ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΠΕΡΙΟΡΙΖΟΥΝ ΤΗ ΔΙΑΧΥΣΗ ΤΟΥΣ

ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ 

ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΠΕΡΙΟΡΙΖΟΥΝ ΤΗ ΔΙΑΧΥΣΗ ΤΟΥΣ

    Η έννοια της πράσινης υποδομής δεν είναι νέα και τα πολλά πλεονεκτήματα σε σχέση με τις «γκρίζες» υποδομές είναι πλέον ευρέως τεκμηριωμένα. Ωστόσο, εξακολουθεί να είναι μόνο εν μέρει κατανοητός από τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, παρά το γεγονός ότι ο όρος είναι όλο και περισσότερο παρών στη συζήτηση για το περιβάλλον, το τοπίο και τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη.

         Γίνεται πολύς λόγος για αυτό, αλλά, ειδικά στη χώρα μας, ελάχιστα μέτρα λαμβάνονται ακόμη. Οι πόλεις εξακολουθούν να καθυστερούν να υιοθετήσουν αυτές τις λύσεις σε σημαντική κλίμακα, παρόλο που πρόκειται για υποδομές που θα πρέπει να θεωρούνται εξίσου σημαντικές όπως οι μεταφορές, η ηλεκτρική ενέργεια, το νερό ή οι τηλεπικοινωνίες.Πολλές φορές όπως η καλυψη κτηρίων είναι στην αντίθετη κατεύθυνση.

        Αντίθετα, έχουμε ζωτική ανάγκη για πράσινες υποδομές για να επανεξετάσουμε τον σχεδιασμό, το σχεδιασμό και ίσως ακόμη και την εικόνα των πόλεών μας. Ωστόσο, ο όρος παίρνει διαφορετικές σημασίες ανάλογα με το πλαίσιο και τα θέματα που εμπλέκονται. Κάποιοι το συνδέουν με αστικά δέντρα για τα οφέλη που προσφέρουν, άλλοι με παρεμβάσεις όπως συστήματα διαχείρισης όμβριων υδάτων ή πράσινες στέγες σχεδιασμένες σύμφωνα με φιλικά προς το περιβάλλον κριτήρια.

        Σε οποιαδήποτε μορφή, οι πράσινες υποδομές συμβάλλουν στη δημιουργία περιβαλλόντων υψηλής ποιότητας και μπορούν να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην αστική κοινωνικοοικονομική ζωή, αντιπροσωπεύοντας ουσιαστικό συστατικό κάθε αποτελεσματικής στρατηγικής ανάπλασης. Η πολυλειτουργικότητα και τα χαρακτηριστικά διασύνδεσής του καθιστούν δυνατή την προσφορά οικοσυστημικών υπηρεσιών ικανών:

• Προσφορά οφελών στους πολίτες και τις επιχειρήσεις όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση, τη διαχείριση των υδάτων και τον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.

• Δημιουργία ευχάριστων χώρων για εργαζόμενους και επισκέπτες, συμβάλλοντας στην κοινωνική και οικονομική ευημερία.

• Αύξηση της αξίας των ακινήτων.

• Προώθηση της παρουσίας υγιούς πληθυσμού, με οφέλη για την παραγωγικότητα·

• Προσέλκυση νέων επιχειρήσεων και δραστηριοτήτων που σχετίζονται με τον τουρισμό, την αναψυχή και την υγεία·

• Αποτελεί τη βάση για καινοτόμες οικονομικές δραστηριότητες.

    Δυστυχώς, η πραγματικότητα ενός μέρους της δημόσιας πολιτικής δείχνει ότι οι καλές ιδέες δεν καταφέρνουν πάντα να επιβληθούν. 

Βιωσιμότητα

        Η κυκλική οικονομία και οι Πράσινές υποδομές  έχουν πάψει να είναι μια φιλόδοξες έννοιες και μπορούν να γίνουν στρατηγικός μοχλός μετασχηματισμού των τοπικών δημόσιων πολιτικών. Σε ένα πλαίσιο που χαρακτηρίζεται από την ευρωπαϊκή ρυθμιστική πίεση, την επείγουσα ανάγκη για το κλίμα και την ανάγκη βελτιστοποίησης των πόρων, ο δημόσιος τομέας και κυρίως οι δήμοι καλούνται να διαδραματίσουν αποφασιστικό ρόλο στη μετάβαση σε πιο βιώσιμα μοντέλα παραγωγής και κατανάλωσης. Λίγα εργαλεία σήμερα έχουν τόσο μετασχηματιστικό δυναμικό όσο τα έργα, οι προμήθειες και οι εργασίες 

