8 Αρχές για Καλύτερα Πεζοδρόμια
Των Hillary Smith και Paula Manoela dos Santos
Όταν σχεδιάζονται σωστά, κατασκευάζονται καλύτερα τα πεζοδρόμια & μπορούν να οδηγήσουν σε δρόμους και πόλεις φιλικές προς τους ανθρώπους.
Φωτογραφία: Mariana Gil/WRI Brasil
Το περπάτημα είναι ο παλαιότερος και πιο δημοκρατικός τρόπος μετακίνησης. Ωστόσο, καθώς οι αστικές περιοχές επεκτάθηκαν άναρχα, το περπάτημα σταδιακά «πνίγηκε» από άλλα μέσα μεταφοράς, τα οποία είναι λιγότερο υγιεινά τόσο για τους ανθρώπους όσο και για τις πόλεις. Οι φαρδείς δρόμοι με τη μεγάλη κυκλοφοριακή συμφόρηση απέκτησαν προτεραιότητα έναντι των πεζοδρομίων, των διαβάσεων πεζών και των δημόσιων χώρων. Πολύ συχνά, οι χώροι που προορίζονται για πεζούς —όπου αυτοί υπάρχουν— είναι κακοσχεδιασμένοι και ελλιπώς συντηρημένοι.
Η έκδοση του WRI «Οι 8 Αρχές για τα Πεζοδρόμια» (The 8 Principles of Sidewalks) — διαθέσιμη πλέον και στα αγγλικά — υποστηρίζει την επιστροφή σε δρόμους φιλικούς προς τους πεζούς. Όταν περισσότεροι άνθρωποι μετακινούνται με τα πόδια, μειώνεται η εξάρτηση από τα μηχανοκίνητα οχήματα, περιορίζονται οι εκπομπές ρύπων από τις μεταφορές και ενισχύεται η ατομική υγεία. Επιπλέον, η αυξημένη παρουσία πεζών καθιστά τους δρόμους ασφαλέστερους και τονώνει την εμπορική δραστηριότητα στα καταστήματα. Σε ευρύτερο επίπεδο, οι δημόσιοι χώροι που είναι προσβάσιμοι με τα πόδια και εστιάζουν στον άνθρωπο, ζωντανεύουν τις γειτονιές και προάγουν την αρμονική αστική συμβίωση.
Αν και οι «8 Αρχές για τα Πεζοδρόμια» δημοσιεύθηκαν αρχικά στα πορτογαλικά από το WRI Brasil, τα ζητήματα που πραγματεύονται —σχετικά με τους δημόσιους χώρους που είναι φιλικοί προς τους ανθρώπους — αφορούν πόλεις σε ολόκληρο τον κόσμο. Η έκθεση αποτελεί κάτι περισσότερο από έναν τεχνικό οδηγό για την κατασκευή ασφαλών, προσβάσιμων και ελκυστικών πεζοδρομίων. Στόχος της είναι να εμπνεύσει τις πόλεις να προχωρήσουν σε έναν συλλογικό αστικό μετασχηματισμό, αναδεικνύοντας τις δυνατότητες που προκύπτουν όταν οι εμπλεκόμενοι φορείς συνεργάζονται —με βάση κοινές αρχές— για να επανασχεδιάσουν ένα τμήμα της πόλης που χρησιμοποιούν όλοι, επιτυγχάνοντας έτσι καλύτερη ποιότητα ζωής για το σύνολο των πολιτών. Αυτές οι οκτώ αλληλένδετες αρχές αναδεικνύουν τα βασικά στοιχεία που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον σχεδιασμό των αστικών πεζοδρομίων, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο συμβάλλουν στη δημιουργία πόλεων πιο δραστήριων και πιο φιλικών προς τη διαβίωση:
1. Κατάλληλες Διαστάσεις
Στοιχεία:
Ζώνη αστικού εξοπλισμού πεζοδρομίου
Ζώνη κίνησης πεζών
Ζώνη πρόσοψης κτιρίων
Αποτέλεσμα: Παρέχει επαρκής χώρο ώστε οι άνθρωποι να χρησιμοποιούν το πεζοδρόμιο με ποικίλους τρόπους: για περπάτημα, κοινωνική συναναστροφή, πρόσβαση σε κτίρια κ.λ.π.
Η ζώνη αστικού εξοπλισμού, που βρίσκεται δίπλα στον δρόμο, μπορεί να περιλαμβάνει στοιχεία όπως παγκάκια και δέντρα. Η ζώνη κίνησης πεζών —ο χώρος όπου πραγματικά περπατά ο κόσμος— πρέπει να είναι ελεύθεροι από εμπόδια. Η ζώνη πρόσοψης φιλοξενεί συχνά εξοπλισμό εμπορικών καταστημάτων και επιτρέπει στους ανθρώπους να στέκονται μπροστά από τα κτίρια, χωρίς να παρεμποδίζουν τη ροή όσων κινούνται στη ζώνη πεζών.
