Πέμπτη, 15 Σεπτεμβρίου 2011

Η καλλιέργεια της συκιάς



Η συκιά είναι γνωστή από αρχαιοτάτων χρόνων, αφού γίνονται αναφορές για την καλλιέργεια της στις Νότιες Αραβικές χώρες από το 2900 π.Χ.. Από εκεί διαδόθηκε μέσω των διαφόρων εξερευνητών και στον υπόλοιπο κόσμο. 
Κλιματικές απαιτήσεις
Είναι φυτό των υποτροπικών περιοχών με καλή προσαρμοστικότητα και σε πιο κρύα κλίματα. Όμως τα νεαρά δενδρύλια είναι ιδιαίτερα ευπαθή στους παγετούς και χρειάζονται προστασία, ιδιαίτερα από τους παγετούς της Άνοιξης. Οι συκιές δεν απαιτούν ώρες χαμηλών θερμοκρασιών για να σπάσουν τον λήθαργο. Προτιμά τα καλά στραγγισμένα, εύφορα εδάφη.
Αποστάσεις φύτευσης
Επειδή οι συκιές είναι ιδιαίτερα μεγάλα δέντρα από την φύση τους, παλαιότερα η φύτευση τους γινόταν ανάλογα με την ποικιλία, σε αποστάσεις 9-12 m μεταξύ των δέντρων. Σήμερα η φύτευση γίνεται σε πιο κοντινές αποστάσεις 4-5 m δεντρό από δεντρό και 6-7 m μεταξύ των γραμμών.