      Από τις υπηρεσίες έως τις δημόσιες εργασίες, μέσω του ενεργειακού εφοδιασμού, των υπηρεσιών  καθαριότητας ή των τροφίμων για οργανισμούς, και στα. δημόσια έργα  οι αποφάσεις  των τοπικών διοικήσεων όχι μόνο καθορίζουν την ποιότητα των δημοτικών υπηρεσιών, αλλά και στέλνουν σαφή μηνύματα στην αγορά, προωθώντας την καινοτομία, την απανθρακοποίηση και την αποτελεσματική χρήση των πόρων. Ωστόσο, η συστηματική ενσωμάτωση των κριτηρίων της κυκλικής οικονομίας στις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων εξακολουθεί να θέτει τεχνικές, λειτουργικές και επιπτώσεις, ιδίως σε μικρότερους δήμους.

     Μπορεί να ενισχυθεί η πράσινη υποδομή όταν ο σχεδιασμός γίνεται με αρχές  κυκλικής οικονομίας & μέσω  περιβαλλοντικής πολιτικής. Ο  στρατηγικός σχεδιασμός, η μείωση του κλιματικού κινδύνου,  η ευαισθητοποίηση και η συμμετοχή των πολιτών, η ίδια η διαχείριση των δημοτικών περιοχών σε τομείς που σχετίζονται τόσο με την κυκλική οικονομία, όπως  ο πολεοδομικός σχεδιασμός, η διαχείριση των αποβλήτων ή και οι κατασκευές· καθώς και τα οικονομικά μέσα, συμπεριλαμβανομένων των πράσινων προμηθειών και των δημόσιων συμβάσεων, και τα ρυθμιστικά μέσα είναι τα εργαλεία μας 

     Ο στρατηγικός σχεδιασμός με μετρήσιμους και φιλόδοξους στόχους καταδεικνύει ηγετική και πολιτική βούληση και προσφέρει ένα συντεταγμένο και ολοκληρωμένο πλαίσιο για την ανάπτυξη κάθε είδους δράσεων. Διαφέρουν οι λόγοι για τους οποίους οι τοπικές αυτοδιοικητικές αρχές, αλλά και οι ιδιώτες, αντιστέκονται σε μεγάλες αλλαγές στον περιβαλλοντικό και χωροταξικό σχεδιασμό  

    Η πρώτη συνήθης φράση είναι τα οικονομικά δεδομένα. Το ρεφρέν "ωραίο, αλλά δεν υπάρχουν πόροι" δεν αποτελεί κατά τη γνώμη μου ένα αποδεκτό λόγο γιατί παράλληλα βλέπουμε σημαντική σπατάλη σε μη πράσινους πόρους!!.

    Τώρα που πιθανότατα θα χρειαστεί να αντιμετωπίσουμε τη μεγαλύτερη κρίση των τελευταίων 80 ετών  λόγω των γειτονικών πολέμων και στροφής στην "πολεμική οικονομία" της ΕΕ.  Σχεδόν τίποτα σημαντικό δεν έχει γίνει και όταν οι πόροι, τουλάχιστον υπήρχαν (εκτός από το να γνωρίζω ότι αυτό συνέβαινε συχνά εις βάρος του δημοσίου χρέους, το οποίο αυξανόταν μέρα με τη μέρα) και δεν νομίζω ότι οι αλλαγές είναι δυνατές στο άμεσο μέλλον. Αλλά είναι ακριβώς όταν ξεμένεις από χρήματα που πρέπει να αρχίσεις να σκέφτεσαι, έξυπνές οικονομικότερες λύσεις και οι πράσινές υποδομές με χρήση κυκλικής οικονομίας είναι οικονομικότερη λύση στις κατασκευές.  