2. Καθολική Προσβασιμότητα
Στοιχεία:
Ράμπες πεζοδρομίου
Επιφάνειες με απτική σήμανση (ανάγλυφες επιφάνειες)
Ήπια διαμήκης κλίση
Αποτέλεσμα: Διασφαλίζει την πρόσβαση όλων στον αστικό χώρο.
Το δημόσιο πεζοδρόμιο πρέπει να είναι προσβάσιμο σε όλους, συμπεριλαμβανομένων των χρηστών αναπηρικών αμαξιδίων, των εγκύων, των ηλικιωμένων και άλλων ατόμων με ιδιαίτερες ανάγκες μετακίνησης.
Ένα πεζοδρόμιο που είναι διαισθητικό και εύχρηστο ενσωματώνει ράμπες, επιφάνειες με απτική σήμανση για την εξυπηρέτηση ατόμων με προβλήματα όρασης, καθώς και μια σταθερή διαμήκη κλίση — δηλαδή την κλίση του πεζοδρομίου κατά μήκος της πορείας των πεζών — η οποία δεν είναι υπερβολικά απότομη.
3. Ασφαλείς Συνδέσεις
Στοιχεία:
Ασφαλείς και προσβάσιμες διαβάσεις πεζών, γωνίες δρόμων, σκάλες, στάσεις μέσων μαζικής μεταφοράς και άλλοι αστικοί χώροι
Αποτέλεσμα: Εξασφαλίζει ασφαλείς και συνεχείς διαδρομές πεζών που συνδέονται με άλλα μέσα μεταφοράς.
Οι πεζοί δεν κινούνται μόνο στα πεζοδρόμια και συχνά χρησιμοποιούν περισσότερα από ένα μέσα μετακίνησης. Το δίκτυο πεζών μιας πόλης πρέπει να ενσωματώνει ασφαλείς και προσβάσιμες συνδέσεις μεταξύ διαφορετικών αστικών χώρων, όπως διασταυρώσεις, δρομάκια, σκάλες και σταθμούς μέσων μαζικής μεταφοράς. Αυτό περιλαμβάνει την εφαρμογή αρχών ασφαλούς σχεδιασμού των δρόμων, όπως μικρότερα οικοδομικά τετράγωνα και υπερυψωμένες διαβάσεις, καθώς και φωτεινούς σηματοδότες με χρονισμό προσαρμοσμένο στη μέση ταχύτητα βάδισης των πεζών. Τα πεζοδρόμια γύρω από κόμβους μεταφορών πρέπει επίσης να διαθέτουν επαρκή χώρο, ώστε να αποφεύγεται ο συνωστισμός και να διασφαλίζεται η πρόσβαση για άτομα με ιδιαίτερες ανάγκες μετακίνησης.
4. Σαφής Σήμανση
Στοιχεία:
Ενημερωτικοί χάρτες και πινακίδες
Φωτεινοί σηματοδότες για πεζούς στις διασταυρώσεις. Ακριβώς όπως και οι οδηγοί μηχανοκίνητων οχημάτων, οι πεζοί χρειάζονται σαφή πληροφόρηση, ώστε να μπορούν τόσο να προσανατολίζονται στην πόλη όσο και να κατανοούν τους κανόνες που ισχύουν σε συγκεκριμένα πεζοδρόμια.
Τα συστήματα σήμανσης που απευθύνονται σε πεζούς –συμπεριλαμβανομένων των φωτεινών σηματοδοτών για διαβάσεις, των χαρτών, των ενδείξεων για τον χρόνο περπατήματος και τις κατευθύνσεις προς σημεία ενδιαφέροντος, καθώς και πληροφοριών για τη γειτονιά ή την κοινότητα – θα πρέπει να είναι συνεκτικά, εύκολα εντοπίσιμα και σχεδιασμένα για ανθρώπους κάθε επιπέδου γνώσεων και δεξιοτήτων.
5. Ελκυστικοί Χώροι
Στοιχεία:
Βλάστηση
Αστικός εξοπλισμός
Αποτέλεσμα: Δημιουργείται ένα περιβάλλον όπου οι άνθρωποι αισθάνονται άνετα και ενθαρρύνονται να χρησιμοποιήσουν τον χώρο.
Τα πεζοδρόμια μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στο να καταστήσουν την αστική εμπειρία πιο ευχάριστη και εμπνευσμένη.
Η τοποθέτηση και το είδος των δέντρων και του αστικού εξοπλισμού – από κάδους απορριμμάτων μέχρι παγκάκια – μπορούν να επηρεάσουν την ατμόσφαιρα και τη χρηστικότητα ενός χώρου. Τα ζωντανά και φιλόξενα πεζοδρόμια μπορούν επίσης να διευκολύνουν την κοινωνική αλληλεπίδραση, ενθαρρύνοντας περαιτέρω τη χρήση των δημόσιων χώρων.
