Μετασυλλεκτικές ασθένειες εσπεριδοειδών

Συμ.Μαρνασίδης-Γεωπόνος(MSc), ΔΑΟΚ Πέλλας & Κων/νος Καζαντζής-Τ. Γεωπόνος, ΙΦΔ Νάουσας

Φαινόμενα εμφάνισης αλλοιώσεων ή σήψεων στους καρπούς των εσπεριδοειδών δεν είναι ασυνήθιστο φαινόμενο, κατά τη διάρκεια της συντήρησης. Η θερμοκρασία αποθήκευσης εξαρτάται από το είδος του καρπού, την ποικιλία και την επιθυμητή διάρκεια αποθήκευσης και κυμαίνεται από 5 έως 15 0C, ανάλογα με το είδος.

Η διατήρηση των καρπών σε περιβάλλον υψηλής υγρασίας, από τη συγκομιδή έως και την κατανάλωση, ενισχύει την επούλωση τυχόν μικροτραυματισμών μειώνοντας έτσι την ευαισθησία στις μετασυλλεκτικές προσβολές από μύκητες. Η ταχεία αποθήκευση των φρούτων σε συνθήκες υψηλής σχετικής υγρασίας (περίπου 90%) και η εφαρμογή προστατευτικής επίστρωσης κεριού, αποτελούν τεχνικές που επιβραδύνουν την αφυδάτωση των καρπών.

Κατά τη συγκομιδή πρέπει να γίνεται και προσεκτικός διαχωρισμός των καρπών που εμφανίζουν συμπτώματα ασθενειών ή ελαττώματα. Τόσο τα μέσα συλλογής, όσο και οι γραμμές και οι χώροι τυποποίησης των εσπεριδοειδών, πρέπει να απολυμαίνονται με ζεστό νερό και κατάλληλα εγκεκριμένες χημικές ουσίες, βάσει ενός προγράμματος καθαρισμού και απολύμανσης. Τα σπόρια των μυκήτων που προκαλούν μετασυλλεκτικές σήψεις, επιβιώνουν προσκολλημένα στα μέσα συλλογής και τυποποίησης και επιμολύνουν τους καρπούς. Τα παλετοκιβώτια δεν πρέπει να εμποδίζουν την κίνηση του αέρα μέσα στους ψυκτικούς θαλάμους.

Ο αποπρασινισμός των εσπεριδοειδών αποτελεί μία πρακτική με την οποία, καρποί που έχουν συγκομισθεί πρώιμα εκτίθενται σε κλειστούς θαλάμους σε μια φυσική ορμόνη των φυτών, το αιθυλένιο. Το αιθυλένιο, διεγείρει την ωρίμανση των καρπών και συντελεί στην δημιουργία κανονικού χρωματισμού. Παράλληλα όμως, αυξάνει τη συχνότητα εμφάνισης και επιταχύνει την εκδήλωση σήψεων που προκαλούνται από μύκητες. Η εφαρμογή κατάλληλα εγκεκριμένων μυκητοκτόνων πριν την έναρξη του αποπρασινισμού, η έκθεση σε αιθυλένιο μέσα σε κλειστούς θαλάμους (συνήθως 5 ppm) σε συνδυασμό με κατάλληλες συνθήκες σχετικής υγρασίας (90-95%) και θερμοκρασίας (28-29oC), η διαρκής μικρής κλίμακας ανανέωση του αέρα του θαλάμου και η διακοπή της διαδικασίας αποπρασινισμού αμέσως μόλις ο φλοιός των καρπών αποκτήσει το επιθυμητό χρώμα, αποτρέπουν σύμφωνα με έρευνες, την δημιουργία επιφανειακών εγκαυμάτων και την ανάπτυξη μυκήτων.

Μετασυλλεκτικά προβλήματα που οφείλονται σε μη-παθολογικά αίτια είναι:

• Η εμφάνιση εγκαυμάτων (scalding), το καφέτιασμα του φλοιού, οι μεταχρωματισμένες βυθισμένες κηλίδες, ηυδαρής κατάρρευση. Όλα μαζί περιγράφονται με τον όρο "chilling injury" (Hordijk J, 2013).

Τα συμπτώματα αυτά εμφανίζονται όταν οι καρποί εκτίθενται σε θερμοκρασίες μεταξύ 10°C και 12°C, και ιδιαίτερα αμέσως μετά την έκθεση των καρπών σε συνθήκες περιβάλλοντος. Σύμφωνα με έρευνες, τα περισσότερα προβλήματα εμφανίζονται σε καρπούς που εξάγονται από τρίτες χώρες και σχετίζονται με προ συλλεκτική έκθεση των καρπών σε χαμηλές θερμοκρασίες για την θανάτωση εντόμων καραντίνας, τις κλιματολογικές συνθήκες της περιοχής, την ποικιλία, το στάδιο της συγκομιδής, τις προσυλλεκτικές μεταχειρίσεις και το μέγεθος του καρπού,

• το πάγωμα των καρπών και η επερχόμενη αφυδάτωση τους που συμβαίνει όταν οι καρποί εκτίθενται σεθερμοκρασίες μικρότερες από 1,5 0C, πριν ή μετά τη συγκομιδή,

• η κατάρρευση του φλοιού γύρω από τον ποδίσκο που εμφανίζεται μετά από παραμονή των συγκομισθέντων καρπών σε συνθήκες χαμηλής υγρασίας και υψηλής θερμοκρασίας και σχετίζεται με τη θρεπτική κατάσταση των καρπών,

• η ελαιώδης κηλίδωση η οποία οφείλεται στην απελευθέρωση τοξικών ελαίων από τον ίδιο τον καρπό, λόγω συγκομιδής υπό συνθήκες υψηλής ατμοσφαιρικής και εδαφικής υγρασίας.

Οι συνηθέστερα εμφανιζόμενες μετασυλλεκτικές ασθένειες των εσπεριδοειδών είναι:

1. Η πράσινη σήψη (Penicillium digitatum), γνωστή στα αγγλικά ως green mold (εικόνα). Η ασθένεια προκαλεί τη δημιουργία υδαρών ιστών στους οποίους σταδιακά αναπτύσσεται λευκό μυκήλιο ενώ παράγονται και τα χαρακτηριστικά πράσινου-λαδί χρώματος σπόρια του μύκητα τα οποία καταλαμβάνουν τελικά το μεγαλύτερο μέρος της προσβεβλημένης επιφάνειας.
2. Η κυανή σήψη (Penicillium italicum), γνωστή στα αγγλικά ως blue mold (εικόνα), προκαλεί επίσης μία μαλακή υδαρή κηλίδα που εξελίσσεται όμοια με την πράσινη σήψη αλλά με γαλάζιο αυτή τη φορά χρώμα σπορίων.

     

                                   Πράσινη σήψη                                                          Κυανή σήψη

Άλλες μετασυλλεκτικές ασθένειες είναι:

α. Η μαύρη σήψη (Alternaria alternata) γνωστή στα αγγλικά ως black rot (εικόνα) η οποία προκαλεί εξωτερική και εσωτερική νέκρωση και μαύρισμα του φλοιού και της σάρκας.

β. Η καφέ σήψη των καρπών (Phytophthora citrophthora και P. Parasitica), γνωστή στα αγγλικά ως brown rot (εικόνα) προκαλεί ένα ανοικτό καφέ μεταχρωματισμό στην επιφάνεια του καρπού που μπορεί να προσβάλλει ακόμα και ολόκληρο τον καρπό ο οποίος αποκτά δερματώδη υφή. Σε υγρό περιβάλλον αναπτύσσεται η λευκή καρποφορία του μύκητα.

γ. Ο βοτρύτης (Botrytis cinerea) γνωστός στα αγγλικά και ως gray mold, προκαλεί σήψη με τον προσβεβλημένο ιστό να εμφανίζει ένα απαλό καφέ μεταχρωματισμό.

δ. Η ασθένεια Diplodia Stem-End Rot η οποία προκαλείται από το μύκητα Diplodia natalensis. Σύμφωνα με έρευνες, η κατεργασία των καρπών με αιθυλένιο ευνοεί την ανάπτυξη της ασθένειας και αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης προσβολών στους καρπούς των εσπεριδοειδών.

     

                                   Mαύρη σήψη (Αλτερνάρια)                           Kαφέ σήψη (Φυτόφθορα καρπών)

Για την προληπτική αντιμετώπιση των μετασυλλεκτικών ασθενειών λαμβάνονται μέτρα όπως

• προσεκτική μεταχείριση των καρπών τόσο στη συγκομιδή όσο και στο συσκευαστήριο,
• χρήση εγκεκριμένων μυκητοκτόνων,
• κέρωμα των καρπών για τη συγκράτηση της υγρασίας,
• γρήγορη μεταφορά σε θαλάμους πρόψυξης και ψύξης,
• διασφάλιση κατάλληλων συνθηκών κατά τη συντήρηση,
• τακτική ανανέωση του αέρα κατά τον αποπρασινισμό,
• καθαρή και κατάλληλη τελική συσκευασία.

πηγη:farmacon.gr

Ανάπτυξη εργαλείων αποτελεσματικής διαχείρισης άρδευσης για αγροτικές καλλιέργειες και αστικά τοπία, το έργο IRMA

Ολοκληρώθηκε το πρόγραμμα IRMA (Ανάπτυξη εργαλείων αποτελεσματικής διαχείρισης άρδευσης για αγροτικές καλλιέργειες και αστικά τοπία) που χρηματοδοτήθηκε από το Διασυνοριακό Πρόγραμμα Ευρωπαϊκής Εδαφικής Συνεργασίας «Ελλάδα- Ιταλία 2007-2013». Σύμφωνα με όσα κάνει γνωστά στον ΑγροΤύπο, ο γεωπόνος του ΤΕΙ Ηπείρου, κ. Ιωάννης Τσιρογιάννης, μέσω του προγράμματος συγκεντρώθηκαν πολύ χρήσιμα στοιχεία για τον προγραμματισμό του νερού στις καλλιέργειες και το αστικό πράσινο.

 Διαβάστε το άρθρο του κ. Τσιρογάννη στον ΑγροΤύπο:

Στην Ελλάδα, το 70-80% των υδατικών πόρων χρησιμοποιείται για άρδευση. Στο πλαίσιο της ποιοτικής και ποσοτικής προστασίας των υδάτων, το Ελληνικό κράτος έχει υιοθετήσει την οδηγία 60/2000 ΕΕ για την εφαρμογή της οποίας υπεύθυνη είναι η Ειδική Γραμματεία Υδάτων (ΕΓΥ) σε συνεργασία με τοπικές δημόσιες υπηρεσίες.  Όσο αφορά την αρδευτική πρακτική, σήμερα η Ελλάδα διαθέτει σημαντικό αριθμό αρδευτικών δικτύων, ωστόσο, πολλά από αυτά είναι ξεπερασμένα τεχνολογικά ενώ παραμένουν ακόμη πολλές εκτάσεις χωρίς αρδευτική υποδομή, για τις οποίες έχουν γίνει μελέτες ή προχωρεί η κατασκευή έργων, αλλά με σχετικά αργούς ρυθμούς. Για τα έργα εγγείων βελτιώσεων λειτουργεί ειδική Διεύθυνση στο ΥΠΑΑΤ ενώ την αρμοδιότητα για τη διοίκηση, λειτουργία και συντήρηση των δικτύων έχουν οι Οργανισμοί Εγγείων Βελτιώσεων οι οποίοι στις περισσότερες περιπτώσεις λειτουργούν αναποτελεσματικά, έχοντας να αντιμετωπίσουν μεγάλες δυσκολίες και οικονομικά προβλήματα. Ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα σχετίζεται με τις γεωτρήσεις, από τις οποίες οι ιδιωτικές παραμένουν ακόμη σε μεγάλο βαθμό αχαρτογράφητες και παράνομες. Όσο αφορά την εφαρμογή του νερού στον αγρό, παρόλο που τα σύγχρονα συστήματα άρδευσης όπως η μικρο-άρδευση (σταλάκτες, σταλακτηφόροι, ταινίες, μικροεκτοξευτήρες κλπ.) κερδίζουν συνεχώς έδαφος υπάρχει ακόμη τεράστιο περιθώριο βελτίωσης. Τέλος αντικείμενα που ήδη απασχολούν τους εμπλεκόμενους αφορούν την εκπαίδευση των χρηστών, την αντιμετώπιση θεμάτων σχετικά με την πιθανή κλιματική αλλαγή, τη χρήση εναλλακτικών πηγών νερού (π.χ. επεξεργασμένου) για άρδευση και την πιστοποίηση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος που σχετίζεται με την άρδευση και τη στράγγιση.

