Τρίτη, 1 Αυγούστου 2017

Μάιος, μήνας των λουλουδιών, και η πλατεία της Αγίας Ειρήνης στην Αιόλου, η μεγαλύτερη αγορά πράσινου της Παλιάς Αθήνας, μας περιμένει!


Μάιος, μήνας των λουλουδιών, και η πλατεία της Αγίας Ειρήνης στην Αιόλου, η μεγαλύτερη αγορά πράσινου της Παλιάς Αθήνας, μας περιμένει!


«Ημπορούμεν να είμεθα πλέον βέβαιοι ότι οι Αθηναίοι –διότι αυτούς έχομεν υπό την άμεσον επιτήρησιν- αγαπούν και λατρεύουν μάλιστα το πράσινον. Και την βεβαιότητα αυτήν μας την παρέχει το κυριακάτικο θέαμα που παρουσιάζεται εις την πλατείαν της Αγίας Ειρήνης.

Εις την πλατείαν αυτήν υπήρχον μέχρι προ τινος δύο ξύλινοι πάγκοι και πίσω από τους πάγκους –οι οποίοι διατηρούνται ακόμη- δύο παλαιοί κηπουροί πωλούσαν σπόρους λαχανικών κατά το πλείστον. Ραδίκι ήμερο, ραδίκι άγριο, ραδίκι ιταλικό, ραπανάκι, κάρδαμο, άνιθο, σέσκουλο, μαϊντανό, και νεροκολοκύθα. Πού και πού επωλούντο και μερικοί σπόροι ανθέων, πανσέδες και βιολέττες και μενεξέδες.

Σήμερον εις την πλατείαν αυτήν γίνεται κάθε Κυριακήν το μεγαλείτερο παζάρι ανθέων, δένδρων και φυτών που είδε ποτέ η πρωτεύουσα. Όλοι οι Αθηναίοι κηπουροί, όλοι οι ανθοπώλαι, οι δενδροκόμοι, οι γεωπόνοι, όλοι οι εγκατεστημένοι εις πολυτελή ανθοπωλεία επιστήμονες και πρακτικοί ανθοκόμοι θεωρούν απαραίτητον να συμμετέχουν εις το παζάρι των ανθέων της Αγίας Ειρήνης. Και ωσάν να μη έφθανον αυτοί, που έρχονται από όλα τα αθηναϊκά περίχωρα, καταφθάνουν κάθε Κυριακήν και επαρχιώται κηπουροί με τα δένδρα των και τα φυτά των και τους θάμνους των.

Δια να έρχωνται εις την πλατείαν αυτήν της οδού Αιόλου τόσοι παραγωγοί σημαίνει ότι υπάρχει μεγάλος αριθμός πελατών, οι οποίοι ικανοποιούν τους εμπόρους των φυτών. Και πράγματι. Δεν ημπορεί κανείς να κυκλοφορήση. Είνε η εποχή της φυτεύσεως. Ο καθένας φροντίζει δια τον κήπον του, δια τα δένδρα του που θα ανθίσουν σε λίγους μήνες και δια τους θάμνους που θα του πρασινίσουν τον κήπον του, δια τα λουλούδια του που θα γεμίσουν την γήν του με την άφθαστον ποικιλίαν του χρωματισμού των.

Πατείς με, πατώ σε λοιπόν όλοι εις την πλατείαν της Αγίας Ειρήνης την Κυριακήν. Τα οπωροφόρα δένδρα έχουν στηθή εις πυραμίδας εις το μέσον της πλατείας και νομίζει κανείς ότι έχει στρατοπεδεύση εκεί ολόκληρον σύνταγμα, οι στρατιώται του οποίου αναπαύονται με τα όπλα εις σχηματισμόν πυραμίδων.

Βερυκοκκιές με τα λευκά στίγματα των φλοιών των, κερασιές με την γυαλιστερήν επένδυσιν των, χλωμοί κορμοί αμυγδαλιών –του απερίσκεπτου δένδρου που ανθίζει εν μέσω χειμώνι- μηλιές, καρυδιές και ροδιές –μικρές, μικρές- όλα τα οπωροφόρα που εις την παρούσαν κατάστασίν των είνε ωσάν κομμάτια ξύλου κομμένα δια να χρησιμεύσουν ως πάσσαλοι ή μπαστούνια!...

Και όμως, έτσι κλαδευμένα τα ξύλα αυτά, ψαλλιδιζόμενα εις τας ρίζας των, απαλλασσόμενα από τους κλάδους των, θα φυτευθούν εις την αφράτην γην των λάκκων που έχουν ανοιχθή από καιρού και έχουν μουσκευθή από τόσες βροχές, θα μπουμπουκιάσουν σε λίγο  και θα πρασινίσουν και θα ανθίσουν την άνοιξιν.

Υπάρχουν τώρα και τα αειθαλή. Αυτά παρατάσσονται εις το παζάρι με τις ρίζες των τυλιγμένες σε μπάλλες χωμάτων που τις προστατεύουν. Τα ξυνά, οι πορτοκαλιές, οι λεμονιές, οι μανταρινιές και τα αγγλικά γκραίηπ-φρουτ που τρώγονται με το κουτάλι όπως ο λωτός. Οι ωραιότατες, διακοσμητικώτατες μουσμουλιές με τα πλατειά των φυλλώματα. Οι εληές, αχνισμένες με το ασήμι και ριζωμένες σε ένα σκληρότατο κούτσουρο.