Κλάδεμα Καρποφορίας
Όλες οι εμπορικές ποικιλίες είναι δίφορες. Η πρώτη παραγωγή σχηματίζεται πάνω σε κλαδιά από ξύλο της προηγούμενης χρονιάς, ενώ η κύρια παραγωγή είναι αργότερα, όταν αναπτυχθούν στο νέο ξύλο τα φύλλα και ανθοφορήσει. Οι καρποί της κύριας παραγωγής σχηματίζονται στις μασχάλες των φύλλων του νέου ξύλου. Για αυτό το λόγο δεν χρειάζεται να επιλέξουμε στο κλάδεμα τα κλαδιά πάνω στα οποία θα καρποφορήσουν όπως κάνουμε και με τις υπόλοιπες καρποφόρες καλλιέργειες. Ένα ελαφρύ χειμερινό κλάδεμα θα βοηθήσει την ανάπτυξη του νέου ξύλου και θα αυξήσει την κύρια παραγωγή. Κλαδιά τα οποία είναι αρρωστημένα, σπασμένα πρέπει να αφαιρούνται. Το κλάδεμα όταν συνδυάζεται με καλή διαχείριση των δέντρων, θα έχει σαν αποτέλεσμα την ανάπτυξη 4-6 σύκων ανά βλαστό. Η υπερβολική βλαστική ανάπτυξη θα έχει σαν αποτέλεσμα την μείωση της ποιότητας των σύκων. Λίγα κλαδιά της προηγούμενης χρονιάς πρέπει να αφήνονται κατά το κλάδεμα, γιατί πάνω σε αυτά θα καρποφορήσουν οι δίφοροι καρποί της επόμενης χρονιάς, οι οποίοι μπορεί να κλαδευτούν αργότερα στην χρονιά.
Δέντρα μεγαλύτερα σε ηλικία απαιτούν ένα πιο αυστηρό κλάδεμα κάθε 3 χρόνια, για να ενθαρρυνθεί έτσι η ανάπτυξη νέου ξύλου στο οποίο θα καρποφορήσει η κύρια παραγωγή. Τα δέντρα πρέπει να έχουν υγιές ριζικό σύστημα για να ξεπεράσουν στο βαρύ κλάδεμα. Αν υπάρχει βαριά προσβολή από νηματώδης στο έδαφος, μπορεί να οδηγήσει και σε απώλεια ορισμένων δέντρων.
Κλάδεμα διαμόρφωσης 
Συνήθως διαμορφώνουμε τα δέντρα σε σχήμα ανοιχτού κυπέλου, αυτό επιτρέπει την εύκολη πρόσβαση για την συλλογή των καρπών. Στην Ιαπωνία χρησιμοποιείται μια μέθοδος κλαδέματος spur. Τα νεαρά φυτά δένονται κάτω, έτσι ώστε να αναπτύσσονται σχεδόν οριζόντια. Κάθε χρόνο αφήνονται βλαστοί να αναπτυχθούν πάνω σε αυτά τα κλαδιά. Στο τέλος κάθε χρονιάς οι βλαστοί κόβονται κοντά στη βάση, με παρόμοιο τρόπο που κλαδεύονται τα σταφύλια.
Άρδευση
Οι συκιές μπορούν να αντέξουν σε συνθήκες με χαμηλή ξηρασία, παρόλα αυτά απαιτείται άρδευση. Η συχνότητα αυτής εξαρτάται από το μέγεθος του δέντρου, την ζωτικότητα του, τον τύπο του εδάφους και την βροχόπτωση. Οι μεγάλες διακυμάνσεις στην εδαφική υγρασία καλό είναι να αποφεύγονται γιατί οι περισσότερες ποικιλίες δεν ανταποκρίνονται καλά κάτω από αυτές τις συνθήκες. Τα συνήθη φαινόμενα είναι η πτώση των φύλλων και των καρπών όταν τα δέντρα βρίσκονται κάτω από συνθήκες στρες. Τα δέντρα υποφέρουν εύκολα από στρες, ιδιαίτερα στις ξηρές περιόδους επειδή έχουν επιπόλαιο ριζικό σύστημα. Σε μερικές ποικιλίες αν η άρδευση δεν είναι αρκετή μπορεί να υπάρξει καρπόπτωση όταν η άνοιξη είναι ξηρή. Η συκιά απαιτεί σταθερή άρδευση κατά την διάρκεια ανάπτυξης των καρπών. Λίγο νερό έχει το αποτέλεσμα την δημιουργία άδειων καρπών ή καρπών με λίγη σάρκα. Μια απότομη αύξηση στην εδαφική υγρασία κατά την διάρκεια της ωρίμανσης των καρπών έχει σαν αποτέλεσμα ο καρπός να μοιραστεί στην μέση. Υπερβολική άρδευση στο μέσο του καλοκαιριού έχει σαν αποτέλεσμα την ανάπτυξη της βλάστησης εις βάρος της ποιότητας των καρπών. Τα σμυρναίικα έχουν τα περισσότερα προβλήματα σχετικά με την ποιότητα των καρπών όταν υπάρχει αυξημένη βλάστηση.
Εικόνα 1: Μια απότομη αύξηση της εδαφικής υγρασίας μπορεί να μοιράσει τον καρπό στην μέση
Διαχείριση του εδάφους
Η βαθιά καλλιέργεια του εδάφους πρέπει να αποφεύγεται για αποφευχθεί η ζημιά στο ρηχό ριζικό σύστημα της συκιάς. Συστήνεται η χρησιμοποίηση εδαφοκαλυπτικών μεταξύ των γραμμών για να αποφευχθεί η διάβρωση του εδάφους ή χρησιμοποίηση γρασιδιών ή ψυχανθών τα οποία πρέπει να κουρεύονται πριν αυτά να ανθίσουν.
Λίπανση
Ο έλεγχος της βλάστησης είναι αναγκαίος για την καλή ποιότητα των καρπών, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι τα δέντρα δεν χρειάζονται λίπασμα. Πρέπει να παρέχονται ικανοποιητικές ποσότητες έτσι ώστε το φύλλωμα να παραμένει υγιές, γιατί προστατεύει τον καρπό από ηλιόκαμα κατά το καλοκαίρι. 
Πρέπει να εφαρμόζονται μικρές εφαρμογές υδατοδιαλυτών λιπασμάτων μέσω του συστήματος άρδευσης ανά δεκαπενθήμερο καθ’ όλη την διάρκεια της περιόδου. Συνήθως χρησιμοποιούνται λιπάσματα του τύπου 20-5-20. Πρέπει να γίνεται φυλλοδιαγνωστική μετά την συγκομιδή και προσαρμόζουμε την λίπανση ανάλογα. Κομπόστα ή κοπριά μπορεί να εφαρμοστεί κατά τον χειμώνα. Οι συκιές γενικά προτιμούν τα αλκαλικά εδάφη με το ιδανικό pH= 6-7.8. 
Καρπόπτωση
Η καρπόπτωση μπορεί να οφείλεται σε πολλούς παράγοντες όπως ο κρύος καιρός, ανεπαρκής άρδευση, αδύνατα δέντρα και νηματώδης.  Τα σύκα τα οποία αναπτύσσονται στην άκρη των κλαδιών συνήθως ξηραίνονται και πέφτουν επειδή δεν υπήρχε αρκετή ζέστη για να ωριμάσουν. Τα σμυρναίικα σύκα πέφτουν όταν δεν έχει γίνει η γονιμοποίηση. 