        Το δεύτερο είναι, εκ μέρους των υπευθύνων λήψης πολιτικών αποφάσεων (όχι απαραίτητα άτομα που ανήκουν σε κόμματα, δηλαδή και Τεχνικών υπηρεσιών ή υπαλλήλων της διοίκησης), μια αδαής αποδοχή του  σημερινού status quo-αυτό ξέρουμε, αυτό εμπιστευόμαστε- που θεωρώ ότι είναι μη βιώσιμη λογική  στο μέλλον. Στη συνέχεια υπάρχει ένα μέρος του πληθυσμού εχθρικό προς αλλαγές, συντηρητικό  το οποίο πιέζει ακόμη και για μειώσεις 

 

    Το τρίτο είναι  εμπόδια που δεν οφείλονται τόσο στην απροθυμία, αλλά συχνά σε τεχνικούς και επιχειρησιακούς περιορισμούς. Πολλοί δήμοι δεν έχουν εξειδικευμένες γνώσεις για να μεταφράσουν νέες ανάγκες, να σχεδιάσουν ή να οργανώσουν ενέργειες με πράσινές υποδομές ή με τις αρχές της κυκλικής οικονομίας σε συγκεκριμένα και επαληθεύσιμα κριτήρια. Σε αυτό προστίθεται η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού και χρόνου, ειδικά σε μικρούς δήμους, όπου οι ομάδες ενεργειών  είναι πολύ σφιχτές.

 

    Ένα άλλο  τέταρτο εμπόδιο είναι η έλλειψη αναφορών, εμπειρίας  και πρακτικών εργαλείων προσαρμοσμένων σε κάθε τομέα, γεγονός που καθιστά δύσκολη την εφαρμογή των κριτηρίων συστηματικά. 

        Τέλος, πέμπτο σε ορισμένους τομείς η προσφορά της αγοράς εξακολουθεί να είναι περιορισμένη, οδηγώντας στη σκέψη ότι οι απαιτήσεις αυτές μπορεί να μειώσουν την προσέλευση σε μία πχ δημοπρασία για προμήθεια ή έργο ή εξειδικευμένη πράσινη εργασία.

     Η υπέρβαση αυτών των φραγμών απαιτεί τεχνική υποστήριξη, συνεχή εκπαίδευση και ομοιογενή εργαλεία όπως την ενσωμάτωση περιβαλλοντικών κριτηρίων στις προδιαγραφές, που παρέχουν νομική και επιχειρησιακή ασφάλεια. 

Ως εκ τούτου,  έχουμε  να εργαστούμε ώς Πράσινη βιομηχανία σε τεκμηρίωση, σε προδιαγραφές,  σε οδηγούς(πχ ο οδηγός για «Λύσεις Βασισμένες στην Φύση και το Οικοσύστημα»  της ΠΕΕΓΕΠ),  σε  δράσεις κατάρτισης, νέα περιγραφικά άρθρα εργασιών   ώστε οι δήμοι να μπορούν να εφαρμόζουν  κριτήρια με εμπιστοσύνη. 

     Ο σημαντικότερος  αναβλητικός παράγοντας στην χώρας μας είναι πως οι μακροπρόθεσμές πολιτικές σχεδιασμού της ΕΕ έχουν και σημαντικές δεσμεύσεις  και όρια στην παραπέρα  κατάληψη εδάφους. Είναι σαφές ότι ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας και φυσικά αιρετών θεωρεί ότι αυτό αποτελεί  μείωση της αστικοποίησης και απέναντι στην ανάπτυξη και των προσωρινών κερδών τους. Είναι πραγματικά λίγοι οι αιρετοί, το πολιτικό προσωπικό   με διαίσθηση στην αναγκαιότητα της βιώσιμης ανάπτυξης και τις συνέπειες της σημερινής κατάστασης που έχουν ένα μακροπρόθεσμο όραμα για την χώρα, επάρκεια  ή που δεν εμπλέκονται με συμφέροντα. 

        Η αποφασιστικότητα και η επίμονή από πλευράς μας   στην διάδοση στους αιρετούς και στην κοινωνία της αναγκαιότητας του Πρασίνου και  βιώσιμης ανάπτυξης,  είναι μονόδρομος όχι μόνο για την ανάπτυξη του επαγγέλματός, του «μεγαλώματός της πίτας» αλλά κύρια για να έχει ένα καλύτερο μέλλον όλη η κοινωνία και τα παιδιά μας. 

 «Πρέπει να θυμόμαστε ότι τίποτα δεν είναι πιο δύσκολο να σχεδιαστεί, πιο αβέβαιο στην επιτυχία ή πιο επικίνδυνο στη διαχείριση από τη δημιουργία ενός νέου συστήματος. Αυτοί που το προτείνουν προσελκύουν την εχθρότητα εκείνων που επωφελούνται από την υπάρχουσα τάξη πραγμάτων και μόνο χλιαρούς υποστηρικτές μεταξύ εκείνων που θα μπορούσαν να επωφεληθούν από τη νέα» (Μακιαβέλι, Ο Ηγεμόνας, 1531).

Κωνσταντίνος Τάτσης