ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ ΤΗΣ ΚΟΜΗΣ

 ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ ΤΗΣ ΚΟΜΗΣ

ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΜΕΓΑΛΩΝΟΥΝ ΣΑΝ ΠΛΑΚΕΣ, ΟΧΙ ΩΣ ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ

του F.Ferrini καθηγητή Δεντροκομίας του Πανεπιστημίου της Φλωρεντίας

Μύθος και πραγματικότητα

    Βλέπω συνεχώς να κυκλοφορούν στα social media (και όχι μόνο) εικόνες που απεικονίζουν δέντρα με ρίζες σε αρκετά μέτρα βάθος. Για να δείξω πόσο παραπλανητική είναι αυτή η απεικόνιση, πρόσθεσα μια κόκκινη γραμμή που δείχνει το βάθος που το μεγαλύτερο μέρος της ριζας είναι πραγματικά εγκαταστημένο. Ακόμα και σε βέλτιστες συνθήκες, περίπου το 90% των αναπτύσσεται στην πραγματικότητα στα πρώτα 70-90 εκατοστά εδάφους.

    Μια από τις πιο ριζωμένες πεποιθήσεις είναι ότι οι ρίζες είναι ο καθρέφτης της κόμης. Στην πραγματικότητα, για πάνω από σαράντα χρόνια μελέτες έχουν αποδείξει ότι στα περισσότερα είδη δέντρων σε εύκρατα κλίματα, η αρχιτεκτονική στην ρίζα είναι εντελώς διαφορετική. Οι δομικές ρίζες αναπτύσσονται κυρίως οριζόντιες, ενώ οι απορροφητικές ρίζες εκτείνονται πολύ πέρα από την προβολή της κόμης, παραμένοντας στα επιφανειακά στρώματα του εδάφους, όπου υπάρχουν διαθέσιμα οξυγόνο, νερό και θρεπτικά συστατικά. Με άλλα λόγια, οι ρίζες μοιάζουν πολύ περισσότερο με πιάτο παρά με καθρέφτη σε χαίτη.

        Υπάρχουν φυσικά εξαιρέσεις. Κάποια είδη προσαρμοσμένα σε περιβάλλοντα της ερήμου μπορούν να αναπτύξουν πολύ βαθιές ρίζες για να φτάσουν σε αποθέματα νερού Αλλά αυτές είναι συγκεκριμένες προσαρμογές και δεν αντιπροσωπεύουν το μοντέλο των δέντρων που αναπτύσσονται στο περιβάλλον μας.

        Ας πάρουμε το κυπαρίσσι (Cupressus sempervirens): έχει μια πολύ εκτεταμένη ριζική συσκευή πλευρικά αλλά σχετικά επιφανειακή. Αν οι ρίζες ήταν πραγματικά η αντανάκλαση της κόμης, ένα κυπαρίσσι ύψους 20 μέτρων θα έπρεπε να έχει κάθετη ρίζα του ίδιου μήκους. Προφανώς δεν είναι έτσι.

        Πριν δηλώσουμε με βεβαιότητα πώς μεγαλώνουν οι ρίζες, ίσως θα έπρεπε να αναρωτηθούμε: πόσες ριζικές και τμήματα ριζών έχουμε παρατηρήσει στην πραγματικότητα μετά από μια εκσκαφή; Στη δενδροκαλλιέργεια, οι γνώμες μετράνε, τα επιστημονικά στοιχεία το κάνουν δεδομένο.

    Ας θυμόμαστε λοιπόν πάντα ότι «Οι ρίζες δεν ψάχνουν για βάθος: αναζητούν τις καλύτερες συνθήκες για να ζήσουν. Και αυτές οι συνθήκες, στις περισσότερες περιπτώσεις, βρίσκονται κοντά στην επιφάνεια του εδάφους.