Εχθροί και Ασθένειες
Στους κυριότερους εχθρούς συμπεριλαμβάνονται οι νηματώδης του γένους Meloidogyne καθώς και έντομα όπως ο κηροπλάστης, η μύγα των σύκων ή Λογχαία, αλλά και η μεσογειακή μύγα.
Οι μόνες ασθένειες που προσβάλουν την συκιά είναι η ανθράκωση και η σκωρίαση οι οποίες αντιμετωπίζονται με την χρήση χαλκού ή άλλων κατάλληλων μυκητοκτόνων.
Εικόνα 2: Προσβολή από σκωρίαση σε φύλλα συκιάς


Αυτό που νομίζουμε ως καρπό της συκιάς δεν είναι στην πραγματικότητα καρπός, αλλά ένας ολόκληρος κλειστός, εσωτερικός κήπος - όπως έχει πει και ο Dawkins. Αυτό που αντικρίζουμε ανοίγοντας το σύκο, είναι ένα παρτέρι, μια ανθοφορία μικροσκοπικών λουλουδιών, που καρπός τους είναι τα «σποράκια» που νοιώθουμε να σπάνε στα δόντια μας, όταν το δαγκώσουμε.
Η επικονίαση της συκιάς γίνεται από ένα υμενόπτερο έντομο, το "βλαστοφάγο ψήνα" (Blastophaga psenes), που διαχειμάζει μέσα στην ταξιανθία της άγριας συκιάς με τη μορφή προνύμφης. Όταν συμπληρώσει το βιολογικό κύκλο του ο βλαστοφάγος, βγαίνει από τον "αφαλό" της ταξιανθίας και ψάχνει θηλυκά άνθη για να τοποθετήσει τα αβγά του. Βγαίνοντας από τον αφαλό, η γύρη των αρσενικών ανθών κάθεται στο σώμα του και έτσι μεταφέρεται στα θηλυκά άνθη της ήμερης συκιάς.

24 σχόλια:

  1. Η καλλιέργεια της συκιάς, για παραγωγή νωπών, παρουσιάζει καλές προοπτικές τα τελευταία χρόνια και μπορεί να αποτελέσει μια ακόμα εναλλακτική λύση για ορισμένες περιοχές.
    Η καλλιέργεια της συκιάς είναι γνωστή σε όλο τον κόσμο με κυριότερες χώρες την Ιταλία, Τουρκία, Πορτογαλία και Ισπανία. Στην Ελλάδα συστηματικά καλλιεργείται στην Πελοπόννησο, Εύβοια και στα νησιά του Αιγαίου (Λέσβο, Άνδρο, Σάμο, Νάξο).
    Υπάρχουν δύο τύποι καλλιεργούμενης συκιάς:
    Η μονόφορη που καρποφορεί μια φορά το χρόνο και η δίφορη που καρποφορεί δύο φορές το χρόνο.
    Πολλαπλασιάζεται με μοσχεύματα ή και με εμβολιασμό.
    Η συκιά κατάγεται από θερμές περιοχές της νοτιοδυτικής Ασίας, ωστόσο αναπτύσσεται καλύτερα σε λιγότερο θερμά κλίματα. Το φυτό δεν φαίνεται να απαιτεί χαμηλές θερμοκρασίες το χειμώνα για να διαφοροποιήσει τους ανθοφόρους οφθαλμούς. Αντέχει σε χαμηλές θερμοκρασίες μερικών βαθμών υπό το μηδέν.
    Ευδοκιμεί σε όλους τους τύπους εδαφών εκτός από τα βαριά υγρά αργιλώδη εδάφη. Τα πλέον ευνοϊκά εδάφη είναι τα πλούσια, βαθιά, ελαφριάς συστάσεως καλώς στραγγιζόμενα.
    Θεωρείται αρκετά ανθεκτική στην έλλειψη νερού σε σχέση με άλλα οπωροφόρα δένδρα, όμως για μια πλούσια και ποιοτικά ικανοποιητική παραγωγή θα χρειαστεί ορισμένα ελαφρά έως μέτρια ποτίσματα την καλοκαιρινή περίοδο, ιδιαίτερα σε περιοχές που παρουσιάζουν φαινόμενα ξηρασίας. Χρειάζεται καλή ρύθμιση των ποτισμάτων για την αποφυγή του σχισίματος των καρπών. Η συκιά παρουσιάζει την τάση να ρίχνει τα φύλλα και τους καρπούς της όταν η διαθέσιμη εδαφική υγρασία είναι ανεπαρκής.
    Ποικιλίες συκιάς
    Οι ποικιλίες της συκιάς μπορούν να διαχωριστούν ανάλογα με τον αριθμό των καρποφοριών που δίνουν, σε μονόφορες και δίφορες, καθώς και με το χρωματισμό του φλοιού του συκόνιου σε λευκές και έγχρωμες. Οι σπουδαιότερες καλλιεργούμενες ποικιλίες στην Ελλάδα είναι η Καλαμών, η Βασιλική Μαύρη (μονόφορη, έγχρωμη), Μαύρα Μαρκοπούλου, το Πολίτικο (μονόφορη, λευκή), η Πρασινοσυκιά Λέσβου, η Φρακασάνα (δίφορη, λευκή), η Βασιλική λευκή (μονόφορη), κτλ. Επίσης τα φυτώρια διαθέτουν ντόπιες ποικιλίες με καλά χαρακτηριστικά, οι οποίες μπορούν να αναζητηθούν από τους ενδιαφερόμενους παραγωγούς.
    Εχθροί και ασθένειες της συκιάς
    Οι κυριότεροι εχθροί της συκιάς στη χώρα μας οι οποίοι μπορούν να προκαλέσουν ζημιές στην παραγωγή και να υποβαθμίσουν ποιοτικά το παραγόμενο προϊόν είναι ο κηροπλάστης ή ψώρα της συκιάς, η ψύλλα, η λογχαία ή μαύρη μύγα των σύκων και τέλος η μύγα της Μεσογείου .
    Πρόβλημα στις συκιές μπορεί να προκαλέσουν και οι νηματώδεις, γιατί τα δένδρα της συκιάς παρουσιάζουν μεγάλη ευαισθησία. Όσον αφορά τις ασθένειες έχει αναφερθεί ότι προκαλούνται σήψεις καρπών από μύκητες του γένους Phytophthora, Penicillium, Botrytis, Fusarium (ενδοσήψη), Alternaria, κτλ. Επίσης σημαντικές ασθένειες διεθνώς της συκιάς είναι αυτές που προκαλούνται από τα είδη Armillaria mellea, Cylindrocladium scoparium, καθώς και η ίωση, «μωσαϊκό».
    http://www.gazi.gov.gr

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Ενδιαφερομαι για το ξεπαστρεμα μιας συκιας, που μου δημιουργει προβληματα στους τοιχους του σπιτιου. Υπαρχει σχετικη γμωση?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Αν θελετε μονο το υπεργειο τμημα κανετε δαχτυλίδι στον κορμό και το βγαζεται και μετα ξερενεται. Αν θελετε και το υπόγειο τμημα του φυτού ...ψεκασμός με ζιζανιοκτονο(Gramoxon , Garlon)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Η ποικιλία μάυρη βασιλική με την ποικιλία μάυρη Μαρκοπούλου (την έχω δει και μαυρη βασιλική Μαρκοπούλου ή βασιλική Μαρκοπούλου) είναι η ίδια ή διαφορετικές;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. H ιδια από ότι Ξερω αλλα στα εδαφη , τρόπο καλλιέργειας και κλιμα έχει δεσει σαν φυτα και είναι εξαιρετικά ΄συκα που παραγει

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Υπάρχουν δύο ποικιλίες σύκων Μαρκοπούλου χαρακτηρισμένες ως Π.Γ.Ε. (Προιόν Γεωγραφικής Ενδειξης- ΦΕΚ 18Β/1994). Η μία, η γηγενής είναι τα Βασιλικά Μαύρα Σύκα Μαρκοπούλου-πρόκειται για τα σύκα που παράγονται στην Αττική απο την αρχαιότητα, αυτά για τα οποία ο Ξέρξης ξεκίνησε την εκστρατεία του και που οι Αθηναίοι απαγόρευσαν την εξαγωγή τους και προέκυψαν οι συκοφάντες κ.τ.λ. Τα βασιλικά μαύρα Μαρκοπούλου είναι πράσινα όταν είναι άγουρα και σκουραίνουν καθώς ωριμάζουν. Είναι πολύ γευστικά, πολύ γλυκά αλλά και αρκετά ευπαθή.
      Η ευπάθεια τους (η διάρκεια ζωής τους είναι 6 μέρες αφού κοπούν σε ψύξη) ήταν ο λόγος που κάποιος αγρότης της περιοχής έφερε την δεκαετία του 1950 τα Μαύρα Μαρκοπούλου την δεύτερη Π.Γ.Ε. ποικιλία του Μαρκοπούλου ώστε να μπορέσει να τα εξάγει. Τα Μαύρα Μαρκοπούλου υπολείπονται σε ποιότητα των βασιλικών αλλα αντέχουν πολύ περισσότερο και η εξαγωγή τους πραγματοποιείται ακατάπαυστα από τότε.

      Διαγραφή
  6. Γεια σας, εχω 3 συκιες αρκετα μεγαλης ηλικιας και ο κορμος τους παρουσιαζει προβλημα, ο φλοιος εχει πεσει η παρουσιαζει 'σκασιματα',υπαρχουν τρυπουλες στον κορμο και σε μερικους απο αυτους ειναι φανερο οτι κατοικουν εντομα. Αναζητω λυση 1) για να σωθουν τα δενδρα και 2)αν ειναι δυνατον μια λυση με αισθητικο αποτελεσμα ωστε να μην χαλασει η εικονα του κηπου.Ευχαριστω.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. δοκιμάστε καταπολέμηση με εντομοκτόνο η ακόμα καλύτερα βιολογικά με γη διατόμων για να τελειωσετε με την προσβολή .Πιθανα θα τις ποτίζεται αρκετά γιατί αυτό συχνά συμβαίνει στα έντονα αρδευομενα δέντρα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Τα δενδρα ειναι τουλαχιστον 60 ετων....δεν ποτιζονται.

      Διαγραφή
    2. Η καταπολεμηση των εντομων παντως είναι επιβεβλημένη για να επιβιώσουν τα φυτα σας

      Διαγραφή
  8. Γεια σας. Έχω μια συκιά που παρήγαγε εξαιρετικά σύκα μέχρι που από πέρσι έχει σοβαρό πρόβλημα λογχαίας. Φέτος αναγκάστηκα να ψεκάσω με confidor όταν τα σύκα ήταν σε μέγεθος στραγαλιού (αρχές Ιούνη). Τίποτα. Ξαναψέκασα πριν λίγες μέρες ξανά (μέγεθος καστάνου). Συνεχίζουν να πέφτουν τρυπημένα. Μήπως θέλει άλλο σκεύασμα; Υπάρχει βιολογική λύση; Ευχαριστώ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. το confidor ειναι αρκετα καλα Εγω θα προτιμούσα ψεκασμους με πυρεθρο δολωματικά πχ σειρα ανα σειρα και την επομενη εφαρμογη τς αλλες σειρες ...Καλη είναι και η ροτενονη ενω μειωνεις αρκετα τον πληθυσμό με παγιδες

      Διαγραφή
    2. Ρώτησα έναν τοπικό γεωπόνο μήπως έπρεπε να χρησιμοποιήσω πύρεθρο (πχ decis) αλλά με απέτρεψε λέγοντας ότι σκοτώνει και τα ωφέλημα έντομα. Το πρόβλημα όμως είναι ότι φέτος δεν θα φάμε κανένα σύκο. 2 ψεκασμούς με confidor και όλα τα σύκα πέφτουν. Μεγάλη ζημιά. Για αυτό ρώτησα μήπως είναι λάθος το confidor.