Δεκάδες πρωτοβουλίες, δράσεις και αναπτυξιακά – ερευνητικά έργα έχουν χρηματοδοτηθεί από Ευρωπαϊκούς και Εθνικούς πόρους τις τελευταίες δεκαετίες με σκοπό τη συμβολή στη λύση των προβλημάτων που σχετίζονται με την άρδευση και τη στράγγιση. Το έργο IRMA (Ανάπτυξη εργαλείων αποτελεσματικής διαχείρισης άρδευσης για αγροτικές καλλιέργειες και αστικά τοπία) χρηματοδοτήθηκε από το Διασυνοριακό Πρόγραμμα Ευρωπαϊκής Εδαφικής Συνεργασίας «Ελλάδα- Ιταλία 2007-2013» (75% Ευρωπαϊκοί πόροι και 25% Εθνικοί πόροι Ελλάδας και Ιταλίας,www.greece-italy.eu). Το έργο ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2013 και ολοκληρώνεται το Σεπτέμβριο του 2015. Κεντρική ιδέα του IRMA ήταν ότι με την διαθέσιμη υποδομή, η αποτελεσματικότητα όσο αφορά τη χρήση νερού για άρδευση μπορεί να αυξηθεί σημαντικά εάν βελτιώνονταν το επίπεδο σχεδιασμού, εγκατάστασης, συντήρησης και διαχείρισης των συστημάτων άρδευσης στο επίπεδο του τελικού χρήστη. Το όφελος αυτό αναμένεται να παραμείνει, ανεξάρτητα από την πρόοδο των μεγάλων εγγειοβελτιωτικών έργων.

Επικεφαλής του εταιρικού σχήματος, το οποίο αποτελούνταν από 6 εταίρους από την Ελλάδα και την Ιταλία ήταν το Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου (www.teiep.gr) με πυρήνα το Εργαστήριο Γεωργικής & Περιβαλλοντικής Μηχανικής του Τμήματος Τεχνολόγων Γεωπόνων (http://hc.ioa.teiep.gr).

Το σύνολο των παραδοτέων του έργου είναι διαθέσιμα στον σχετικό διαδικτυακό τόπο (www.irrigation-management.eu). Στο διαδικτυακό τόπο, ο κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί να βρει μια σειρά από οδηγούς και τεχνικές αναφορές που παρήχθησαν στο πλαίσιο του έργου και αφορούν φυτά με χαμηλές απαιτήσεις σε νερό, καταγραφή αρδευτικής πρακτικής στην περιοχή εφαρμογής, διαδικασίες επιθεώρησης συστημάτων άρδευσης, εργαλεία πρόσβασης σε μετεωρολογική πληροφορία που σχετίζεται με την διαχείριση της άρδευσης αλλά και εργαλεία παραγωγής συμβουλών άρδευσης, συστάσεις σχετικά με χρήση αισθητήρων για τον έλεγχο συστημάτων άρδευσης, συστάσεις σχετικά με χρήση εναλλακτικών πηγών νερού για άρδευση, αποθετήριο πληροφορίας σχετικά με το σχεδιασμό, την εγκατάσταση και τη διαχείριση συστημάτων άρδευσης κλπ.

Ένα βασικό εργαλείο που εισήχθη και αξιολογήθηκε στις περιοχές εφαρμογής του έργου είναι η αρδευτική επιθεώρηση. Αναπτύχθηκαν οδηγοί, βοηθητικά ηλεκτρονικά φύλλα υπολογισμών και πρακτικές οδηγίες σχετικά με τον απαραίτητο εξοπλισμό τα οποία δοκιμάστηκαν σε 100 συστήματα στην Ελλάδα και σχεδόν άλλα τόσα στην Ιταλία. Ο Ευρωπαϊκός Σύνδεσμος Άρδευσης (European Irrigation Association, http://irrigationeurope.eu/) έδειξε πολύ μεγάλο ενδιαφέρον για τη διάδοση της διαδικασίας αυτής στους επαγγελματίες της άρδευσης.

Ιδιαίτερα σημαντικό και με μεγάλες προοπτικές ανάπτυξης κρίνεται και το σύστημα αρδευτικής πληροφορίας και αρδευτικών συμβουλών που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του έργου για την πεδιάδα της Άρτας (http://arta.irrigation-management.eu/) σε συνεργασία με την Ερευνητική Ομάδα ΙΤΙΑ του ΕΜΠ και το Εθνικό Αστεροσκοπείο της Αθήνας. Το σύστημα απευθύνεται κυρίως σε γεωπόνους αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί και από αγρότες ή διαχειριστές έργων πράσινου. Τα αποτελέσματα αξιολόγησης της υπηρεσίας αυτής είναι πολύ ελπιδοφόρα, το σύστημα είναι απολύτως λειτουργικό και αναμένεται η περαιτέρω ανάπτυξή του.

Το έργο αναμένεται να οδηγήσει σε σημαντική και άμεση βελτίωση της αποτελεσματικότητας χρήσης νερού και ενέργειας για άρδευση ενώ τα παραδοτέα, λόγω του χαρακτήρα τους μπορούν να εφαρμοστούν εύκολα και σε άλλες περιοχές.

 πηγη:agrotypos.gr

Efficient Irrigation Management Tools for Agricultural Cultivations and Urban Landscapes (IRMA)

URL: www.irrigation-management.eu

Total budget: 1.398.874,50€

Duration: 2,5 years; Launched: 1/4/2013; Completion date: 30/9/2015

Financing:
European Territorial Cooperation Programmes (ETCP) GREECE-ITALY 2007-2013
www.greece-italy.eu
75% EU (ERDF) and 25% national funds of Greece and Italy
IRMA Subsidy Contract No: I3.11.06

Brief Description

FAO-AQUASTAT states that in Greece and Italy about 70% and 40% of the available water 

resources are used for irrigation purposes respectively. According to directive 2000/60/EC, action is needed to protect water in qualitative and quantitative terms. Among the several actions that can contribute to the protection of water is the optimization of irrigation management. The advantage of this approach can be found in its efficiency regarding the outcome/cost relationship. The general objective of IRMA is to establish a network of knowledge and expertise exchange which will lead to the development of practical irrigation management tools for demand-driven capitalization of scientific knowledge and good practices.

IRMA will be carried out by SME’s support organisations, regional authorities, universities and research institutes. The partnership is consisted by: Greece: Technological Educational Institution of Epirus-RC (TEIEP, LP), Decentralised Administration of Epirus–Western Macedonia (ROEDM, PP6) and Development Enterprise of Achaia- Region of Western Greece (NEA, PP2); Italy: Region of Puglia (ROP, PP5), Instituto Nazionale di Economia Agraria / Bari Branch (INEA, PP3) and Consiglio Nazionale delle Ricerche - Istituto di Scienze delle Produzioni Alimentari / Bari Branch (ISPA, PP4).

In order to achieve the project’s objectives the following activities will be carried out: a) Development of networking -expertise transfer mechanisms; b) Survey regarding the local irrigation practice (legislation, administration, delivery and distribution systems, applied techniques etc); c) Development, application and evaluation of tools which will lead to direct shift of efficiency of agricultural and landscape irrigation (auditing procedures, web information system, creation of knowledge and practical guidance regarding irrigation scheduling, counseling for draught tolerant cultivations, sensors for irrigation management and alternative sources of water) and d) Actions for public consciousness building and professional training-certification regarding strategies and methods for efficient irrigation management.

The project outputs include irrigation survey, application manuals, development of a web tool based on meteorological data, satellite images and GIS mapping for irrigation management counseling, research results and creation of a networking and training platform. These will lead to direct water, energy and thus money savings.

The outputs because of their character have the potential to be directly implemented in broader areas of both countries. The project is expected to benefit productive agricultural SMEs, agricultural counseling SMEs  and local communities by contributing in considerable water and energy savings from improved irrigation efficiency and development of strong cross-border links between agricultural stakeholders, public administration authorities and academic-research institutions in the field of irrigation management. 

πηγη:.irrigation-management.eu

Φυτά που παρέχουν φυτοπροστασία

Θεωρούμε ότι η καταπολέμηση των ασθενειών των φυτών με βιολογικούς τρόπους αποτελεί ενδιαφέρον θέμα. Σε κάθε  σπίτι υπάρχει ένας λαχανόκηπος ή ανθόκηπος και σίγουρα όλοι θα θέλουν να αντιμετωπίσουν τις ασθένειες χωρίς φυτοφάρμακα.
 
Κατιφές:
Πολύ αποτελεσματικό νηματοδοκτόνο και απωθητικό του αλευρώδη στην τομάτα. Η συγκάλλιέργεια κατιφέ ή βασιλικού με διάφορα ήδη λαχανοκομικών φυτών λειτουργεί προστατευτικά στα δεύτερα καθώς απομακρύνει από την καλλιέργεια τα βλαβερά έντομα άλλα και κάποιες μυκητολογικές ασθένειες όπως το ωίδιο.
 
 Τροπαίουλο (νεροκάρδαμο -καπουτσίνος):
Απωθεί και προστατεύει από αφίδες, αλευρώδη και σκαθάρια ενώ το έντονο πορτοκαλλοκόκκινο χρώμα που έχουν τα άνθη του δρα ελκυστικά για τις ωφέλιμες πασχαλίτσες. Μπορεί να φυτευτεί γύρω από τις τομάτες, αγγουριές, ραδίκια αλλά και κάτω από οπωροφόρα δέντρα.
 
 
Δεντρολίβανο (Rosmarinus officinalis), Θυμάρι (Thymus vulgaris)και Λεβάντα (Levandula angustifolia)
Η οσμή των αιθέριων ελαίων που προέρχεται από το δεντρολίβανο, το θυμάρι και τη λεβάντα απωθεί έντομα, ζωύφια και μελίγκρες από τα καλλιεργούμενα φυτά.
Την άνοιξη που τα αρωματικά αυτά φυτά μυρίζουν πιο έντονα, μαζεύουμε πράσινα μέρη ή και άνθη των φυτών αυτών και τα βράζουμε για 2-3 λεπτά (όχι παραπάνω γιατί διαφεύγουν τα αιθέρια έλαια που περιέχουν). Στη συνέχεια, σε 1lt νερό διαλύουμε 5 σταγόνες υγρό σαπούνι και αφού αυτές διαλυθούν, προσθέτουμε 5gr από το εκχύλισμά μας. Ανακατεύουμε συνέχεια προσθέτοντας νερό μέχρι που να έχουμε σε σύνολο τα 10lt.
 
 
Φτέρη ή αέτειος (Pteridium aquilinum)
Προστατεύει από τις ψώρες και τις αφίδες τα οπωροφόρα δέντρα. Επίσης μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για την κάλυψη του εδάφους σε καλλιέργειες λαχανικών και για την κάλυψη των “λεκανών” των δέντρων.
 
 Κανέλα:
Aν μ’ ένα κουταλάκι την απλώσουμε στην επιφάνεια του χώματος η κανέλα προστατεύει τα σπορόφυτα από μυκητολογικές προσβολές.
 
Μαγειρική Σόδα: 
Σ’ ένα ποτήρι νερού διαλύουμε 1-2 κουταλάκια του γλυκού σόδα. Το διάλυμα αυτό αποτελεί ένα αποτελεσματικό σκεύασμα για την αντιμετώπιση μυκητολογικών προσβολών, του ωίδιου και της μαύρης κηλίδωσης.
 
Πράσινο σαπούνι: 
Διαλύουμε 20-30g (2-3 κουταλιές σούπας) τριμμένου πράσινου σαπουνιού σε χλιαρό (για να διαλυθεί πιο εύκολα) νερό. Προσθέτουμε 1 κουταλάκι οινόπνευμα για να μην αφρίζει το διάλυμα. Αποτελεί ένα αποτελεσματικό σκεύασμα κατά της μελίγκρας.
 
Μουστάρδα (σιναπόσπορος τριμμένος): 
Όταν στο χώμα παρατηρήσουμε λευκά χοντρά σκουλήκια, μ’ ένα κουταλάκι απλώνουμε μια στρώση στο χώμα και ποτίζουμε.
 
Γάλα: 
Το γάλα σε αραίωση 9 προς 1 (100g γάλα σε 1kg νερό) αποτελεί ένα αποτελεσματικό σκεύασμα για την αντιμετώπιση του ωίδιου και της μαύρης κηλίδωσης της τριανταφυλλιάς.
 
Καυτερή πιπεριά: 
Κόβουμε 5 πιπεριές σε μικρά κομμάτια και τις ρίχνουμε σε 1lt νερό για ένα βράδυ. Την επομένη σουρώνουμε το δ/μα, το οποίο είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό για την αντιμετώπιση της ακρίδας, της βρωμούσας και άλλων βλαβερών εντόμων
agrotikabook.gr