Το έδαφος κάτω από τα πόδια μας:
Για το χώμα, τη ζωή και μια διαφορετική κουλτούρα ανάπτυξης
του Andreas Kipper
Συνιδρυτή και Διευθύνων Σύμβουλος της LAND | Μέλος της Ομάδας Εργασίας του WEF για τις Πόλεις με Θετικό Αποτύπωμα για τη Φύση (Nature-Positive Cities)
8 Οκτωβρίου 2026
Την περασμένη εβδομάδα, είχα τη χαρά και την τιμή να συμμετάσχω στη Σύνοδο Κορυφής για το Έδαφος (Soil Summit) 2026 στο Nantesbuch (Stiftung Kunst und Natur gGmbH), συμμετέχοντας στον διάλογο για το μέλλον του εδάφους μαζί με τον γεωπόνο Joachim von Braun και τον κοινωνιολόγο Hartmut Rosa, μεταξύ άλλων.
Και το σκέφτομαι ακόμα.
Οι συζητήσεις, τα ερωτήματα, οι διαφορετικές οπτικές και πάνω απ' όλα, η αίσθηση του κατεπείγοντος γύρω από κάτι τόσο θεμελιώδες, και όμως τόσο εύκολο να παραβλεφθεί: το έδαφος κάτω από τα πόδια μας.
Soil Summit 2026. © graphicrecording.cool από την Johanna Benz
Ως αρχιτέκτονας τοπίου, το έδαφος βρίσκεται στο επίκεντρο της καθημερινής μου πρακτικής και της επαγγελματικής μου σκέψης.
Μπορεί να φαντάζει ως το πιο απτό και χειροπιαστό πράγμα που μπορεί να φανταστεί κανείς. Άλλωστε, τόσο η πόλη όσο και η ύπαιθρος πατούν γερά στο έδαφος.
Αλλά τι ακριβώς είναι αυτό το έδαφος κάτω από τα πόδια μας;
Η πόλη εδράζεται σε δρόμους, κτίρια και υποδομές, αλλά και σε πάρκα, κήπους, δέντρα, υδάτινα ρεύματα και ανοιχτούς χώρους. Ούτε η ύπαιθρος είναι απλώς «Φύση»: αποτελείται από δάση και χωράφια, χωριά και δρόμους, βιομηχανία και υποδομές. Η πόλη και η ύπαιθρος δεν είναι δύο ξεχωριστοί κόσμοι. Είναι δύο διαφορετικοί τρόποι χρήσης και διαμόρφωσης του τοπίου. Και αυτό που τις συνδέει είναι το έδαφος.
Krupp Park «Five Hills», Έσσεν: 400.000 κυβικά μέτρα εκσκαφέντος χώματος μετατράπηκαν σε χώρο πρασίνου.Για αιώνες, αντιλαμβανόμασταν το έδαφος κυρίως ως βάση για οικοδόμηση: ως ιδιοκτησία, ως παραγωγική γη, ως δυνατότητα ανάπτυξης. Με την ανάπτυξη των μεταπολεμικών δεκαετιών, το χτίσαμε, το σφραγίσαμε, το αποστραγγίσαμε, το κατακερματίσαμε και το συμπιέσαμε, αντιμετωπίζοντας τη γη σαν να ήταν μια κενή επιφάνεια.
Όμως το έδαφος είναι κάτι πολύ περισσότερο από αυτό.
Αποθηκεύει νερό και άνθρακα. Συγκρατεί θρεπτικά συστατικά, φιλτράρει τους ρύπους, ρυθμίζει τη θερμοκρασία και στηρίζει τη βιοποικιλότητα. Ένα και μόνο γραμμάριο υγιούς εδάφους μπορεί να περιέχει δισεκατομμύρια ζωντανούς οργανισμούς. Κάτω από τα πόδια μας βρίσκεται ένα από τα πιο σύνθετα οικοσυστήματα της Γης: μια ζωντανή υποδομή που καθιστά τη ζωή δυνατή.
Και το έδαφος αποθηκεύει επίσης τον χρόνο.
Ως κηποτέχνης, έμαθα νωρίς ότι η Φύση λειτουργεί με διαφορετικό ρυθμό από εμάς. Εμείς κάνουμε σχέδια με βάση τα έτη, τους προϋπολογισμούς και τις φάσεις κατασκευής. Ένα δέντρο «σκέφτεται» σε δεκαετίες, μερικές φορές σε αιώνες. Ένα οικοσύστημα ακολουθεί τους δικούς του ρυθμούς.
Αυτό αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οφείλουμε να σκεφτόμαστε την ανάπτυξη.