      Διαγραφή
  9. Hello,

    I am Fahim from Malaysia , today i stumbled upon your post about Greek figs. i am a fig collector and right now i really interested with fig varieties from Greece. Do you have any fig gardeners or fig farm that i can contact with.

    Thank you for your help and i would like to hear from you soon.

    regards,

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. No I am sorry, I am an amateur. If you search the Greek Internet you should find some. For example http://www.sykiki.gr/

      Διαγραφή
  10. Καλό σας μεσημέρι

    Εχω μια συκιά μαυρη{Βασιλική}.
    Μέχρι εδώ και τρία χρόνια είχε καρπούς κανονικά.
    Τα τελευταία τρία χρόνια κάνη καρπούς αλλα τους ρίχνει οταν ειναι μικροί σε μέγεθος.Φυσικά κάνη σύκα αλλά είναι πολύ λίγα.
    Δεν εχη αλλαξει κάτι σημαντικό στο πότισμα της {μία φορα την εβδομαδα} η σε κάτι αλλο.
    Η περιοχή που διαμένω είναι στην Ζάκυνθο και το χώμα είναι αμμώδες.
    Θα ηθελα την γνώμη σας

    Ευχαριστώ πολύ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Πρέπει να βάλεις ορνό για να γίνει γονιμοποίηση.
      βλ. το γραφικό παραπάνω..fig wasp= ψήνας, μεταφέρει την γύρη από τα αρσενικά στα θηλυκά άνθη. Η βασιλική μαύρη είναι θηλυκιά ή αλλιώς δίοικη δηλαδή τα ρσενικά και τα θηλυκά άνθη βρίσκονται σε 2 οίκους.
      όσα σύκα έμειναν πάνω , έχουν δεχτεί την επίσκεψη του ψήνα, τυχαία!
      Τώρα είναι η εποχή που βάζουμε ορνό, όταν το σύκο είναι στο μέγεθος του 1 ευρώ!

      Διαγραφή
  11. Είναι προφανώς έλλειψη ενός παράγοντα ανάπτυξης του καρπού. Επίσκεψη σε ένα γεωπόνο με φύλλα θα βοηθήσει

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. Καλή σας μέρα

    Ευχαριστώ πολύ για την απάντηση σας.
    Θα ακολουθήσω την συμβουλή σας

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  13. Εχω μια συκια σε γλαστρα και ταφυλλα της ξεραινονται και πεφτουν. Επισης μερικα φυλλα ειναι φαγωμενα . Ο γεωπονος μου ειπε επειδη τα δαγκωματα ειναι μεγαλα μαλλον θα ειναι απο ακριδα. Μεχρι στιγμης οι καρποι δεν εχουν πειραχθει
    Μπορω να τα ψεκασω με καποι φαρμακο ; Ποτισματα της κανω αναλογα με τη ζεστη οταν στεγνωνει το χωμα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  14. http://biokipos.blogspot.gr/2012/06/blog-post_04.html
    για ακρίδες ,αν ειναι αυτο οκ ..Προσεχε μην εχει πολυ νερό το δεντρο

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  15. καλησπερα, εχω μια συκια η οποια παρουσιαζει καποια μαυρα στιγματα στα φυλλα, τα συκα μαυριζουν στην βαση τους και πεφτουν...τι μπορεί να είναι?ευχαριστώ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  16. Μαλλον μυκητας μειωστε το νερο ..Αν ριχνετε ή εμποδιστε να παιρνεί αν είναι κοντα σε"πηγη" νερου

    ΑπάντησηΔιαγραφή