Η δημιουργία «δροσερών νησίδων πρασίνου» μέσω του μικροκλίματος και του αστικού πρασίνου αποτελεί την πιο αποτελεσματική ασπίδα προστασίας απέναντι στους κινδύνους του καύσωνα.

 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΑΣΤΙΚΗΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΝΗΣΙΔΑΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΜΙΚΡΟΚΛΙΜΑΤΑ ΔΡΟΣΙΣΜΟΥ ΜΕ ΠΡΑΣΙΝΕΣ-ΓΑΛΑΖΙΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ

            Τα δέντρα, τα πάρκα και τα υδάτινα σώματα είναι κρίσιμα για τη μείωση της θερμότητας και τη διασφάλιση της υγείας και της ευημερίας των κατοίκων της πόλης. Οι έρευνες των Robert Brown, Johanna Deak Sjöman και Maria Ignatieva αναλύονται αι στο άρθρο της Teresia Borgman  "Creating cool islands in the city – how microclimates and urban greenery can reduce the dangers of heat" τις προοπτικές για τον τρόπο αντιμετώπισης της αστικής ζέστης σχεδιάζοντας και αναλύοντας μικροκλίματα δροσισμού και πράσινες-μπλε υποδομές, με παραδείγματα από όλο τον κόσμο.

       Η στρατηγική σκίαση και η φύτευση μπορούν να αποτρέψουν χιλιάδες πρόωρους θανάτους, αναδεικνύοντας την ανάγκη για ολιστικό σχεδιασμό τοπίου. 

Με λίγα λόγια:

Αναλύουν τους Βασικούς Άξονες Δράσης στους παρακάτω:

• Συνδυασμός Πράσινου και Μπλε: Ο συνδυασμός  φυτών (πράσινο) και νερού (μπλε) δημιουργεί τις πιο ισχυρές φυσικές ασπίδες δροσιάς.
• Ολιστική προοπτική τοπίου: Η αρχιτεκτονική τοπίου δεν είναι διακοσμητική. Πρέπει να εντάσσεται από το πρώτο στάδιο της αστικής ανάπτυξης.
• Ανθεκτική βλάστηση: Επιλογή ενδημικών φυτών που αντέχουν σε καύσωνες, μειώνοντας παράλληλα την ανάγκη για πότισμα.
• Διατομεακή συνεργασία: Πολεοδόμοι, οικολόγοι, μηχανικοί και γιατροί δημόσιας υγείας πρέπει να συνεργάζονται στενά.

Αυτό απαιτεί :

• Σχεδιασμό αναζωογονητικών μικροκλιμάτων και πράσινων και μπλε χώρων που αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο για τον μετριασμό της θερμότητας στις πόλεις.

• Μια προοπτική τοπίου πρέπει να εφαρμοστεί καθ' όλη τη διάρκεια της διαδικασίας αστικής ανάπτυξης για την προσαρμογή του κλίματος και τον μετριασμό της θερμότητας.

• Τα φυτά που ανέχονται υψηλές θερμοκρασίες και ξηρασία και πολύπλοκες οικοσυστημικές κοινότητες φυτών είναι απαραίτητα σε ένα αστικό περιβάλλον σε κλίμα συνεχούς θέρμανσης.

• Χρειάζεται μεγαλύτερη διατομεακή συνεργασία στον πολεοδομικό σχεδιασμό και τη διαχείριση για ευεργετικές λύσεις για όλους.

• Τα αποδεδειγμένα τοπικά έργα μπορούν να λειτουργήσουν αρχικά ως εργαλείο μάθησης και να εμπνεύσουν την αλλαγή αλλά απαιτούν συνδυασμό με γειτονικούς χώρους

Η κλιματική αλλαγή στις πόλεις

        Η προσαρμογή στο κλίμα στις πόλεις είναι ολοένα και πιο σημαντική λόγω των επικίνδυνων επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην υγεία. Ο σχεδιασμός βελτίωσης του μικροκλίματος με χρήση των πράσινων-μπλε υποδομών για τη διαχείριση των ακραία θερμών συνθηκών στις πόλεις αποτελεί σημαντικό μέτρο προσαρμογής στο κλίμα. Τα μικροκλίματα είναι μικρές περιοχές όπου οι ατμοσφαιρικές συνθήκες διαφέρουν από τις γύρω περιοχές. Πράσινες-μπλε υποδομές, όπως πάρκα, χλοοτάπητες(θέλετε ειλικρινά και αλλά πλαστικά γήπεδα με τόσους νεκρούς στην Ευρώπη? ) και στοιχεία νερού μπορούν να βοηθήσουν στη δημιουργία μικροκλίματος δροσισμού.

Μικροκλιματικοί παράγοντες

        Στο Τέξας, ο Robert Brown, καθηγητής αρχιτεκτονικής τοπίου και πολεοδομίας στο Πανεπιστήμιο A&M του Τέξας, μελετά πώς να σχεδιάζονται θερμικά άνετα μικροκλίματα για εξωτερικούς χώρους. Η ερευνητική του ομάδα συνδυάζει γνώσεις από τη μικρομετεωρολογία, την αρχιτεκτονική και τον πολεοδομικό σχεδιασμό, μετρώντας διαφορετικούς μικροκλιματικούς παράγοντες σε αστικό περιβάλλον, όπως η θερμοκρασία του αέρα, η σχετική υγρασία, η ταχύτητα του ανέμου, ηλιακή ακτινοβολία και η ποσότητα θερμότητας που εκπέμπεται από τις επιφάνειες, η λεγόμενη ακτινοβολία μακρών κυμάτων.

     Όταν σχεδιάζουν μικροκλίματα δροσισμού, προσπαθούν να μειώσουν την ποσότητα της ηλιακής ακτινοβολίας και της ακτινοβολίας μακρών κυμάτων, αυξάνοντας τον άνεμο στο σχεδιασμό. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω προσανατολισμού, ύψη κτιρίου, κατάλληλων δέντρων και διαφορετικών επιφανειακών υλικών.

        Τα έργα εξωραϊσμού και Πρασίνου μπορούν να έχουν μεγάλο αντίκτυπο στο πόσο επηρεάζει ηλιακή ακτινοβολία ένα άτομο ή την επιφάνεια. Με επιφάνειες σκίασης, σε υλικά όπως άσφαλτο και μπετόν, μπορείτε να διατηρηθούν σε χαμηλότερες θερμοκρασίες και να μειωθεί η ακτινοβολία μακρών κυμάτων αλλιώς λειτουργούν ώς θερμάστρες.

        Ο άνεμος μπορεί να διοχετευθεί σε περιοχές για να τους δροσίσει, για παράδειγμα προσανατολίζοντας τους δρόμους προς συγκεκριμένες κατευθύνσεις. Στο Τέξας, ο άνεμος που επικρατεί έρχεται από νότια ή νοτιοανατολικά κατά τη διάρκεια της ζέστης, οπότε είναι σημαντικό να μην τον μπλοκάρουμε.

    Ένα άλλο σημαντικό χαρακτηριστικό για την μικροκλιμάτων "ψύξης" στις πόλεις είναι το νερό. Μόνο το νερό έχει μικρή επίδραση στη θερμοκρασία του αέρα, αλλά σε συνδυασμό με τη βλάστηση μπορεί να έχει μετρήσιμη δροσιστική επίδραση.

Οι τουρίστες ανακουφίζονται από τη ζέστη δίπλα σε ένα σιντριβάνι στην Plaza de Espana στη Σεβίλλη κατά τη διάρκεια του καύσωνα Lucifer το 2017. «Το νερό που ψεκάζεται στον αέρα, σαν μια λεπτή ομίχλη ή ένα σιντριβάνι, έχει πολύ θετική επίδραση στην ψύξη του αέρα και των ανθρώπων», λέει ο Robert Brown, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Texas A&M. Φωτογραφία: Teresia Borgman

Τα οφέλη των δέντρων

        Τα δέντρα είναι ζωτικής σημασίας για τη μείωση των θανάτων που σχετίζονται με τη θερμότητα. Η υψηλή κάλυψη της κόμης των δέντρων μπορεί να μειώσει σημαντικά τη νοσηρότητα και τη θνησιμότητα που σχετίζεται με τη θερμότητα. Τα δέντρα μπορούν να επηρεάσουν ακινήτων να βελτίωσουν τη θερμική άνεση των ανθρώπων κατά τη διάρκεια της θερμής περιόδου και να βελτιώσουν τη φυσική τους ευεξία σκιάζοντας και μετριαζοντας την ακτινοβολία μακρών κυμάτων.

Ωστόσο, οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ δέντρων, συνολικής βλάστησης και δομημένων κατασκευών είναι πολύπλοκες και πρέπει να σχεδιάζονται διαφορετικά σε διαφορετικές περιοχές. Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε αυτές τις διαφορές για να σχεδιάσουμε καλές καιρικές συνθήκες.

        Για να επιτευχθεί εύρωστη κλιματική προσαρμογή, απαιτείται διατομεακή συνεργασία. Αυτή η συνεργασία θα πρέπει να ξεκινήσει τόσο σε εκπαιδευτικά όσο και σε επαγγελματικά προγράμματα, όπου οι σπουδαστές Αρχιτεκτονικής Τοπίου, Αρχιτεκτονικής, Γεωπονικής Πολιτικού Μηχανικού και άλλων σχετικών κλάδων μπορούν γρήγορα να μάθουν πώς να χτίζουν ισχυρές συνεργασίες.

        Η προσαρμογή των πόλεων για τη διαχείριση τόσο των ακραίων ροών νερού όσο και της ξηρασίας στον ίδιο χώρο αποτελεί πρόκληση. Αυτές οι κλιματικές ακρότητες δεν μπορούν να σχεδιαστούν ξεχωριστά, αλλά πρέπει να προγραμματιστούν μαζί για να καταστούν δυνατή η συνέργεια. Η διατομεακή συνεργασία στα πρώιμα στάδια σχεδιασμού θα αυξήσει τις πιθανότητες προσαρμογής των πόλεών μας στην κλιματική αλλαγή.

    Χρειάζεται αυξημένη ευαισθητοποίηση για τους κινδύνους της κλιματικής αλλαγής και τη σημασία του σχεδιασμού αστικών περιβαλλόντων ως δροσερών νησιών και όχι νησιών θερμότητας. Ξεκινώντας να εργάζεστε τοπικά, δημιουργώντας άνετα μικρά μικροκλίματα, μπορεί να εμπνεύσει μεγάλες αλλαγές σε κοινότητες και γειτονιές.

Διαφορετικά είδη δέντρων επηρεάζουν τη θερμική άνεση με διαφορετικούς τρόπους. Ποια δέντρα χρειαζόμαστε το καλοκαίρι και τον χειμώνα και ποια μπορούν να επιβιώσουν σε ένα μελλοντικό κλίμα; Φωτογραφία: ryasick

Αντιμετώπιση της Αστικής Ζέστης με δημιουργία Μικροκλίματων Ψύξης και Πράσινες -μπλέ Υποδομές

Κύρια σημεία:

• Ο σχεδιασμός μικροκλιμάτων ψύξης και η ενσωμάτωση μπλε και πράσινων χώρων είναι ζωτικής σημασίας για τον μετριασμό της αστικής θερμότητας.

• Μια ολιστική προοπτική τοπίου θα πρέπει να καθοδηγεί ολόκληρη τη διαδικασία αστικής ανάπτυξης για την αντιμετώπιση της κλιματικής προσαρμογής και της μείωσης της θερμότητας.

• Η αξιοποίηση φυτών ανεκτικής στη θερμότητα και την ξηρασία μαζί με διάφορες κοινότητες φυτών είναι απαραίτητη για την υπερθέρμανση του αστικού περιβάλλοντος.

• Η διαεπιστημονική συνεργασία είναι απαραίτητη για αποτελεσματικό πολεοδομικό σχεδιασμό και διαχείριση.

• Τα τοπικά πρωτοπόρα έργα μπορούν να χρησιμεύσουν ως εκπαιδευτικά εργαλεία και να εμπνεύσουν ευρύτερες αλλαγές.

Επισκόπηση: Καθώς οι πόλεις αντιμετωπίζουν αυξανόμενες θερμοκρασίες λόγω της κλιματικής αλλαγής, κινδυνεύει η υγεία και η ευημερία των κατοίκων των πόλεων. Τα μικροκλίματα ψύξης-δροσιμού και οι πράσινες-μπλε υποδομές, όπως πάρκα, γκαζόν και υδάτινα σώματα, αποτελούν αποτελεσματικές στρατηγικές για την κλιματική προσαρμογή. Αυτές οι υποδομές δημιουργούν μικρές περιοχές όπου οι ατμοσφαιρικές συνθήκες είναι πιο δροσερές από τις γύρω περιοχές, ωφελώντας το αστικό περιβάλλον.

Μικροκλιματολογικοί Παράγοντες: Ο Robert Brown από το Πανεπιστήμιο A&M του Τέξας τονίζει τη σημασία του σχεδιασμού θερμικά άνετων μικροκλιμάτων. Βασικοί παράγοντες είναι η θερμοκρασία του αέρα, η υγρασία, η ταχύτητα του ανέμου, ηλιακή ακτινοβολία και η επιφανειακή θερμότητα (ακτινοβολία μακρών κυμάτων). Αποτελεσματικοί σχεδιασμοί μειώνουν την ηλιακή και την ακτινοβολία μακρών κυμάτων ενώ αυξάνουν τη ροή του ανέμου, που συχνά επιτυγχάνεται μέσω στρατηγικής τοποθέτησης δέντρων, κτιριακών προσανατολισμών

Εναλλακτικοί χλοοτάπητες , όπως τα λιβάδια, μπορούν να είναι πιο ανθεκτικά στη θερμότητα από τα παραδοσιακά. Πειραματικό γκαζόν χωρίς γρασίδι στην πανεπ/πολη SLU Ultuna, που αναπτύχθηκε από την ερευνητική ομάδα της Maria Ignatieva. Φωτογραφία: Maria Ignatieva

Επιπτώσεις της βλάστησης: Η βλάστηση παίζει κρίσιμο ρόλο στην ψύξη των αστικών περιοχών. Τα δέντρα παρέχουν σκιά, μειώνουν τις θερμοκρασίες ακτινοβολίας και η διαπνοή τους δροσίζει τον αέρα. Έρευνα δείχνει σημαντικά οφέλη για την υγεία, όπως μειωμένη θνησιμότητα που σχετίζεται με τη θερμότητα με αυξημένη κάλυψη κόμης δέντρων.

Ολοκληρωμένες Προσεγγίσεις Σχεδιασμού: Στη Σουηδία, η Johanna Deak Sjöman μελετά πώς διαφορετικά είδη δέντρων επηρεάζουν τα αστικά μικροκλίματα, αποδεικνύοντας ότι τα δέντρα μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά τη θερμική άνεση. Το έργο της αναδεικνύει την ανάγκη για σχεδιασμό που να φιλοξενεί τόσο τις καλοκαιρινές όσο και τις χειμερινές συνθήκες, καθώς και την ξηρασία και τις πλημμύρες.

Αστικό λιβάδι με αυτοφυή λουλούδια: μαύρο σινάπι,  βίκος. Φωτογραφία: Elvira Werkman.

Τοπία ανθεκτικά στην ξηρασία: Η έρευνα της Μαρίας Ιγνατίεβα στην Αυστραλία εστιάζει στη δημιουργία  αστικών τοπίων ανθεκτικής βιοποικιλότητας και ανθεκτικών στην ξηρασία. Αυτό περιλαμβάνει τη μετατροπή των χλοοτάπητων σε λιβάδια, που απαιτούν λιγότερη συντήρηση και άρδευση, και την επιλογή αυτόχθων, ανθεκτικών στη θερμότητα ειδών φυτών.

Διεπιστημονική Συνεργασία: 

Η Maria Ignatieva πιστεύει ότι αποτελεσματική προσαρμογή στο αστικό κλίμα απαιτεί συνεργασία σε διάφορους τομείς και κλάδους με εμπλοκή κυρίως των υπευθύνων διαχείρισης Πρασίνου . Η έγκαιρη ενσωμάτωση του τοπίου στην αστική ανάπτυξη μπορεί να οδηγήσει σε πιο βιώσιμες και αξιοβίωτες πόλεις. Οι εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες και τα έργα επίδειξης είναι ζωτικής σημασίας για την ανάδειξη επιτυχημένων στρατηγικών και την ενθάρρυνση της ευρείας υιοθεσίας.

Τον Αύγουστο του 2023, το Ιράν κήρυξε διήμερη αργία, αφού η μετεωρολογική υπηρεσία προέβλεψε θερμοκρασίες που ξεπέρασαν τους 40 βαθμούς Κελσίου σε πολλές πόλεις και κυμάνθηκαν γύρω στους 50 βαθμούς Κελσίου στα νοτιοδυτικά. Φωτογραφία: Bornami

Συμπέρασμα: Το αστικό περιβάλλον πρέπει να μεταβεί από νησιά θερμότητας σε νησιά δροσισμού για να προστατεύσει τη δημόσια υγεία εν μέσω αυξανόμενων θερμοκρασιών. Αυτό περιλαμβάνει τον σχεδιασμό μικρών, άνετων μικροκλιμάτων που μπορούν να εμπνεύσουν ευρύτερες αστικές αλλαγές, ωφελώντας τελικά τους πιο ευάλωτους πληθυσμούς. Η αυξημένη ευαισθητοποίηση και ο προορατικός σχεδιασμός είναι κλειδιά για την επίτευξη αυτών των στόχων.

Πρωτότυπο άρθρο: https://urbanscapes.slu.se

Απόδοση στα Ελληνικά :Κωνσταντίνος Τάτσης