Πλάι των ένα σωρό διακοσμητικαί μιμόζες με τα τρεμάμενα φυλλώματά των και τους χρυσούς κόμπους της αδιακόπου ανθήσεώς των, λοφάντες, ακακίες αειθαλείς με τα ψαλλιδισμένα φύλλα των, ευκάλυπτοι που πλαταγίζουν τις χλωμές των φούντες εις τον άνεμον και ευκάλυπτοι φαρμακευτικοί με φύλλα μιας παλάμης πλάτους και αρώματος μεθυστικού. Ράμνοι που ψαλιδίζονται και σχηματίζουν φράκτας πρασίνου, αγγελικές με την σμαραγδένιαν στιλπνότητά των, μηλαλεύκες που είνε ωσάν έργον δεξιοτέχνου δαντελλοποιού.

Εις την άσφαλτον παρατάσσονται κατόπιν τα κασόνια των ανθοκόμων. Ρίζες από όλα τα λουλούδια της αττικής παραγωγής, έτοιμες να φυτευθούν, αφού εμεγάλωσαν εις τα φυτώρια και έδωσαν ένα ψωμομένον μίσχον. Βιόλλες διπλές, άσπρες, κόκκινες, ροζ, μπέλες θαύματα πυκνότητος και ζωηρότητος, γαρυφαλιές και ο προλετάριος των ανθέων, το γεράνι, εις όλα τα χρώματα.

Υπάρχουν χιλιάδες ειδών λουλουδιών με ονόματα που δεν λέγουν τίποτε εις τους αμυήτους εις την ανθοκομίαν. Αλλά είνε τόσον ελκυστικά εις τους επισκέπτας της ανθοκομικής αυτής αγοράς της πλατείας Αγίας Ειρήνης, ώστε δεν υπάρχει κανείς που θα περάση από εκεί χωρίς να αγοράση κάτι δια τον κήπον του ή δια την γλάστρα του.

Δόξα σοι ο Θεός, το πράσινον των δένδρων και το πολύχρωμον των λουλουδιών άρχισαν να κινούν το ενδιαφέρον μας. Τα θαύματα θα τα επιτελέση μόνον του κατόπιν το εμπόριον των ανθέων και των φυτών.

«Αθηναϊκά Νέα», Ιανουάριος 1934, Ν.Γιοκαρίνης

Η ΚΑΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΛΕΫΛΑΝΤ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ



Γεωπόνου Συμβούλου Πρασίνου 
Κηποτεχνική… δημοκρατία
      Από τα παιδικά μας χρόνια, οι άνθρωποι του οικείου περιβάλλοντός μας πολύ συχνά μας συμβούλευαν να σεβόμαστε την ελευθερία του διπλανού μας και να μην κάνουμε κατάχρηση της δικής μας. Μάλιστα, σαν νουθεσία λεγόταν η φράση “η δική μας ελευθερία σταματάει να υπάρχει εκεί που αρχίζει του διπλανού…”. Έχετε σκεφτεί ποτέ ότι αυτό ισχύει και στην κηποτεχνία; Μπορεί κάποιος να ορθώσει “πράσινα τείχη” και να σκιάζει τα φυτά του γείτονα που προϋπάρχουν και που για να αναπτυχθούν σωστά χρειάζονται συνθήκες πλήρους ηλιοφάνειας, χωρίς τη συναίνεσή του;
       Όπως έχουμε ορίσει πολλές φορές, ο κήπος είναι το εξωτερικό δωμάτιο του σπιτιού μας. Ο φυτοφράκτης, που είναι καλό να υπάρχει, αποτελεί το όριο μεταξύ δύο κήπων κατοικιών ή κτιρίων. Η ελευθερία της επιλογής του ιδιοκτήτη του ενός είναι πολύ πιθανό να δημιουργήσει προβλήματα στις επιλογές του άλλου ή στην ήδη υπάρχουσα κατάσταση. Η συνεννόηση και ο σεβασμός είναι τα στοιχεία εκείνα που χρειάζονται για τις σχέσεις καλής γειτονίας. Αν δε γίνεται να υπάρξουν, τότε το νομοθετικό πλαίσιο είναι αυτό που θα καθορίσει τους όρους…

Μια πραγματική ιστορία
           Ο Σπύρος και ο Γιάννης είναι χρόνια γείτονες στο Χαλάνδρι. Ο Γιάννης μένει στο πατρικό του σπίτι, στο οποίο και διατηρεί την παλιά αυλή, η οποία έχει τριανταφυλλιές, λεμονιές, πασχαλιές, γιασεμί χιώτικο και πλουμπάγκο. Κάποια στιγμή, το 1990, ο Σπύρος αποφάσισε να φτιάξει τον αδιαμόρφωτο έως τότε ακάλυπτο χώρο του και να τον μετατρέψει σε κήπο. Στη μεσοτοιχία με την αυλή του Γιάννη έβαλε φυτά λέυλαντ, αρχικού ύψους 1 μέτρου, επιλογή που του πρότεινε ο φυτωριούχος της γειτονιάς, ο οποίος αυτοχαρακτηριζόταν “κηποτέχνης”. Μετά το 2000, τα λέυλαντ είχαν ξεπεράσει τα 4 μέτρα και τα φυτά του κήπου του Γιάννη σκιάζονταν και δεν αναπτύσσονταν ομαλά. Σιγά σιγά οι τριανταφυλλιές χάλασαν, το γιασεμί έμεινε στάσιμο, οι πασχαλιές δεν ξανάνθισαν, ενώ οι λεμονιές ανέπτυσσαν πολύ ψηλούς βλαστούς στην προσπάθειά τους να… βρουν το φως του ήλιου, δεν έκαναν λεμόνια κι έδειχναν μονίμως ταλαιπωρημένες. Μετά από χρόνιες −στην κυριολεξία− συζητήσεις, ο Γιάννης έπεισε το Σπύρο να χαμηλώσει το φυτικό φράκτη από λέυλαντ στα 2 μέτρα κι έτσι τώρα ο κήπος του φωτίζεται περισσότερο και αναθερμάνθηκε η ελπίδα του για ομαλότερη διαβίωση των φυτών που χρόνια έχει εκεί.

Η… λαίλαπα των λέυλαντ
      Τι θα συνέβαινε, όμως, αν ο κάθε “Γιάννης” δε έβρισκε το δίκιο του; Εφόσον δε θα μπορούσε να αυτοδικήσει και να κόψει τα δένδρα του γείτονα, θα έπρεπε να υποστεί τις συνέπειες της σκίασης, δηλαδή υποβάθμιση ή καταστροφή των υπαρχόντων φυτών και περιορισμένες επιλογές για φύτευση καινούργιων. Θα μπορούσε να απευθυνθεί στη δικαιοσύνη ή στο Συνήγορο του Πολίτη; Κι όλα αυτά, γιατί στην Ελλάδα ο οποιοσδήποτε μπορεί να δηλώσει ειδικός στην κηποτεχνία και να “πουλά” το προϊόν που του αποδίδει μέγιστο κέρδος με τη μικρότερη προσπάθεια και χωρίς να λαμβάνει υπόψη του τις προδιαγραφές που ορίζουν οι κανόνες της μελέτης ενός κήπου. Κι ένα τέτοιο προϊόν είναι για την κατασκευή του κήπου το λέυλαντ… 
      Τα τελευταία είκοσι χρόνια, η αθρόα εισαγωγή αυτών των κωνοφόρων από την Ιταλία σε συνδυασμό με την ελληνική παραγωγή έχει δημιουργήσει μια ανυπόφορη κατάσταση τόσο αισθητικά όσο και οικολογικά, σε σημείο μάλιστα να χαρακτηριστεί “πράσινη λαίλαπα”. Πέραν της μονοσήμαντης και “βαρετής” παρουσίας, φαίνεται ότι αυτήν τη στιγμή τα λέυλαντ στους κήπους της χώρας μας είναι περισσότερα από τα κυπαρίσσια! Το πρόβλημα ξεκινά από τη λαθεμένη χρήση τους, επειδή η επιλογή τους, και μάλιστα με πυκνότατη φύτευση, είναι η εύκολη λύση για φθηνό, ψηλό και γρήγορης ανάπτυξης φυτικό φράκτη. 
       Έτσι, έχουν παρουσιαστεί πλέον στις ημέρες μας πολλά προβλήματα σαν κι αυτό που περιγράψαμε παραπάνω... Απ' ό,τι φαίνεται, κι ύστερα από διερεύνηση για στοιχεία που να αφορούν το θέμα, δεν υπάρχει νομικό πλαίσιο που να ορίζει το καθεστώς για τη σκίαση που προκαλούν οι φυτοφράκτες γενικώς, και όχι μόνο των λέυλαντ, στους γειτονικούς κήπους.

Τι γίνεται αλλού
       Στη Μ. Βρετανία, οι πολίτες, βλέποντας ότι το πρόβλημα των φυτοφρακτών άρχισε να παίρνει μεγάλες διαστάσεις και ότι το νομικό πλαίσιο δεν κάλυπτε τις απαιτήσεις τους στο συγκεκριμένο ζήτημα, δημιούργησαν με τη βοήθεια μιας εταιρείας νομικών τη “γραμμή για τους φυτοφράκτες”, “Hedgeline” (www.hedgeline.org), στην οποία οι ενδιαφερόμενοι δήλωναν το πρόβλημά τους και ζητούσαν συμβουλευτική βοήθεια για την επίλυσή του. Ταυτοχρόνως, γινόταν καταγραφή και κατηγοριοποίηση των θεμάτων. Έτσι, ο όγκος αυτών των στοιχείων αποτέλεσε τη βάση δεδομένων για την προώθηση μιας νέας πολιτικής για τους φυτοφράκτες, και κυρίως αυτούς που αποτελούνται από τα λέυλαντ(Χ Cupressocyparis leylandii), τα οποία φάνηκε ότι ήταν το κυρίαρχο πρόβλημα.
         Τον Οκτώβριο του 2000, το υπουργείο Περιβάλλοντος της Μ. Βρετανίας αποφάσισε να εξετάσει το θέμα. Αφού, λοιπόν, αξιολογήθηκαν οι παράγοντες εκείνοι που κάνουν χρήσιμο ένα φυτοφράκτη (προστασία από τον ισχυρό άνεμο, ηχομόνωση, απομόνωση από αδιάκριτα βλέμματα κτλ.), έγινε εισήγηση σχεδίου νόμου στο Κοινοβούλιο. Στις αρχές του 2004 ψηφίσθηκε ο νέος νόμος που αφορά τους φυτοφράκτες που αποτελούνται από λέυλαντ. Σύμφωνα με αυτόν, όσοι είναι άνω των 2 μέτρων πρέπει να περιορίζονται στο ύψος αυτό, εκτός εάν υπάρχει έγγραφη συμφωνία μεταξύ των δύο γειτόνων. Σε περιπτώσεις καταγγελίας επεμβαίνει η αρμόδια υπηρεσία του δήμου, η οποία και εκτελεί την εργασία με αμοιβή, η οποία ορίζεται με παράβολο που αντιστοιχεί σε “πράσινο πρόστιμο”. Ο νόμος θα ισχύσει από το τέλος του 2004.
Μήπως ήρθε η στιγμή να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε κι εμείς κάτι ανάλογο;


Το άρθρο έχει δημοσιευτει στο περιοδικό ΚΗΠΟΤΕΧΝΙΑ το 2003 και αναδημοσιέυεται λόγω της επικαιρότητας του 

Τρίτη, 13 Ιουνίου 2017

Xyllela fastidiosa – Συμπεράσματα ημερίδας


h



Xyllela fastidiosa – Συμπεράσματα ημερίδας

Στα πλαίσια της Επαγγελματικής Έκθεσης «ΚΗΠΟΤΕΧΝΙΚΑ PROFESSIONAL 2017» διοργανώθηκε, την Κυριακή 12 Φεβρουαρίου 2017, ενημερωτική Ημερίδα με θέμα: Xyllela fastidiosa: γνωρίζοντας το πρόβλημα – χαράζοντας “πολιτική” για το φυτικό υλικό.

Συντάκτης Δελτίου Τύπου & Φωτογραφικό υλικό από ελαιώνες της Απουλίας: Δημήτρης Δήμου (MSc Γεωπόνος, Δ/ντής ΔΑΟΚ ΠΕ Αργολίδας)
Στην ημερίδα αυτή, συμμετείχε η Δρ. Μαρία Χολέβα, Βακτηριολόγος, επικεφαλής του αντίστοιχου εργαστηρίου στο Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο, η οποία ήταν και η βασική ομιλήτρια, ο Νίκος Θυμάκης (Γεωπόνος & Επίτιμος Πρόεδρος του ΕΣΕΦΥ), και ο Παναγιώτης Αραμπάνος από την πλευρά της «Κηποτέχνικα». Επίσης συμμετείχαν ο Γιώργος Κωστελένος, Γεωπόνος-Παραγωγός φυτωρίων ελαιοδέντρων, ο Γιάννης Δραμητινός από το ΔΣ του ΠΕΕΓΕΠ, ο Γιάννης Καλτσής από την εταιρεία PROTYPON ΕΠΕ -Σύμβουλοι Ποιότητας & Ανάπτυξης και ο Σταύρος Κάτσαρης από τον Σ.Ε.ΠΩ.ΦΥ.Λ.. Η Δρ. Ελισάβετ Χατζηβασιλείου, Επίκουρος Καθηγήτρια του Γεωπονικού Πανεπιστημίου της Αθήνας (Εργαστήριο Φυτοπαθολογίας) συντόνισε την όλη διαδικασία, καθώς επίσης και τη στρογγυλή τράπεζα που ακολούθησε. Τη σύνταξη των συμπερασμάτων και το τελικό Δελτίο Τύπου ανέλαβε ο Δημήτρης Δήμου, Γεωπόνος Δ/ντής της ΔΑΟΚ ΠΕ Αργολίδας.
Στην ημερίδα παρουσιάστηκαν οι πιο πρόσφατες πληροφορίες και εξελίξεις για την καταστροφική ασθένεια που έχει δημιουργήσει απίστευτες καταστάσεις στην νότιο Ιταλία και συγκεκριμένα στην περιφέρεια της Απουλίας.
Η κ. Χολέβα παρουσίασε όλα τα νέα δεδομένα επί της ασθένειας. Συγκεκριμένα, το 2013 η ανακοίνωση των Ιταλών επιστημόνων από τη Γεωπονική Σχολή του Μπάρι ότι, στην περιφέρεια της Απουλίας (περιοχή Καλλίπολης), εντοπίστηκε το βακτήριο Xyllela fastidiosa να καταστρέφει τα ελαιόδεντρα, δημιούργησε τεράστια εντύπωση στην επιστημονική κοινότητα, καθώς επίσης και στους φορείς που εμπλέκονται με την καλλιέργεια της ελιάς σε διάφορες χώρες. Μέχρι σήμερα πάνω από 1.000.000 ελαιόδεντρα έχουν καταστραφεί στην περιοχή αυτή που αντιστοιχεί περίπου στο 10% των υπαρχόντων ελαιοδένδρων, ενώ η ασθένεια φαίνεται να προχωρά προς τους ιστορικούς ελαιώνες της περιοχής του Μπάρι.
Το βακτήριο αυτό ήταν γνωστό για τα μεγάλα προβλήματα που δημιουργεί στην Βόρειο Αμερική (ΗΠΑ, Καναδάς) στα αμπέλια (Ασθένεια του Pierce), στη Νότιο Αμερική (Βραζιλία, Αργεντινή, Παραγουάη, Βενεζουέλα) στα εσπεριδοειδή (Ποικιλοχρωματική χλώρωση – Citrus variegated chlorosis) καθώς επίσης και στην Κεντρική Αμερική (Μεξικό, Κόστα Ρίκα). Μάλιστα στη Βραζιλία έχει δημιουργήσει τέτοια προβλήματα τα οποία από οικονομικής πλευράς είναι τα μεγαλύτερα συγκριτικά με όσα δημιουργούν άλλες σοβαρές ασθένειες.
Η ασθένεια, που οφείλεται στο φυτοπαθογόνο βακτήριο καραντίνας Xylella fastidiosa, σύμφωνα με την Ιταλική πλευρά, το πιθανότερο να έφτασε στην Απουλία με μολυσμένα φυτά πικροδάφνης από την Κόστα Ρίκα και ονομάστηκε «Σύμπλοκο της ταχείας παρακμής των ελαιοδέντρων» .
Σημειώνουμε ότι το βακτήριο έχει ένα τεράστιο εύρος φυτών-ξενιστών που φτάνουν τα 312 είδη από 192 γένη που ανήκουν σε 69 διαφορετικές οικογένειες. Σε αυτό το σημείο βρίσκεται ο μεγάλος κίνδυνος εξάπλωσης του φυτοπαθογόνου, αφού τα περισσότερα από τα γνωστά είδη φυτών-ξενιστών απαντώνται τόσο στον ευρωπαϊκό χώρο, όσο και στη χώρα μας. Ειδικότερα, μέχρι σήμερα στην Ιταλία έχουν βρεθεί 26 φυτά-ξενιστές μεταξύ των οποίων και πολυετείς θάμνοι που ίσως να παίζουν πολύ σημαντικό επιδημιολογικό ρόλο. Ορισμένα από τα φυτά ξενιστές, εκτός από το αμπέλι, τα εσπεριδοειδή και την ελιά που αναφέρθηκαν διεθνώς είναι η πικροδάφνη, το σπάρτο, η μιμόζα, το δεντρολίβανο, το πελαργόνι, το πολύγαλα, η μυρτιά, η βελανιδιά, ο πλάτανος, η κερασιά, η αμυγδαλιά, η μουριά, η δαμασκηνιά, η βερικοκιά, η κορομηλιά, κ.α.
Το βακτήριο Xyllela fastidiosa έχει 6 υποείδη, με αυτό που προκαλεί τις ζημιές στην ελιά στην Ιταλία να είναι το Χ. fastidiosa subsp. pauca. Αρχικά θεωρήθηκε ότι το βακτήριο βρισκόταν σε συνέργεια με διάφορα είδη μυκήτων των γενών Phαeοαcremonium και Phαemoniela, που προκαλούν μεταχρωματισμούς στα αγγεία του ξύλου και το έντομο Zeuera pyrina, που δημιουργεί χαρακτηριστικές στοές στους κορμούς των δένδρων που δραστηριοποιείται. Στην πορεία ξεκαθαρίστηκε ότι και μόνο του το βακτήριο μπορεί να προκαλέσει τις τεράστιες καταστροφές που βλέπουμε να έχουν γίνει στην Απουλία.
Στη συνέχεια το βακτήριο έχει βρεθεί στην Κορσική (2015) και στη νότιο Γαλλία (2015) με 313 περιπτώσεις, σε 35 είδη φυτών, μεταξύ των οποίων το πολύγαλα, που είχε τα υψηλότερα ποσοστά μόλυνσης (63%) και το σπάρτο (27%). Στη Γαλλία βρέθηκαν τα υποείδη multiplex και pauca.
Πρόσφατα εντοπίστηκε στην Ισπανία, στις Βαλεαρίδες νήσους και συγκεκριμένα στην Μαγιόρκα (2016), σε 71 δείγματα που προέρχονταν από φυτά ελιάς, αγριελιάς, κερασιάς, δαμασκηνιάς, αμυγδαλιάς και πολύγαλα και στην Ίμπιζα (2017) σε 21 δείγματα από φυτά ελιάς, ακακίας, λεβάντας, πικροδάφνης και πολύγαλα. Στην Ισπανία βρέθηκαν τα υποείδη Xyllela fastidiosa subsp. multiplex και Xyllela fastidiosa subsp. fastidiosa.
Επίσης στη Γερμανία έχει βρεθεί (2016) το υποείδος fastidiosa σε ένα φυτό πικροδάφνης σε Κέντρο Κήπου, καθώς επίσης και σε φυτά πικροδάφνης και δενδρολίβανου. Ακόμη, υπάρχουν περιπτώσεις με εισαγόμενα διακοσμητικά φυτά καφέ, που βρέθηκαν να είναι μολυσμένα στην Ολλανδία, την Ιταλία και τη Σλοβενία.
Τα ασθενή ελαιόδεντρα παρουσιάζουν αρχικά ξηράνσεις στα φύλλα που μοιάζουν με τοξικότητα ή τροφοπενία καλίου. Στη συνέχεια η ξήρανση αυτή επεκτείνεται και σε κλαδίσκους, βραχίονες και σε ολόκληρα δένδρα. Η εμφάνιση των προσβεβλημένων δένδρων είναι συγκλονιστική, με την εικόνα της καταστροφής να περιλαμβάνει ολόκληρες περιοχές. Το γεγονός ότι μεγάλες εκτάσεις στην περιοχή αυτή ήταν ενταγμένες σε πρόγραμμα βιολογικής καλλιέργειας είχε ως αποτέλεσμα την εκρηκτική αύξηση του εντόμου – φορέα, με ολέθριες συνέπειες στο φυτικό κεφάλαιο.
Στη συνέχεια ο φυτωριούχος κ. Γιώργος Κωστελένος αναφέρθηκε στο καθοριστικό σημείο όπου οι φυτωριούχοι ως κύριοι διακινητές δενδρυλλίων ελιάς έχουν το δικό τους μερίδιο ευθύνης. Ακόμη ανέφερε ότι η χώρα μας θεωρείται πρωτογενές κέντρο εξημέρωσης της ελιάς με αποτέλεσμα να υπάρχει η μεγαλύτερη γενετική παραλλακτικότητα. Ωστόσο μόνο 32 ποικιλίες ελιάς αναφέρονται επίσημα αφού το υπόλοιπο γενετικό υλικό είναι αχαρτογράφητο. Συνολικά οι ελληνικές ποικιλίες ελιάς υπερβαίνουν τις 100 και μέσα σε αυτές υπάρχει πιθανότητα να υπάρχουν και ποικιλίες ανθεκτικές στο βακτήριο. Για το λόγο αυτό πρέπει να γίνουν δοκιμές με ελληνικές ποικιλίες με την συνεργασία ιταλικών επιστημονικών ιδρυμάτων για την αποστολή εμβολίων τα οποία θα δοκιμαστούν σε μολυσμένες ιταλικές ποικιλίες. Ακόμη, ανέφερε ότι όσα έχουν γίνει μέχρι σήμερα δεν επαρκούν για ενημέρωση και για το λόγο αυτό επιβάλλεται να γίνουν επισκέψεις με Έλληνες φυτωριούχους μαζί με υπηρεσιακούς παράγοντες ώστε να γίνει αντιληπτό το μέγεθος του κινδύνου.
Επίσης, ανέφερε ότι χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερη ενημέρωση και όσο το δυνατό συντομότερα να οργανωθούν επισκέψεις από φυτωριούχους της χώρας μαζί με υπηρεσιακούς παράγοντες στην περιοχή της Απουλίας, όπου υπάρχει το πρόβλημα.
Στη συνέχεια ο κ. Δημήτρης Δήμου, Δ/ντής της ΔΑΟΚ ΠΕ Αργολίδας, ανέφερε την επικινδυνότητα της διακίνησης μολυσμένων φυτών ξενιστών από την Ολλανδία όπου φτάνουν τεράστιες ποσότητες φυτών διάφορων κατηγοριών στις οργανωμένες αγορές της, σε καθημερινή βάση οι οποίες στη συνέχεια διοχετεύονται στην ευρωπαϊκή αγορά. Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση των μολυσμένων διακοσμητικών φυτών καφέ από την Κόστα Ρίκα τα οποία διακινήθηκαν μέσω της Ολλανδικής αγοράς και βρέθηκαν να είναι μολυσμένα στην Ιταλία, τη Σλοβενία και την Ολλανδία. Φαίνεται λοιπόν ότι ο διενεργούμενος φυτοϋγειονομικός έλεγχος στις αγορές αυτές καθημερινά δεν είναι απόλυτα ασφαλής. Η θεοποίηση λοιπόν του παγκόσμιου εμπορίου που δεν «μπορούμε να το αγγίξουμε» έχει ολέθριες συνέπειες αφού διακινούνται τεράστιες ποσότητες αγαθών και φυτών εύκολα από τη μια χώρα στην άλλη. Ακόμη η συγκέντρωση του εμπορίου στις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες (Ολλανδία, Γερμανία), η μη ύπαρξη συνόρων για τις χώρες της Ε.Ε και στη συνέχεια οι «βαπτίσεις» που γίνονται στις αγορές αυτές, αφού μετά τον έλεγχο που διενεργείται τα προϊόντα αυτά θεωρούνται κοινοτικά και προωθούνται στις χώρες της Κοινότητας. Όμως με τον τρόπο αυτό μεταφέρονται και «σκληρά» παθογόνα τα οποία βρίσκουν παρθένο έδαφος για να αναπτυχθούν με αποτέλεσμα την εκρηκτική ανάπτυξή τους.
Ακόμη, ανέφερε ότι και ο ιός της Τριστέτσας των εσπεριδοειδών εντοπίστηκε για πρώτη φορά, τόσο στην Αργολίδα όσο και στα Χανιά, σε πιστοποιημένο πολλαπλασιαστικό υλικό που συνοδευόταν με μπλε ετικέτα από την Ισπανία το 2000. Το αποτέλεσμα είναι οι ολέθριες συνέπειες για την εσπεριδοκαλλιέργεια των περιοχών όπου ο ιός έχει εξαπλωθεί σε ορισμένες εκτάσεις, με αποτέλεσμα να εκριζώνονται κτήματα και το μέλλον να είναι αβέβαιο. Επίσης έγινε αναφορά στο Δελτίο Τύπου του Περιφερειακού Κέντρου Ηρακλείου όπου επισημαίνεται ότι γίνονται διακινήσεις δενδρυλλίων ελαιοδέντρων από την νότιο Ιταλία από ορισμένους φυτωριούχους της Κρήτης. Ο ισχυρισμός ότι «Τα αγοράζουμε γιατί τα βρίσκουμε σε χαμηλές τιμές τιμές (!!!)» και ότι «Οφείλουν οι κρατικές υπηρεσίες της περιοχής, ως ελεγκτικοί μηχανισμοί να πραγματοποιήσουν του προβλεπόμενους ελέγχους» είναι πέρα από κάθε λογική.
Σημειώνουμε ότι κάπως έτσι το 2004, εισήχθηκαν από την Αίγυπτο μολυσμένοι φοίνικες με το έντομο (σκαθάρι) Rynchophorus ferrugineus και τώρα σχεδόν όλη η χώρα μαζεύει κουφάρια κατεστραμμένων φοινικοειδών σε απίστευτο βαθμό. Στη νοοτροπία αυτή βρίσκεται και ο μέγιστος κίνδυνος αφού πια για τις χώρες της Ε.Ε δεν υπάρχουν σύνορα και δεν μπορεί να γίνει έλεγχος στα σημεία που φτάνουν διάφορα γεωργικά προϊόντα από ευρωπαϊκές χώρες, δηλαδή στα λιμάνια (Πάτρα, Ηγουμενίτσα) αναφορικά με την Ιταλία. Έλεγχος μπορεί να γίνει μόνο στα σημεία που θα φθάσουν τα διάφορα γεωργικά προϊόντα αφού ενημερωθούν οι τοπικές ελεγκτικές κρατικές υπηρεσίες από τους διάφορους διακινητές (φυτωριούχους, Κέντρα κήπου, εμπόρους).
Πάντως η ιταλική πλευρά επικρίνεται για τις σπασμωδικές της κινήσεις και τη χαρακτηριστική της αργοπορία στο να εφαρμόσει τα ενδεδειγμένα μέτρα όπως είναι η εκρίζωση των προσβεβλημένων δένδρων. Το αποτέλεσμα ήταν να δέχεται αυστηρές επιπλήξεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Σε αυτό συνετέλεσε και η αντίδραση πολλών οικολογικών οργανώσεων, αλλά και άλλων οργανώσεων καθώς επίσης και πολιτών, που αντιδρούσαν και παρεμπόδιζαν την κοπή των ασθενών δένδρων.
Ακόμη, έγιναν προσφυγές στην ιταλική δικαιοσύνη από παραγωγούς και οικολογικές οργανώσεις οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα την επέμβαση της Εισαγγελικής αρχής του Lecce, η οποία θεώρησε ότι οι επιστημονικές εξηγήσεις που δόθηκαν ήταν ανεπαρκείς, ότι δηλαδή η ασθένεια μεταφέρθηκε από την Κόστα Ρίκα με μολυσμένα φυτά πικροδάφνης. Έτσι, εννέα επιστήμονες-ερευνητές που ασχολούνται με το θέμα αυτό βρίσκονται υπό κατηγορία για «διασπορά παθογόνου από αμέλεια». Το αποτέλεσμα της επέμβασης αυτής ήταν να σταματήσουν οι έστω και καθυστερημένα διενεργούμενες επεμβάσεις της κοπής των προσβεβλημένων δένδρων μέχρι την απόφαση του Δικαστηρίου που σίγουρα είναι χρονοβόρα.

Συμπερασματικά επιβάλλεται να ληφθούν δραστικά μέτρα όπως αναφέρονται παρακάτω:

  1. Να εντατικοποιηθούν οι έλεγχοι στους ελαιώνες της χώρας, στις φυτωριακές επιχειρήσεις, στα Κέντρα κήπου, μέσω του Προγράμματος των Επισκοπήσεων που υλοποιείται από το Υπ.Α.Α.Τ, τις τοπικές ΔΑΟΚ, και τα Περιφερειακά Κέντρα Προστασίας Φυτών & Ποιοτικού Ελέγχου.
  2. Διακίνηση των ευπαθών φυτών και ιδιαίτερα των δενδρυλλίων ελιάς μόνο με τη συνοδεία Φυτοϋγειονο-μικού Διαβατηρίου. Ενδελεχής εξέταση των συνοδευτικών εγγράφων και της ύπαρξης Φυτοϋγειονομικού Διαβατηρίου, σε περίπτωση διακίνησης δενδρυλλίων που προέρχονται τόσο από φυτώρια της χώρας, όσο και εκτός της χώρας, ώστε να διαπιστώνεται η προέλευσή τους. Η τήρηση της Φυτοϋγειονομικής Νομοθεσίας και η ύπαρξη Φυτοϋγειονομικού Διαβατηρίου εξασφαλίζει την ιχνηλασιμότητα ώστε να διενεργούνται οι απαιτούμενοι έλεγχοι κατά τη διακίνηση.
  3. Να βρεθεί τρόπος ώστε οι υπηρεσίες που βρίσκονται στα σημεία εισόδου από την Ιταλία όπως είναι τα λιμάνια της Ηγουμενίτσας και της Πάτρας να μπορούν να διενεργούν ελέγχους σε μεταφερόμενο φυτικό υλικό. Ακόμη, πρέπει να στελεχωθούν με ειδικευμένο προσωπικό και να δίνονται οι κατάλληλες οικονομικές ενισχύσεις ώστε να μπορεί να απασχολείται και εκτός ωραρίου, αφού τα πλοία φτάνουν από τα ιταλικά λιμάνια τη νύχτα.
  4. Να στελεχωθούν έστω και με εποχιακό προσωπικό οι υπηρεσίες που εμπλέκονται σε αυτή τη διαδικασία (ΔΑΟΚ, Περιφερειακά Κέντρα Προστασίας Φυτών & Ποιοτικού Ελέγχου, Τοπικά Κέντρα Αγροτικής Ανάπτυξης) που ασχολούνται με προγράμματα των Επισκοπήσεων, του ελέγχου φυτωρίων, αφού το υπάρχον προσωπικό δεν επαρκεί.
  5. Οι ταξιδιώτες, ειδικά αυτοί που διακινούνται τόσο μέσω Ιταλίας όσο και από τις μολυσμένες περιοχές της Απουλίας, να ενημερώνονται ώστε να μη μεταφέρουν πολλαπλασιαστικό υλικό (εμβόλια, δενδρύλλια) ελιάς και καλλωπιστικών φυτών στις αποσκευές τους καθώς και στα μέσα μετακίνησης.
  6. Τοποθέτηση παγίδων για σύλληψη και έλεγχο εντόμων-φορέων που θα μπορούσαν να μεταφέρουν το παθογόνο στα σημεία υψηλού κινδύνου όπως είναι οι πύλες εισόδου της χώρας.
  7. Μακροσκοπικοί έλεγχοι – δειγματοληψίες σε φυτώρια παραγωγής φυτών, σε αγρούς καλλιέργειας φυτών ξενιστών, σε μεμονωμένα φυτά, π.χ. κήπων, πάρκων κ.λπ.
  8. Προσεκτική χρήση εντομοκτόνων για την καταπολέμηση των εντόμων-φορέων στα φυτώρια παραγωγής δενδρυλλίων, τόσο ελιάς όσο και διάφορων άλλων φυτών-ξενιστών, καθώς επίσης και καταπολέμηση των ζιζανίων που φιλοξενούν τα έντομα-φορείς.
  9. Οι φυτωριούχοι και οι διακινητές δενδρυλλίων ελιάς και καλλωπιστικών φυτών πρέπει να αντιληφθούν το μέγεθος της καταστροφής για τη χώρα στην περίπτωση που το παθογόνο βρεθεί μέσα στα σύνορά μας. Πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους γιατί στην περίπτωση αυτή ο καθένας έχει και το δικό του μερίδιο ευθύνης. Έτσι, απόψεις «να έρθουν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί της χώρας να με ελέγξουν» είναι πέρα για πέρα επικίνδυνες.Κατανοούμε την υποχρέωση της χώρας να τηρεί συμφωνίες και νομοθεσίες τόσο της Ε.Ε όσο και του Διεθνούς Εμπορίου, αλλά η μέχρι τώρα πρακτική έχει δείξει ότι το παθογόνο αυτό πρέπει να αντιμετωπιστεί δραστικά και πέρα από νομικές διαδικασίες και υποχρεώσεις. Έτσι πρέπει να βρεθεί τρόπος να σταματήσουν διακινήσεις πολλαπλασιαστικού υλικού (δενδρύλλια ελιάς και καλλωπιστικά φυτά) από την Νότιο Ιταλία. Διαφορετικά στην περίπτωση που βρεθεί το βακτήριο στη χώρα μας θα είναι δύσκολο έως ακατόρθωτο να τεθεί υπό έλεγχο. Οι επιπτώσεις βέβαια θα είναι ολέθριες για την ελαιοκαλλιέργεια και την οικονομία της χώρας και τότε το παιχνίδι θα έχει χαθεί.
πηγη:http://www.gardenguide.gr/xyllela-fastidiosa-imerida/

Άλλα Αρθρα:

Xylella Fastidiosa: Οι φυτωριούχοι απαντούν


http://www.ypaithros.gr/ti-tha-ginei-me-ta-eisagomena-fita-apo-tin-apoulia-kai-alles-perioxes-pou-einia-ipopta-stin-xylella/