Καθώς η αστική ανάπτυξη συνεχίζει να επιταχύνεται, το ερώτημα δεν είναι πλέον απλώς πόση γη χρησιμοποιούμε. Το πραγματικό ερώτημα είναι: τι μπορεί ακόμα να προσφέρει το έδαφος;
Κάθε σφραγισμένη επιφάνεια μειώνει την οικολογική της απόδοση. Κάθε τετραγωνικό μέτρο ασφάλτου που απομακρύνουμε μπορεί να αποκαταστήσει τη διαπερατότητα, να δημιουργήσει χώρο για το νερό και τη βλάστηση, να μειώσει τη θερμότητα και να δημιουργήσει νέους βιότοπους.
Ας προχωρήσουμε, λοιπόν, στην απομάκρυνσή τους!
Ας επιστρέψουμε στο έδαφος την ικανότητά του να αναπνέει, να απορροφά, να θεραπεύει, να αποθηκεύει και να αναγεννάται.
Πρόσφατα έμαθα για μια ενδιαφέρουσα νέα πρόταση, από την Tenzin Seldon (Pulse Fund): την αντικατάσταση του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) με την Ακαθάριστη Εγχώρια Αναγέννηση (GDR), αποδίδοντας έτσι αξία σε ό,τι αποκαθιστά μια οικονομία και όχι μόνο σε ό,τι παράγει.
«Μια αναγεννητική οικονομία θα επιβράβευε πρακτικές που αποκαθιστούν τη γονιμότητα του εδάφους, βελτιώνουν την ποιότητα του νερού, προστατεύουν τη βιοποικιλότητα, ενισχύουν την ανθεκτικότητα της κοινότητας, δημιουργούν αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας και επιστρέφουν αξία στα τοπία και τους ανθρώπους που καθιστούν δυνατή την παραγωγή», λέει η Tenzin Seldon [Πηγή]. «Μια εταιρεία που αποκαθιστά το έδαφός της σταθεροποιεί την εφοδιαστική της αλυσίδα· εκείνη που ενισχύει το ανθρώπινο δυναμικό της διατηρεί γνώσεις που χάνουν οι ανταγωνιστές της. Αυτό είναι που καθιστά την εξάντληση των πόρων τόσο δαπανηρή και την αναγέννηση τόσο δύσκολο να παραγκωνιστεί» [Πηγή].
Εδώ βλέπω την ιδέα του «Nature-Positive» (θετικού αντικτύπου στη φύση) να γίνεται απτή πραγματικότητα. Δεν πρόκειται μόνο για τη μείωση της ζημιάς. Πρόκειται για την αύξηση της οικολογικής απόδοσης των τοπίων που διαμορφώνουμε: τη συγκράτηση περισσότερου νερού, τη φύτευση περισσότερων δέντρων, τη σύνδεση βιοτόπων, την επαναφορά της ζωής στα εδάφη και την αξιοποίηση στο έπακρο όσων ήδη υπάρχουν. Γιατί το νερό δεν γνωρίζει δημοτικά όρια. Η βιοποικιλότητα δεν γνωρίζει όρια ιδιοκτησίας. Η ζέστη δεν ακολουθεί τα πολεοδομικά σχέδια. Και το έδαφος δεν γνωρίζει διοικητικά σύνορα.
Η σύνδεση ανάμεσα στην οικονομία μας και τη φύση, ανάμεσα στην πόλη και την ύπαιθρο, δεν δημιουργείται μόνο από δρόμους, σιδηροδρόμους ή νέες υποδομές. Υπάρχει ήδη: μέσα από τους οικολογικούς κύκλους, το νερό, τη βιοποικιλότητα και το ζωντανό έδαφος κάτω από τα πόδια μας.
Στο LAND, αντιλαμβανόμαστε το τοπίο ως υποδομή. Το έδαφος ίσως αποτελεί τη θεμελιώδη μορφή του.
Αυτό σημαίνει μετάβαση από το μεμονωμένο έργο στο σύστημα του τοπίου. Από τον χώρο πρασίνου στην πράσινη υποδομή. Από την κατανάλωση πόρων σε μια κουλτούρα που αναγνωρίζει, αναπτύσσει και μεταδίδει την αξία της φύσης.
Γιατί, τελικά, το ζήτημα του εδάφους δεν αφορά μόνο το τι βρίσκεται από κάτω...
Αφορά το είδος του μέλλοντος που καθιστούμε εφικτό πάνω στο έδαφός.
Και αν θέλουμε να αποφύγουμε ένα μέλλον χωρίς έδαφος κάτω από τα πόδια μας, οφείλουμε να θεμελιώσουμε αυτό το μέλλον σε μια κουλτούρα ανάπτυξης που είναι θετική και βασισμένη στην φύση.
Πηγή άρθρου :https://www.linkedin.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου