιος Β. Καπετάνιος).

Μετρώντας το Αόρατο: Ποια είναι η αξία του δρόμου σας σε όρους CO2;


 

Μετρώντας το Αόρατο: Ποια είναι η αξία του δρόμου σας σε όρους CO2; 


        Ζούμε στην εποχή των δεδομένων. Καταγράφουμε τα βήματα που κάνουμε, τις θερμίδες που καίμε και τα megabyte που καταναλώνουμε. Ωστόσο, επί δεκαετίες, η διαχείριση του αστικού πρασίνου βασιζόταν στη διαίσθηση ή την αισθητική — «ας φυτέψουμε μερικά δέντρα εδώ, γιατί δείχνουν ωραία».

        Όμως, αυτές οι μέρες έχουν περάσει. Η σύγχρονη «επαναφυσικοποίηση» αποτελεί πλέον ακριβή επιστήμη και η Χιχόν (Gijón) αποφάσισε να πάρει στα χέρια της την αριθμομηχανή. Στο πλαίσιο της στρατηγικής της «Xixón Respira» («Η Χιχόν Αναπνέει»), η πόλη πραγματοποίησε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα περιβαλλοντική αξιολόγηση, χρησιμοποιώντας προηγμένα εργαλεία όπως το i-Tree Eco. 

Το Δημοτικό Συμβούλιο δεν περιορίστηκε στην απλή καταμέτρηση των κορμών των δέντρων, αλλά μέτρησε τις υπηρεσίες που αυτά προσφέρουν.

        Σύμφωνα με τις μελέτες, τα υπάρχοντα δέντρα στους δρόμους της πόλης απορροφούν κατά μέσο όρο 8,29 κιλά CO2 ανά δέντρο, ετησίως. Μπορεί να μην ακούγεται ως μεγάλη ποσότητα, αλλά αν πολλαπλασιαστεί επί χιλιάδες, το νούμερο γίνεται σημαντικό. 

        Το σχέδιο της Χιχόν, με ορίζοντα το 2045, είναι φιλόδοξο: προβλέπει τη φύτευση 63.884 νέων δέντρων. Χάρη στα δεδομένα αυτά, ωστόσο, δεν πρόκειται πλέον για μια κενή υπόσχεση. Οι προβλέψεις δείχνουν ότι, με αυτή τη νέα δενδροκάλυψη, η πόλη θα είναι σε θέση να δεσμεύσει επιπλέον περισσότερους από 14.000 τόνους CO2. Αυτή η προσέγγιση αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού.

    Τα δέντρα δεν αποτελούν πλέον απλώς ένα έξοδο στην κατηγορία της «φροντίδας», αλλά μετατρέπονται σε επένδυση για τη «δημόσια υγεία και την απανθρακοποίηση». Επιπλέον, το σχέδιο περιλαμβάνει ένα σύστημα συνεχούς παρακολούθησης — ένα Παρατηρητήριο Αστικής Φυσικοποίησης— ώστε να διασφαλιστεί η επίτευξη αυτών των στόχων. 

Η μέτρηση του αόρατου μας επιτρέπει να λαμβάνουμε καλύτερες αποφάσεις.

        Μας βοηθά να εντοπίσουμε ποια είδη είναι πιο αποτελεσματικά ενάντια στη ρύπανση, πού χρειάζεται περισσότερη σκιά για την καταπολέμηση των «αστικών θερμικών νησίδων» και πώς η φύση μάς εξοικονομεί πόρους στον τομέα της υγείας και του καθαρισμού του αέρα. Η Χιχόν μάς δείχνει ότι, για να διαχειριστεί κανείς τη φύση, πρέπει πρώτα να κατανοήσει τη μαθηματική της γλώσσα.

Ό,τι δεν μετριέται, δεν αποτιμάται 

            Πιστεύουμε ότι αυτή η αναλυτική προσέγγιση αποτελεί το μέλλον του επαγγέλματός μας.Συχνά, όταν παρουσιάζουμε έργα σε εταιρείες ή δημόσιες αρχές, ένα αισθητικό επιχείρημα —όπως «θα είναι όμορφο»— δεν αρκεί πλέον. Οι Πολίτες  χρειάζεται να κατανοήσουν την απόδοση της επένδυσής τους σε πράσινο.  Χρησιμοποιούμε αντίστοιχα εργαλεία υπολογισμού για να τεκμηριώσουμε τις πράσινες στέγες και τους κάθετους κήπους μας. Το να μπορείς να πεις σε έναν πελάτη: «Αυτός ο πράσινος τοίχος θα σας εξοικονομήσει Χ% στο κόστος κλιματισμού και θα φιλτράρει Χ κιλά επιβλαβών αιωρούμενων σωματιδίων», είναι αυτό που ξεκλειδώνει τα κονδύλια. Επιδοκιμάζουμε την πόλη Gijón για τη χρήση μετρικών όπως το i-Tree Eco· η πρακτική αυτή επιβεβαιώνει τη θέση μας ότι οι πράσινες υποδομές αποτελούν μια τεχνολογία υψηλών επιδόσεων.

Η αντιμετώπιση των δέντρων με την ίδια ποσοτική αυστηρότητα που εφαρμόζεται στον οδικό φωτισμό ή στην ασφαλτόστρωση, αποτελεί το καθοριστικό βήμα προς την επαγγελματοποίηση της αστικής επαναφυσικοποίησης.

Πηγή: SingularGreen

https://www.linkedin.com/

Απόδοση στα ελληνικά κειμένου και εικόνας

Μανώλης Καπάνταης

Δασολόγος - Περιβαλλοντολόγος