6. Ασφάλεια
Στοιχεία:
Δημόσιος φωτισμός σε κλίμακα πεζού
Ενεργές προσόψεις κτιρίων
Αποτέλεσμα: Ενθαρρύνει τους ανθρώπους να χρησιμοποιούν τους αστικούς χώρους συχνότερα και βελτιώνει την ασφάλεια.
Είτε μέρα είτε νύχτα, καθημερινή ή Σαββατοκύριακο, τα πεζοδρόμια είναι πάντα προσβάσιμα. Ωστόσο, υπάρχουν στιγμές κατά τη διάρκεια της ημέρας ή της εβδομάδας που ο αριθμός των πεζών μειώνεται, γεγονός που επηρεάζει το επίπεδο ασφάλειας. Ο δημόσιος φωτισμός στους χώρους των πεζών ενισχύει την προσωπική ασφάλεια κατά τη διάρκεια της νύχτας. Οι «ενεργές» και διαφανείς προσόψεις στο ισόγειο των κτιρίων εξασφαλίζουν μεγαλύτερη επιτήρηση του δρόμου από τους πολίτες και αυξημένη κίνηση πεζών καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας, καθιστώντας τα πεζοδρόμια πιο ζωντανά και ασφαλή.
7. Ποιοτικές Επιφάνειες
Στοιχεία:
Συνδυασμός σταθερών υλικών, ανθεκτικών στην ολίσθηση και τη συσσώρευση υδάτων, ανάλογα με τις ανάγκες του χώρου
Αποτέλεσμα: Προσφέρει άνεση και ασφάλεια κατά τη βάδιση.
Τα υλικά κατασκευής των πεζοδρομίων πρέπει να είναι ενιαία, σταθερά, αντιολισθητικά και σχεδιασμένα έτσι ώστε να διευκολύνουν την αποστράγγιση των υδάτων. Για τη δημιουργία ενός λειτουργικού πεζοδρομίου, οι μελετητές οφείλουν να επιλέγουν έναν συνδυασμό υλικών υψηλής ποιότητας — όπως σκυρόδεμα (χυτό επί τόπου ή πορώδες), τσιμεντόπλακες κ.ά.— λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες της κάθε τοποθεσίας.
8. Αποτελεσματική Αποστράγγιση
Στοιχεία:
Εγκάρσια κλίση με την κατάλληλη γωνία
«Κήποι βροχής» (rain gardens)
Αποτέλεσμα: Ενισχύει την ανθεκτικότητα του πεζοδρομίου.
Τα πεζοδρόμια που πλημμυρίζουν μπορούν να επιδεινώσουν τα φαινόμενα αστικών πλημμυρών και να προκαλέσουν ζημιές σε περιουσίες. Επιπλέον, καθίστανται άχρηστα για τους πεζούς, οι οποίοι αναγκάζονται να αλλάξουν πορεία, κινούμενοι σε δρόμους με κυκλοφορία οχημάτων, θέτοντας έτσι σε κίνδυνο την ασφάλειά τους. Η γωνία της εγκάρσιας κλίσης του πεζοδρομίου — κάθετα προς την κατά μήκος κλίση του — πρέπει να διασφαλίζει την αποτελεσματική αποστράγγιση, χωρίς ωστόσο να είναι υπερβολικά απότομη. Τεχνικές «πράσινων υποδομών», όπως οι «κήποι βροχής», μπορούν επίσης να βοηθήσουν, μειώνοντας τον όγκο των επιφανειακών απορροών και αποσυμφορώντας το σύστημα αποχέτευσης.
Πεζοδρόμια που σχεδιάζονται με βάση αυτές τις αρχές — καθιστώντας την πόλη πιο φιλική προς τον άνθρωπο— συναντώνται πλέον σε πολλές πόλεις της Βραζιλίας και του υπόλοιπου κόσμου, όπου οι τοπικές αρχές έχουν επιλέξει να προσανατολιστούν προς δημόσιους χώρους που εστιάζουν στον άνθρωπο. Η αναβάθμιση της ποιότητας των πεζοδρομίων σημαίνει ότι δίνεται προτεραιότητα στις υποδομές για τους ανθρώπους και όχι για τα αυτοκίνητα, αναγνωρίζοντας τη σημασία των πολλαπλών τρόπων με τους οποίους χρησιμοποιούμε τον χώρο του πεζοδρομίου.
Δείτε περισσότερα στο έγγραφο «Οι 8 Αρχές για τα Πεζοδρόμια».
Το Η Paula Manoela dos Santos είναι Υπεύθυνη Ενεργητικής Κινητικότητας στο WRI Brasil.
Αρχικός τίτλος
8 Principles to Better Sidewalks
By Hillary Smith and Paula Manoela dos Santos
Απόδοση στα ελληνικά
Μανώλης Καπάνταης
Δασολόγος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου